Foreign Policy: Ετοιμαστείτε για μια πιο Επιθετική Τουρκία

Print Friendly, PDF & Email

 

03.07.2018 12:44 

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μάριος Πούλλαδος

Στην επόμενη μέρα των εκλογών στην Τουρκία, ειδικά σε θέματα εσωτερικής-εξωτερικής πολιτικής της χώρας, αλλά και τη σημασία των υπερεξουσιών που απολαμβάνει πλέον ο Πρόεδρος Ερντογάν, αναφέρεται πρόσφατη ανάλυση του Foreign Policy. Στο άρθρο του Σινάν Ουλγκέν με τίτλο «Ετοιμαστείτε για μια πιο επιθετική Τουρκία», γίνεται αναφορά και εκτίμηση, μεταξύ άλλων, και για το Κυπριακό και τις επιπτώσεις της αναγκαίας, πλέον, συμμαχίας του Ισλαμικού Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ερντογάν με τους Γκρίζους Λύκους του ΜHP.

Ακολουθεί μετάφραση από τα κύρια σημεία.   

Αυτός ο συστημικός μετασχηματισμός (με τις υπερεξουσίες Ερντογάν) θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Για πολλά χρόνια, η Υπηρεσία Εξωτερικών Υποθέσεων της Τουρκίας απαρτίζεται αποκλειστικά από διπλωμάτες καριέρας (career diplomats) που κατέγραφαν και καθοδηγούσαν την εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Το Υπουργείο Εξωτερικών θεωρήθηκε ως ένας από τους τρεις βασικούς πυλώνες του τουρκικού κράτους μαζί με τον στρατό και το Υπουργείο Οικονομικών – θεσμικά όργανα που διακρίθηκαν από την υπακοή τους στο έθνος και όχι στο κυβερνών κόμμα. Από την αρχή της πρώτης προεδρικής θητείας του Ερντογάν το 2014, το Υπουργείο Εξωτερικών έχασε σταδιακά την επιρροή του προς όφελος της εκτελεστικής εξουσίας.

Η Υπηρεσία Εξωτερικών Υποθέσεων βίωσε, επίσης, έναν αυξανόμενο αριθμό πολιτικών υποψηφίων. Σήμερα, το 10% των αντιπροσώπων σε επίπεδο πρεσβευτών της Τουρκίας σε 151 αποστολές, είναι διπλωμάτες που δεν ενδιαφέρονται.

Αυτή η τάση θα επιταχυνθεί με τη μετάβαση σε ένα προεδρικό σύστημα. Το τουρκικό διπλωματικό σώμα ενδέχεται να αναδιαμορφωθεί σύμφωνα με το σύστημα των ΗΠΑ, με συνδυασμό πολιτικών διορισμών και διπλωματών καριέρας. Αυτός ο επανασχεδιασμός της δημόσιας διοίκησης θα αντικαταστήσει, επίσης, την κορυφαία γραφειοκρατική θέση του μόνιμου υφυπουργού σε όλα τα υπουργεία με πολιτικά διορισμένους υφυπουργούς. Μία βασική και βραχυπρόθεσμη πρόκληση για την τουρκική διπλωματία θα είναι, συνεπώς, η διαμόρφωση μιας νέας θεσμικής κουλτούρας που θα μπορεί να διαχειριστεί αυτήν τη διαδικασία πολιτικοποίησης εντός των διπλωματικών τάξεων, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ακεραιότητα και η απόδοση της Υπηρεσίας Εξωτερικών Υποθέσεων.

Εκτός από αυτόν τον διαρθρωτικό μετασχηματισμό, η τουρκική εξωτερική πολιτική θα επηρεαστεί, επίσης, από μια άλλη εκλογική συνέπεια: Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) έχασε την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία. Ακόμη και με τον μειωμένο ρόλο του στο νέο Σύνταγμα, ο έλεγχος του κοινοβουλίου είναι κρίσιμος για την αποτελεσματική λειτουργία του πολιτικού συστήματος.

Ο νέος σύμμαχος του AKP στο κοινοβούλιο θα είναι ο εκλεγμένος εταίρος του, το υπερεθνικιστικό κόμμα  MHP. Αλλά αυτή η συμμαχία δεν θα περιορίζεται στις κοινοβουλευτικές υποθέσεις. Το MHP θα αξιοποιήσει τη θέση του ως κόμμα κλειδί και θα επιδιώξει την επιρροή του σε όλες τις πολιτικές. Αυτή η σιωπηρή συμμαχία με το MHP θα δημιουργήσει μια νέα σειρά δυσκολιών για τον Ερντογάν στην εξωτερική πολιτική.

Το MHP καθορίζεται από την έντονη εστίασή του στον τουρκικό εθνικισμό. Στο εσωτερικό, η ατζέντα του δίνει προτεραιότητα στις ανησυχίες της εθνικής ασφάλειας για τις προσωπικές ελευθερίες. Το κόμμα αντιτάχθηκε στην άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης από το αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου του 2016. Το MHP υποστηρίζει, επίσης, σκληρή γραμμή στο κουρδικό πρόβλημα. Για την ηγεσία του MHP, οι δημοκρατικές ελευθερίες μπορούν εύκολα να θυσιάζονται για τον νόμο και την τάξη.

 Η κοσμοθεωρία του είναι Χομπεσιανής αντίληψης και βασίζεται στην πεποίθηση ότι η Τουρκία δεν έχει φίλους σε διεθνές επίπεδο.

Η βαθιά καχυποψία του ΜΗΡ για τον διεθνισμό ενισχύεται από μια νοοτροπία πολιορκίας από ξένους, που θεωρεί ότι απειλούν τα εθνικά συμφέροντα της Τουρκίας. Σε αντίθεση με το AKP, το οποίο έχει τις ρίζες του στο πολιτικό Ισλάμ και ουσιαστικά θεωρεί τη Δύση ως ιδεολογικό ‘‘άλλο’’, το όραμα του MHP είναι λιγότερο διακριτικό. Προωθεί μια ίση περιφρόνηση για όλους τους αλλοδαπούς. Επομένως, η αναγκαία συνεργασία του Ερντογάν με το MHP θα ανοίξει την τουρκική εξωτερική πολιτική στην επιρροή της ιδεολογίας του κόμματος, με σημαντικές συνέπειες για τις σχέσεις της Τουρκίας με τους παγκόσμιους και περιφερειακούς της εταίρους.

Μια συμμαχία με το ΜΗΡ θα περιορίσει σοβαρά το περιθώριο ελιγμών του Ερντογάν στο κουρδικό ζήτημα, καθώς μια προοπτική που βασίζεται στην ασφάλεια θα εξουδετερώσει τις επιλογές για μια πολιτική διευθέτηση. Η αξιέπαινη προσπάθεια της κυβέρνησης του AKP να ξεκινήσει διάλογο με τους πολιτικούς εκπροσώπους της κουρδικής εκλογικής περιφέρειας το 2015 – παρεμπιπτόντως με την υποστήριξη του φυλακισμένου ηγέτη του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK) Αμπντουλάχ Οτσαλάν – είναι πιθανό να παραμείνει μακρινή μνήμη. Αυτό θα αναγκάσει περαιτέρω την Τουρκία να δει τη Συρία από την προοπτική της περιέχοντας κουρδική επιρροή. Η Τουρκία θα θέλει να αποτρέψει την εμφάνιση μιας συνταγματικά αναγνωρισμένης και αυτόνομης κουρδικής περιοχής στη Συρία. Αυτός ο πρωταρχικός στόχος θα επηρεάσει επίσης τις σχέσεις της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια τουρκική εξωτερική πολιτική που επηρεάζεται από το ΜPH, θα γίνει ακόμα πιο συγκρουσιακή σχετικά με το θέμα της στήριξης των συριακών κουρδικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των Μονάδων Προστασίας του Λαού (YPG) και του Δημοκρατικού Στρατού (PYD), οι οποίες δικαιολογημένα αντιμετωπίζονται στην Τουρκία ως συνδεδεμένες με το ΡΚΚ, μια τρομοκρατική οντότητα.

Η επιρροή του MHP θα οδηγήσει σε μια πιο αντιδραστική τουρκική εξωτερική πολιτική, όπου οι διαφωνίες θα είναι πιο πιθανό να κλιμακωθούν.

Ο υπερεθνικισμός του κόμματος, σε συνδυασμό με ένα ήδη έντονο επίπεδο αντιαμερικανισμού στη χώρα, θα περιπλέξουν τις προσπάθειες για τη διαχείριση των πολλών υφισταμένων διμερών διαφωνιών, όπως η περίπτωση του αυτοεξόριστου κληρικού Φετουλάχ Γκιουλέν που εδρεύει στην Πενσυλβανία και οι προτεινόμενες κυρώσεις των ΗΠΑ κατά της Τουρκίας για την προγραμματισμένη απόκτηση συστημάτων S-400 από τη Ρωσία. Η πιθανότητα ενός σοβαρού προστίμου έναντι της κρατικής Halkbank για παλαιότερες παραβιάσεις των κυρώσεων του Ιράν και άρνηση της Άγκυρας να συμμορφωθεί με την ανανεωμένη σειρά δευτερευουσών κυρώσεων κατά του Ιράν, είναι άλλοι τομείς με πιθανότητα κλιμάκωσης.

Η σχέση της Τουρκίας με την Ευρώπη θα γίνει ακόμη πιο περίπλοκη. Το MHP είναι βαθιά σκεπτικό για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, η ηγεσία του MHP ζήτησε ακόμη και το τέλος αυτών των προσδοκιών. Ακόμη και αν η κυβέρνηση του Ερντογάν δεν έχει αναγκαστικά την πρόθεση να τερματίσει τις ενταξιακές συνομιλίες με την Ε.Ε., θα παρακωλυθεί από την έλλειψη αποφασιστικότητας και υποστήριξης για κάθε πρόγραμμα δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων μεγάλης κλίμακας από τους επιλεγμένους εταίρους της στο κοινοβούλιο.

Η πρόοδος με την Ε.Ε. εξαρτάται πλέον από τη δημοκρατική μεταρρύθμιση και την πλήρη αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Η πιο πρόσφατη έκθεση της Ε.Ε. σχετικά με την Τουρκία, η οποία εκδόθηκε στις 26 Ιουνίου, επέκτεινε αυτή την προϋπόθεση πέραν του πλαισίου των ενταξιακών συνομιλιών μέχρι την έναρξη ενός νέου γύρου εμπορικών διαπραγματεύσεων. Η ελευθέρωση των θεωρήσεων για τους Τούρκους πολίτες που επισκέπτονται την Ε.Ε. θα συνεχίσει να καθυστερεί, καθώς η Τουρκία θα συνεχίσει να αντιστέκεται στις αλλαγές της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας της, η οποία έχει καταστείλει την ελευθερία της έκφρασης στη χώρα. Και οι προοπτικές διευθέτησης του Κυπριακού θα εξατμιστούν, χάρη στη συμμαχία με το MHP που βλέπει κάθε συμφωνία ως προδοσία.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οι σχέσεις Τουρκίας-Ε.Ε. θα μπορούσαν να γίνουν καθαρά συναλλακτικές, καλύπτοντας μόνο λίγες περιοχές αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η συμφωνία για τους πρόσφυγες – με την οποία, σε αντάλλαγμα της οικονομικής βοήθειας της Ε.Ε., η Τουρκία δεσμεύεται να κρατήσει πάνω από 3.5 εκατομμύρια Σύριους πρόσφυγες στο έδαφός της – και την αντιτρομοκρατική συνεργασία, αντί να βασίζεται σε κοινές αξίες. Η στενότερη συνεργασία με την Ε.Ε. θα οδηγήσει τους Τούρκους να θέσουν υπό αμφισβήτηση αυτούς τους δεσμούς και η προσποίηση της προσχώρησης της Τουρκίας θα πρέπει τελικά να διακοπεί. Και ελλείψει εναλλακτικού πλαισίου για τη διαμόρφωση ενός συνεργατικού μέλλοντος, η πολιτική αποξένωση της Τουρκίας από την Ε.Ε.. θα είναι πλήρης.

Το κόστος της πλήρους αποξένωσης από τη Δύση θα ήταν απαγορευτικό για μια τουρκική οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από διεθνή χρηματοδότηση ύψους 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως. Η ανάπτυξη της Τουρκίας είναι επίσης στενά συνδεδεμένη με την πρόσβαση στις δυτικές αγορές και τις εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων και τεχνολογίας. Έτσι, από πολλές απόψεις, η κληρονομιά των προηγούμενων γενεών Τούρκων ηγετών που συνειδητά επέλεξαν να προωθήσουν την οικονομική ολοκλήρωση της Τουρκίας με τη Δύση, μπορεί ακόμα να αποδειχθεί ο ισχυρότερος παράγοντας που κρατά τη χώρα αγκυρωμένη στη Δύση παρά τις σκοτεινές πολιτικές προοπτικές.

Η τουρκική απεμπλοκή από τη Δύση δεν αποτελεί προφανές συμπέρασμα. Είναι το πιθανό αποτέλεσμα της αυξανόμενης επιρροής του MHP στην τουρκική εξωτερική πολιτική. Ωστόσο, τελικά, οι μελλοντικοί δεσμοί της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη θα εξαρτηθούν από το αν η ηγεσία του MHP προτιμά να χρησιμοποιήσει την πολιτική της δύναμη για να επιτύχει στόχους εσωτερικής ή εξωτερικής πολιτικής. Θα εξαρτηθεί, επίσης, από τον τρόπο με τον οποίο ο Ερντογάν επιλέγει να ικανοποιήσει τις πολιτικές φιλοδοξίες του MHP. Και, τελικά, ένα ασυμβίβαστο MHP θα μπορούσε να αναγκάσει την Κυβέρνηση Ερντογάν να εκτοπίσει τον εταίρο της και να αναζητήσει νέες συμμαχίες στο κοινοβούλιο. Αυτή η ασταθής ισορροπία, που προκαλείται από τον εκκολαπτόμενο εσωτερικό αγώνα για εξουσία μεταξύ του Ερντογάν και της ηγεσίας του ΜΗΡ, θα καθορίσει την κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας.

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/news/517628/foreign-policy-etoimasteite-gia-mia-pio-epithetiki-tourkia