Κυπριακό: O ΓΓ θέλει συγκεκριμένες και όχι αόριστες θέσεις

Print Friendly, PDF & Email

8/7/2018

του   Ανδρέα Πιμπίσιη

Στα τέλη Ιουλίου η Τζέιν Χολ Λουτ θα πραγματοποιήσει ένα κρίσιμο και καθοριστικό για το μέλλον του Κυπριακού ταξίδι στην Κύπρο και σε χώρες που εμπλέκονται στις συνομιλίες. Το τι ακριβώς θέλει η ίδια αλλά κυρίως ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών να βγει από την περιοδεία αυτή, είναι πολύ συγκεκριμένο και έχει ήδη καταγραφεί.

Ο ΓΓ ΟΗΕ θέλει να δει καταγραμμένες από την Τζέιν Χολ Λουτ συγκεκριμένες και όχι αόριστες θέσεις. Θέλει οριστικές εξηγήσεις τόσο από τον Πρόεδρο Αναστασιάδη όσο και από τον Μουσταφά Ακιντζί.

Αλλά θα πρέπει, παράλληλα, να ζητηθούν και εξηγήσεις ή να αποσαφηνιστούν οι θέσεις που εξέφρασε τον τελευταίο έναν χρόνο η τουρκική κυβέρνηση. Τα όσα έχουν λεχθεί τους τελευταίους δύο μήνες έδωσαν τροφή για σκέψη στον ΓΓ ΟΗΕ και ετοίμασαν το ερωτηματολόγιο Λουτ.

Λίγες ημέρες μετά την άτυπη συνάντηση της 16ης Απριλίου 2018 σημειώθηκε ένα παιχνίδι επίρριψης ευθυνών ανάμεσα στους Μουσταφά Ακιντζί και Νίκο Αναστασιάδη. Η αρχή έγινε εντός της ελληνοκυπριακής πλευράς με μια έντονη πολεμική που ξεκίνησε από το ΑΚΕΛ, το οποίο επιχειρούσε να ασκήσει πίεση προς τον Πρόεδρο Αναστασιάδη για να επανέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ο Μουσταφά Ακιντζί θεώρησε ότι είχε δημιουργηθεί ένα μομέντουμ πίεσης προς την κατεύθυνση του Νίκου Αναστασιάδη και παρενέβη δηλώνοντας έτοιμος να δεχθεί το πλαίσιο του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών ως στρατηγική συμφωνία. Κίνηση η οποία στο Προεδρικό δεν αποκλείουν να προήλθε από σχετικές παρακινήσεις που είχαν από ελληνοκυπριακής πλευράς. 

Αυτή η βραχύβια αντιπαράθεση των δύο ηγετών έφερε τοποθετήσεις τις οποίες μέσα από την έκθεσή του της 14ης Ιουνίου 2018 ο Αντόνιο Γκουτέρες φρόντισε να «κλειδώσει». Η συμπερίληψη αυτών των αναφορών στην παράγραφο 13 της έκθεσης μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί.

Είναι εμφανής η πρόθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών να «κλειδώσει» τις αναφορές τις οποίες θα μπορεί να χρησιμοποιήσει ως δεσμεύσεις για τη μετέπειτα προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών.

Στην παράγραφο 13 της έκθεσής του ο ΓΓ ΟΗΕ αναφέρει τα εξής: «Δύο εβδομάδες μετά την άτυπη συνάντηση, στις 30 Απριλίου, ο κ. Ακιντζί προέβη σε δημόσια δήλωση στην οποία είχε πει: “Αν η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι έτοιμη να αποδεχθεί το Πλαίσιο Γκουτέρες όπως αυτό παρουσιάστηκε χωρίς να αραιώνεται, ας την κηρύξουμε ως πακέτο στρατηγικής συμφωνίας”. Προσθέτοντας ότι, μέσω μιας τέτοιας ανακοίνωσης, οι διαπραγματεύσεις θα έχουν νόημα, καθώς θα διεξαχθούν με στόχο να συμπληρωθούν τα κενά κάτω από τη στρατηγική συμφωνία. Εις απάντηση, ο κ. Αναστασιάδης εξέδωσε γραπτή δήλωση στις 2 Μαΐου στην οποία απαντά λέγοντας πως αν ο κ. Ακιντζί αποδεχόταν το προτεινόμενο πλαίσιο “όπως αυτό παρουσιάστηκε στα μέρη στις 4 Ιουλίου 2017, αυτό αποτελεί μια θετική εξέλιξη”. Απηύθυνε έκκληση προς τον κ. Ακιντζί και “πρωτίστως στην Τουρκία” να “ξεκαθαρίσει κατά πόσο αποδέχονται” συγκεκριμένες πρόνοιες του πλαισίου σε σχέση με την ασφάλεια και εγγυήσεις και τα ξένα στρατεύματα».

Στη συνέχεια της ίδιας παραγράφου σημειώνει το γεγονός ότι μετά από αυτές τις τοποθετήσεις υπήρξε περαιτέρω δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα στις δύο πλευρές με αλληλοκατηγορίες ότι οι ηγέτες επιχειρούσαν ερμηνείες συγκεκριμένων πτυχών του πλαισίου.

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών καταγράφει στη συνέχεια και το ποια θα είναι η αποστολή του απεσταλμένου του όταν θα αναλάβει να προβεί σε διαβουλεύσεις με τα εμπλεκόμενα μέρη: «Οι διαβουλεύσεις που προτίθεμαι να εκκινήσω, μέσω υψηλόβαθμου αξιωματούχου των Ηνωμένων Εθνών, στις επόμενες εβδομάδες θα προσφέρει μια ευκαιρία στα μέρη να ξεκαθαρίσουν με σαφήνεια και κατά επίσημο τρόπο (formally clarify) πού βρίσκονται στο θέμα».

Σύμφωνα λοιπόν με τον ίδιο τον Αντόνιο Γκουτέρες η αποστολή της Τζέιν Χολ Λουτ είναι πολύ συγκεκριμένη. Θα μπορούσε να λεχθεί ότι έρχεται για να εξετάσει εάν οι δύο πλευρές στην Κύπρο –πρωτίστως– και οι άλλοι εμπλεκόμενοι έχουν ήδη προβεί στην ανασκόπηση που τους είχε πριν από έναν χρόνο ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών.

Παράλληλα είναι εμφανές ότι η αξιωματούχος των Ηνωμένων Εθνών δεν έρχεται για να ακούσει ευχολόγια και γενικές θεωρήσεις ή να μπει στη μέση ενός ακόμα παιχνιδιού επίρριψης ευθυνών. Θα έρθει εδώ προκειμένου να ζητήσει από τον Νίκο Αναστασιάδη και τον Μουσταφά Ακιντζί να ξεκαθαρίσουν τις θέσεις τους του επί του Πλαισίου Γκουτέρες και επί των συγκεκριμένων πτυχών. 

Θα μπορούσε να λεχθεί ότι ενώπιον των δύο ηγετών μπαίνει ένα δύσκολο τεστ αλήθειας και από τις απαντήσεις που θα δώσουν εξαρτώνται οι παραπέρα εξελίξεις στο Κυπριακό. Τα όσα θα απαντήσουν θα είναι δεσμευτικά και πάνω σ’ αυτά θα στηριχθεί η συνέχιση της διαδικασίας, θα επιζητηθεί η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και σε περίπτωση που σημειωθεί αδιέξοδο, να αναζητηθούν ευθύνες.

Δεσμευτικού χαρακτήρα είναι και οι θέσεις των πλευρών όπως καταγράφονται στην έκθεση του ΓΓ ΟΗΕ σε μια πιο γενική προσέγγιση από μέρους των πέντε (Αναστασιάδη, Ακιντζί, εγγυήτριες) σ’ ό,τι αφορά τη διαδικασία. Συγκεκριμένα στις παραγράφους 6 ώς 8 ο Αντόνιο Γκουτέρες καταγράφει τα εξής: 

● Ο Νίκος Αναστασιάδης κατ’ επανάληψη επιβεβαίωσε τη δημοσίως διατυπωθείσα θέση του ότι ήταν έτοιμος να διαπραγματευτεί στη βάση του πλαισίου που είχα προωθήσει στη Διάσκεψη για την Κύπρο στο Κραν Μοντάνα της Ελβετίας, ότι απαιτούνται καλές προετοιμασίες για πιθανή επανέναρξη της Διάσκεψης, συμπεριλαμβανομένης και εκ του σύνεγγυς διπλωματία. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι δεν μπορούν να υπάρξουν διαπραγματεύσεις ενόσω “τουρκικές προκλήσεις” συνεχίζονται στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κύπρου. 

● Ο Μουσταφά Ακιντζί επίσης επιβεβαίωσε τη δέσμευσή του στο από έξι σημεία πλαίσιο που παρουσίασα στο Κραν Μοντάνα στις 30 Ιουνίου 2017 για επίλυση των βασικά εκκρεμούντα ζητήματα μέσω ενός στρατηγικού πακέτου. Επισήμανε, ωστόσο, ότι δεν θα συμμετάσχει σε “ανοικτού τέλους” διαπραγματεύσεις, και ήταν έτοιμος να εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις “με καθορισμένο χρονικό πλαίσιο, καλά δομημένες και στοχευμένες σε αποτέλεσμα”. 

● Σ’ ό,τι αφορά τις εγγυήτριες δυνάμεις: Η Τουρκία δημοσίως από τον Ιούλιο του 2017 έχει εκφράσει αμφιβολίες ως προς την πιθανότητα να επιτευχθεί μια λύση βασιζόμενη στις καθορισμένες παραμέτρους, λαμβάνοντας υπόψη το αποτέλεσμα του Κραν Μοντάνα και προηγούμενες αποτυχίες, ενώ επανέλαβε και τη στήριξή της σε μια “βιώσιμη λύση” του κυπριακού προβλήματος. Η Ελλάδα, από πλευράς της επανέλαβε τη δέσμευσή της για εξεύρεση δίκαιης και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και το πλαίσιο που παρουσίασα στο Κραν Μοντάνα. Το Ηνωμένο Βασίλειο επισήμανε την ισχυρή του στήριξη για μια περιεκτική λύση και την ετοιμότητά του να πράξει ό,τι του αναλογεί για επίτευξη αυτού του στόχου.

Αυτές οι θέσεις των πέντε δίνουν επίσης ένα πλαίσιο κινήσεων για την Τζέιν Χολ Λουτ ώστε να αποσαφηνίσει την όλη κατάσταση και να καταγράψει τις δυνατότητες επανάληψης της Διάσκεψης για την Κύπρο και ποια θα είναι η προοπτική ενός νέου γύρου διαπραγματεύσεων. Το γεγονός ότι ο ΓΓ ΟΗΕ καταγράφει τη θέση της Τουρκίας σ’ ό,τι αφορά την ανάγκη αναζήτησης μιας άλλης πορείας στο Κυπριακό, δεν είναι επίσης τυχαίο καθώς θέλει να υποδείξει στα μέρη ότι υπάρχει και αυτό το ζήτημα το οποίο δεν μπορεί να μην λάβουν υπόψη. 

Για την ελληνοκυπριακή πλευρά η συμπερίληψη της συγκεκριμένης τουρκικής θέσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ευκαιρία για να επιδιώξει μέσω της απεσταλμένης των Ηνωμένων Εθνών μια πιο ξεκάθαρη θέση από την τουρκική πλευρά. Δημοσίως βεβαίως όλο αυτό το διάστημα η Λευκωσία και προσωπικά ο Νίκος Αναστασιάδης είχαν τονίσει την ανάγκη να ξεκαθαρίσει η Τουρκία ως προς τη δική της στόχευση στο Κυπριακό. Κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει, κυρίως γιατί δεν υπήρχε σε εξέλιξη διαδικασία.

Το πλαίσιο Γκουτέρες

Αυτό που σήμερα ονομάζεται «πλαίσιο Γκουτέρες» πρόκειται για αναφορές που είχαν γίνει από τον ΓΓ του ΟΗΕ, μέσω του Έσπεν Μπαρθ Άιντε, και οι οποίες μεταφέρθηκαν στα μέρη από τον τότε Ειδικό Σύμβουλο σε συνάντηση που είχε μαζί τους στις 4/7/2017.

Τα έξι κεφάλαια επί των οποίων τοποθετήθηκε ο ΓΓ του ΟΗΕ, ζητώντας από τις πλευρές να τοποθετηθούν, είναι τα εξής:

● Ασφάλεια και εγγυήσεις: Πιστεύω ότι θα πρέπει να αρχίσουμε να αναγνωρίζουμε ότι χρειαζόμαστε ένα νέο σύστημα ασφάλειας, όχι συνέχιση υφιστάμενου. Πιστεύω ότι χρειάζεται να τερματιστεί το μονομερές δικαίωμα της παρέμβασης και να τερματιστεί η Συνθήκη Εγγυήσεων. Η παρούσα κατάσταση θα αντικατασταθεί από ένα στέρεο σύστημα εξασφαλίσεων όπου ολόκληρη η Κύπρος και όλοι οι Κύπριοι και των δύο κοινοτήτων θα αισθάνονται ασφάλεια, και από έναν εύρωστο μηχανισμό εφαρμογής και παρακολούθησης που θα περιλαμβάνει εξωτερικά στοιχεία (διεθνής διάσταση: ΗΕ, πολυεθνική / διεθνής δύναμη και φιλικές χώρες).

Οι υφιστάμενες εγγυήτριες δεν μπορούν να εφαρμόζουν και να ελέγχουν τον εαυτό τους.

● Στρατεύματα: Θα υπάρξει ραγδαία μείωση από την πρώτη μέρα σε ένα χαμηλό επίπεδο και μετά μείωση σε αριθμούς ισότιμους με την παλαιά Συνθήκη Συμμαχίας (το χρονοδιάγραμμα και ο μηχανισμός για παρακολούθηση χρειάζεται να συμφωνηθούν). Σε σχέση με το θέμα της ρήτρας αναθεώρησης ή καταληκτικής ρήτρας, αυτό θα πρέπει να συζητηθεί σε ανώτατο επίπεδο. Πρέπει να συζητηθούν επίσης οι όροι εντολής, οι στόχοι, οι υποχρεώσεις κ.λπ.

● Εδαφικό: Η τ/κ πλευρά χρειάζεται να προσαρμόσει τον χάρτη που κατέθεσε, ώστε να αντιμετωπίσει κάποιες ανησυχίες που εκφράστηκαν από την ε/κ κοινότητα για κάποιες περιοχές. Θα πρέπει να αναφέρεται στη Μόρφου.

● Περιουσιακό: Υπάρχουν δύο αρχές. Για τις περιοχές υπό εδαφική αναπροσαρμογή, πρέπει να οικοδομηθεί ένα καθεστώς που θα δίνει προτεραιότητα στον ιδιοκτήτη, όχι όμως 100%. Για τις περιοχές που δεν θα τύχουν αναπροσαρμογής, πρέπει να οικοδομηθεί καθεστώς που θα δίνει προτεραιότητα στον χρήστη, όχι όμως 100%. Συγκεκριμένα εργαλεία πρέπει να τύχουν περαιτέρω επεξεργασίας.

● Ισότιμη μεταχείριση: Σε ό,τι αφορά τη μόνιμη διαμονή Τούρκων υπηκόων, θα πρέπει να υπάρχει ποσοστό και αυτό πρέπει να είναι ισότιμο (equitable) με τους υπηκόους της Ελλάδας που θα αποκτούν μόνιμη διαμονή. Από την ποσόστωση εξαιρούνται οι φοιτητές, οι τουρίστες και οι εποχικοί εργάτες. Απαιτείται περαιτέρω συζήτηση για το τι εστί ισότιμο ποσοστό.

Αποτελεσματική συμμετοχή: Πρέπει να συζητηθεί περαιτέρω σε σχέση με το ζήτημα της ευνοϊκής ψήφου – εννοεί τη μία θετική ψήφο (πότε και κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις, σε ποια σώματα και ποιοι οι σχετικοί μηχανισμοί άρσης αδιεξόδου), ενώ οποιαδήποτε άλλα εκκρεμούντα ζητήματα στον διαμοιρασμό εξουσιών, όπως η απαίτηση της τ/κ πλευράς για εκ περιτροπής Προεδρία, πρέπει επίσης να συζητηθούν.

ΠΗΓΗ:http://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/551202/kypriako-o-ng-thelei-syggekrimenes-kai-ochi-aoristes-theseis