Περί των Τουρκικών προτάσεων για Εγγυήσεις

Print Friendly, PDF & Email

του Γιαννάκη Ομήρου*

23 Οκτ 2016

Έχει δημοσιοποιηθεί και δεν έχει διαψευσθεί ότι η Τουρκία εισηγείται και απαιτεί ότι ο αναχρονιστικός θεσμός των εγγυήσεων του 1960 θα πρέπει να συνεχιστεί με νέα μορφή μετά τη λύση, στη βάση δύο εναλλακτικών σεναρίων. Το πρώτο προβλέπει την εγκατάσταση τουρκικής κυρίαρχης στρατιωτικής βάσης, προς τον σκοπό μάλιστα της επόπτευσης εφαρμογής της λύσης. Το δεύτερο σενάριο προβλέπει τη διατήρηση εγγυήσεων μόνο για την τουρκοκυπριακή συνιστώσα πολιτεία, με δικαίωμα στρατιωτικής επέμβασης. Η επέμβαση δε, θα ενεργοποιείται ύστερα από απόφαση της Βουλής της τουρκοκυπριακής συνιστώσας πολιτείας.

Στην πραγματικότητα και τα δύο εναλλακτικά σενάρια που προτείνει η Τουρκία είναι καταφανώς χειρότερα από τις συνθήκες εγγυήσεως του 1960. Κι αυτό γιατί, ανεξάρτητα από το γεγονός της τουρκικής στρατιωτικής επέμβασης του 1974, είναι κοινός τόπος για τους διεθνολόγους ότι η Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960 δεν παρέχει το δικαίωμα χρήσεως βίας σε κάποια από τις εγγυήτριες δυνάμεις. Μια τέτοια ερμηνεία αντίκειται προς τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τις διατάξεις διεθνούς αναγκαστικού δικαίου και καθιστά τη συνθήκη άκυρη. Αυτό βέβαια δεν εμπόδισε την Τουρκία να εισβάλει στην Κύπρο το 1974 και έκτοτε να κατέχει στρατιωτικά το 36,4% του εδάφους της επικαλούμενη τη Συνθήκη Εγγυήσεως. 

Είναι προφανές ότι η Τουρκία θέλει να έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει στα τεκταινόμενα στην Κύπρο, είτε στρατιωτικά είτε με την απειλή χρήσεως βίας, είτε με άλλα μέσα. Και είναι εμφανές ότι η Τουρκία είναι η μόνη από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις που βλέπει τη Συνθήκη του 1960 ως προς τη στρατιωτική της διάσταση. Και απαιτεί τη συνέχιση της με νέες μορφές καταφανώς πιο δραστικές.

Με τις νέες προτεινόμενες ρυθμίσεις η Τουρκία θα έχει πλέον άμεσο, ανεξέλεγκτο και συνεχές δικαίωμα στρατιωτικής δράσης. Είτε στην περίπτωση ύπαρξης «κυρίαρχης» στρατιωτικής βάσης «προς εποπτεία» εφαρμογής της λύσης, είτε στην περίπτωση ύπαρξης εγγυητικών δικαιωμάτων που θα ενεργοποιούνται μετά από απόφαση του Ομόσπονδου Κοινοβουλίου της τουρκοκυπριακής συνιστώσας πολιτείας.

Η ορθή θέση στην οποία θα πρέπει ανυπερθέτως να επιμείνουμε είναι ότι οι εγγυήσεις που είχαν αναλάβει Βρετανία, Ελλάδα και Τουρκία θα πρέπει να περάσουν είτε υπό τον ΟΗΕ, που είναι και το ορθότερο, είτε υπό την Ε.Ε. Θα πρέπει να αποκλεισθεί δυνατότητα της Τουρκίας να επικαλείται μια παρωχημένη, ήδη και το 1960 Συνθήκη εγγυήσεως ή με παραλλαγές της επί τα χείρω και να παρεμβαίνει ή να επεμβαίνει με οποιονδήποτε τρόπο στην κυρίαρχη Κυπριακή Δημοκρατία.

Επειδή όμως προβάλλεται το επιχείρημα ότι είτε τυχόν καταγγελία, είτε ακυρότητα, είτε διαφοροποίηση του καθεστώτος της Συνθήκης Εγγυήσεως, θα ήταν δυνατό να θέσει σε κίνδυνο τη νομιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας και την αδιατάρακτη συνέχεια της μετά τη λύση, παρατίθεται σχετική αναφορά του πρώην Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσου Παπαδόπουλου σε άρθρο του σε ειδική έκδοση του περιοδικού «Monthly Reviews» ημερ. 20.10.2008. Λέγει σχετικά: «Προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι λόγω της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960, με βάση την οποία αποδόθηκε το καθεστώς «Κυρίαρχων Βάσεων» τυχόν καταγγελία αυτής της Συνθήκης, και κατ’ αναλογίαν (mutatis mutantis) της συνθήκης εγγυήσεως, κατά κάποιους, θα οδηγούσε στην αμφισβήτηση της «νομιμότητας» της Κυπριακής Κυβέρνησης, αφού, κατ’ ισχυρισμόν, το Κυπριακό Κράτος «έλκει τη νομιμότητα του από τη Συνθήκη εγκαθίδρυσης».

Στην περίοδο του 2006 -2007 , κατ’ εντολή της τότε Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, ετοιμάστηκαν μελέτες και γνωμοδοτήσεις από έγκυρους ξένους νομικούς και εμπειρογνώμονες διεθνούς δικαίου, (με διεθνή αποδοχή και φήμη) που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αυτό το επιχείρημα είναι αστήρικτο και πρόσθετα εισηγούνται τη διαδικασία που μπορεί να ακολουθηθεί για να αμφισβητηθεί το «κυρίαρχο καθεστώς» των Βάσεων, χωρίς καταγγελία της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης». Είναι προφανές ότι η ίδια επιχειρηματολογία ισχύει και σε ότι αφορά τη Συνθήκη Εγγυήσεως.

Καταληκτικά τονίζεται ότι τυχόν αποδοχή εγγυητριών δυνάμεων και εγγυητικών και επεμβατικών δικαιωμάτων ή ύπαρξης στρατιωτικής βάσης σε μια λύση του Κυπριακού, θα συνιστούσε εξ υπαρχής νάρκη στα θεμέλια του Κράτους και συνταγή καταστροφής του.

Ο αναχρονιστικός θεσμός των εγγυήσεων πρέπει οριστικά να τεθεί στο περιθώριο της ιστορίας. Εγγύηση είναι η συμμετοχή της Κύπρου στον ΟΗΕ, όπως συμβαίνει με όλα τα κράτη του κόσμου οι αρχές του Διεθνούς Δικαίου και οι συναφείς διεθνείς συμβάσεις.

Ιδιαίτερα μετά την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. θα ήταν ασυγχώρητα αντιφατικό, μια χώρα μη μέλος της Ένωσης να είναι εγγυήτρια μιας Ευρωπαϊκής χώρας όπως η Κύπρος. Αντίθετα η ευρωπαϊκή ενσωμάτωση της Κύπρου είναι επαρκής ισχυρή εγγύηση για μια Κύπρο ασφαλή και ειρηνική.

*Ο Γιαννάκης Λ. Ομήρου είναι τέως πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων.

Πηγή: http://www.philenews.com/el-gr/f-me-apopsi-eponymes-gnomes/385/336845/peri-ton-tourkikon-protaseon-gia-engyiseis

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.