Τα πέντε… γεροντάκια από την Κένυα που έγραψαν ιστορία

Print Friendly, PDF & Email

3.12.2017

της Φανούλας Αργυρού*

Κάποτε ήσαν νέοι, όλο ζωή, πατριώτες, αγωνιστές για την ελευθερία της πατρίδας τους. Τους βασάνισαν άγρια, τους σακάτεψαν επί ζωής, τους στέρησαν τα ανθρώπινα τους δικαιώματα, τους μεταχειρίστηκαν χειρότερα και από τα ζώα.

Και όμως. Κάποιοι έζησαν για να διηγηθούν μισό αιώνα αργότερα, τα βάσανα και τις ατιμίες των αποικιοκρατών Βρετανών εναντίον τους. Υποκλίνεται πραγματικά η ίδια η Ιστορία και ο άνθρωπος,  μπροστά στο θάρρος, την επιμονή και την αντοχή των μετρημένων στα δάκτυλα του ενός χεριού Κενυατών πρώην Μάου Μάου,  να δικαιωθούν φέροντας ζωντανά τα όσα υπέστησαν στην πόρτα της βρετανικής κυβέρνησης με θεατή την παγκόσμια κοινή γνώμη.

Στις 5.6.2013 ανακοινώθηκε ότι η βρετανική κυβέρνηση συμβιβάστηκε εξωδίκως με τους Κενυάτες  προσφέροντας χρηματική αποζημίωση αναγνωρίζοντας τα βάσανα που υπέστησαν την δεκαετία του 1950 στα χέρια της τότε αποικιακής βρετανικής κυβέρνησης.

Μιλώντας στη Βουλή των Κοινοτήτων την Πέμπτη 6 Ιουνίου 2013, ο  τότε υπουργός Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας κ. Γουίλιαμ Χέιγκ είπε:

« Κατανοούμε το πόνο και την λύπη εκείνων που ήσαν αναμεμειγμένοι στα γεγονότα της εκτάκτου ανάγκης στην Κένυα. Η βρετανική κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι οι Κενυάτες υπέστησαν βασανιστήρια και άλλου είδους κακομεταχείρισης στα χέρια της αποικιακής διοίκησης.  Η βρετανική κυβέρνησης ειλικρινά αποδοκιμάζει τα βασανιστήρια εκείνα που σημάδεψαν την πρόοδο προς την ανεξαρτησία της Κένυας. Βασανιστήρια και κακομεταχείριση είναι απεχθή παραβιάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας τις οποίες καταδικάζουμε απερίφραστα».

(Ο Γουίλιαμ Χέικ)

Για να δηλώσει ο κ. Μάρτιν Ντέι, εκ των ανώτερων δικηγόρων της υπεράσπισης,  « Βγάζω το καπέλο στον κ. Χέιγκ για το θάρρος του να κάνει σήμερα αυτή τη δήλωση και να ανακοινώσει την διευθέτηση με τους πελάτες μας. Αυτά τα εγκλήματα διεπράχθησαν από Βρετανούς αποικιακούς αξιωματούχους δίχως να αναγνωριστούν και τιμωρηθούν για δεκαετίες… και παρόλο ότι έγιναν πριν πολλά χρόνια, τα φυσικά και πνευματικά σημάδια παραμένουν. Τα ηλικιωμένα θύματα των βασανισμών επί τέλους πήραν την αναγνώριση και δικαιοσύνη που αναζητούσαν. Για αυτούς, η σημασία αυτής της στιγμής δεν μπορεί να περιγραφεί».

£19.9 εκ. αποζημίωση

Η Βρετανία συνολικά πλήρωσε  £19.9 εκ σε έξοδα και αποζημίωση, και  5,228 Κενυάτες που πήραν από  £2,600 ποσό ο καθένας. Επιπλέον η Βρετανία ανέγειρε  και μνημείο στην πρωτεύουσα Ναϊρόμπι, για τα θύματα των βασανισμών την εποχή της αποικιοκρατίας, όπου πέραν των 100,000 Κενυατών κρατήθηκαν σε βρετανικά στρατόπεδα, με πολλούς απ’ αυτούς  να υποβάλλονται σε συστηματική κακομεταχείριση, αφού σύμφωνα με στοιχεία υπήρξαν θύματα βασανισμών, βιασμών ακόμη και ευνουχισμών. Το αποτέλεσμα αυτό βέβαια ήταν αναμενόμενο γιατί το Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας δεν είχε υπόθεση, και η θέση του χειροτέρεψε με την αποκάλυψη ότι είχε αποκρύψει τα ονομαζόμενα «ξεχασμένα έγγραφα» που είχε μεταφέρει από τις πρώην αποικίες,  το περιεχόμενο των οποίων επιβεβαίωνε τις καταγγελίες των Κενυατών. Εξού και οι διαπραγματεύσεις για συμβιβασμό  είχαν αρχίσει από τον προηγούμενο Οκτώβριο.

΄Ομως, εκείνο που επίσης τόνισε τότε ο κ. Χέιγκ  στη Βουλή, ήταν ότι δεν πιστεύουν η διευθέτηση εκείνη θα δημιουργήσει προηγούμενο και ότι η κυβέρνηση θα συνεχίζει να αρνείται ευθύνη για τις πράξεις αποικιακών διοικήσεων σε άλλες πρώην αποικίες.

Τελικά και με προηγούμενο την ιστορική προσπάθεια και νίκη των γερόντων Κενυατών το 2012/13 αποφάσισαν και αγωνιστές της ΕΟΚΑ 1955-59 να προχωρήσουν σε παρόμοια προσπάθεια. Με αποτέλεσμα στις 28 Νοεμβρίου 2017 να ξεκινήσει στο High Court του Λονδίνου προκαταρκτική ακροαματική διαδικασία για να αποφασιστεί  καταρχήν κατά πόσο εφαρμοστέων είναι το Δίκαιο της Αγγλίας ή το Κυπριακό Δίκαιο στην υπόθεση αυτή.  (Δηλώσεις Δρ. Χρ. Κληρίδη, Ράδιο Πρώτο, 28/11/2017 Πρώτη Εκπομπή).

Ας ελπίζουμε ο έντιμος δικαστής της ακροαματικής Mr Justice Kerr θα φθάσει σε μια απόφαση βασισμένη στο Δίκαιο όπως το ερμηνεύει.  Αντιλαμβάνομαι η όποια απόφασή του θα συνεπάγεται και δικαίωμα έφεσης είτε από την μία πλευρά είτε την άλλη, άρα  συνεπάγεται και χρονοβόρα διαδικασία.

Όμως, να λεχθεί ότι οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ 1955-59 άργησαν πιστεύω να ενεργήσουν.  Καταρχήν μετά την κυπριακή Ανεξαρτησία μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να προβούν σε αγωγές ως ελεύθεροι πολίτες, αντίθετα με τους  Κενυάτες Μάου Μάου,  το κίνημα των οποίων εκτός του ότι ήταν απαγορευμένο στην ίδια τους την πατρίδα για την οποία αγωνίστηκαν, μέχρι το 2003, οι άνθρωποι, εις αντίθεση με τους Έλληνες της Κύπρου, δεν ήσαν ούτε μορφωμένοι.  Επίσης μετά την Ανεξαρτησία οι υπεύθυνοι ήσαν ζωντανοί, όπως πολλοί και όταν 30 χρόνια αργότερα  αποδεσμεύθηκε πληθώρα σχετικών εγγράφων. Τα «ξεχασμένα έγγραφα»  (migrated archives) ήσαν, όσον αφορά την Κύπρο,  επιπρόσθετα τεκμήρια παρόλη τη σημασία τους. Επιπλέον, η δική μας πλευρά είχε και λεπτομέρειες των κατηγοριών για βασανιστήρια στις δύο Προσφυγές που κατέθεσε η Ελλάδα στο Συμβούλιο της Ευρώπης  την μία το 1956 και την άλλη το 1957 άσχετο αν ο Ευάγγελος Αβέρωφ τις απέσυρε όπως υποσχέθηκε των Βρετανών το Φεβρουάριο του 1959… 

Τουρκία

Παράλληλα   το θέμα αυτό βέβαια,  δημιουργεί και το προηγούμενο της διεκδίκησης του δικαίου . Ότι εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας πρέπει να τιμωρούνται και δεν διαγράφονται φτάνει να διεκδικούμε τα δίκαια μας.  Τα απεχθή εγκλήματα της Τουρκίας εις βάρος των Ελλήνων της Κύπρου κατά τις δύο βάρβαρες τουρκικές εισβολές, οι βιασμοί, οι μαζικές δολοφονίες αμάχων, οι βασανισμοί, το εθνικό ξεκαθάρισμα, δεν πρέπει και δεν έχουμε δικαίωμα να αφήσουμε στο ράφι της ιστορίας ατιμώρητα.  Τα 5 γεροντάκια πρώην Μάου Μάου (η μία πέθανε δεν πρόλαβε) αν μη τι άλλο ας μας παραδειγματίσουν έστω και τώρα, και πέραν από την όποια απόφαση στο θέμα των Αγωνιστών,  η εγκληματίας Τουρκία ακόμα είναι εδώ και συνεχίζει το έγκλημά της εις βάρος μας…

Ας τερματιστούν επιτέλους οι υποταγές με συνομιλίες μεταξύ «δύο κοινοτήτων» και ας τολμηθεί το πρωταρχικό: Να δικαστεί και να πληρώσει ο θύτης Τουρκίας. Ας υπενθυμίσουμε τι είπε στις 7 Ιουλίου 1920 ο David Lloyd George:

« Ο Τούρκος υπήρξε συνεχής πηγή ανωμαλίας στην Ευρώπη και στην Ασία. Υπήρξε ενόχληση και κατάρα… Υπήρξε διαβόητος στο ότι όπου πήγε, έφερε την ερήμωση… Δεν δικαιούται να έχει λύπηση».  («Ελευθερία» Λονδίνου 6.6.2013). Στην περίπτωση μας, συνεχίζει να εγκληματεί. Ας μην γίνουμε και εμείς συνήγοροι των εγκλημάτων της. Μην ξεχνάμε τα ηλικιωμένα θύματα των βασανισμών, βιασμών δολοφονιών του 1974…

Ερευνήτρια/δημοσιογράφος