Τα Τεχνητά Νησιά Και Η Σημασία Τους Για Το Διεθνές Δίκαιο

Print Friendly, PDF & Email

27/11/2018

της Παναγιώτας Πριοβόλου

Γίνεται ευρέως αποδεκτό ότι τα τεχνητά νησιά αποτελούν δομές που δεν έχουν σχηματιστεί με φυσικό τρόπο. Η δημιουργία τους επιτυγχάνεται μέσω της διαδικασίας της βυθοκόρησης, με την επέκταση των υφιστάμενων νησίδων, την κατασκευή σε υφιστάμενους υφάλους ή τη συνένωση αρκετών φυσικών νησίδων σε ένα μεγαλύτερο νησί. Σύμφωνα με την τεχνοκρατική έννοια του όρου, η βυθοκόρηση χρησιμοποιείται στην επιστημονική κοινότητα ως εκείνη η εξειδικευμένη τεχνική αφαιρέσεως υλικών μέσα από το νερό, με σκοπό τη διατήρηση της ιδανικής εκβάθυνσης της ζώνης του πυθμένα οποιασδήποτε θαλάσσιας μορφής – δηλαδή λιμένα, ποταμιού, λίμνης και εν γένει, παράκτιας περιοχής. Η ανέγερση των τεχνητών νησιών εξυπηρετεί διάφορους σκοπούς. Αρχικά, δύνανται να διευκολύνουν τον υπερπληθυσμό στις αστικές περιοχές, να εξυπηρετήσουν τα αεροδρόμια και να προωθήσουν τον τουρισμό, καθώς και για την άμβλυνση της  διάβρωσης των  ακτών ή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εντούτοις, τέτοιες δραστηριότητες επικρίνονται συχνά για τα ανεπιθύμητα αποτελέσματά τους, δεδομένων των συνεπειών στους υδρόβιους οργανισμούς και στα υδάτινα οικοσυστήματα εν συνόλω.

Το Νομικό Πλαίσιο

Σύμφωνα με τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), τα τεχνητά νησιά απολαύουν νομικής αναγνώρισης. Τα νησιά αυτά δεν θεωρούνται λιμενικά έργα, κατά το γράμμα του άρθρου 11 της εν λόγω συνθήκης ενώ, κατά το άρθρο 56, υπάγονται στη δικαιοδοσία του εγγύτερου παράκτιου κράτους αν βρίσκονται σε απόσταση έως 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές. Όπως προκύπτει από την αδιάστικτη διατύπωση του άρθρου 60, «τα τεχνητά νησιά δεν θεωρούνται νησιά για να έχουν τα δικά τους χωρικά ύδατα ή αποκλειστικές οικονομικές ζώνες, και μόνο το παράκτιο κράτος μπορεί να επιτρέψει την κατασκευή τους».

Όσον αφορά στις αρμοδιότητες του παράκτιου κράτους στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα, οι τελευταίες περιστρέφονται γύρω από τον κεντρικό άξονα της αποκλειστικής εξερεύνησης και εκμετάλλευσης των ζωντανών, βιολογικών πόρων, που βρίσκονται σε διαρκή σχέση με το βυθό (λ.χ. διάφορα οστρακοειδή), των μεταλλευμάτων του βυθού και του υπεδάφους και, κατά βάση, των υδρογονανθράκων που μπορεί να βρίσκονται στο υπέδαφος (άρθρα 55 – 75). Για να εξυπηρετηθούν αυτά τα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο προβλέπει στα ανωτέρω άρθρα ορισμένες εξουσίες για το παράκτιο κράτος, όπως είναι η ανέγερση στην περιοχή τεχνητών νησιών –για την έρευνα και την εκμετάλλευση–, η καθιέρωση γύρω απ’ αυτά ζώνης ασφαλείας που εκτείνεται στα 500 μέτρα από τις τεχνητές κατασκευές, και ο περιορισμός της δυνατότητας έρευνας τρίτων κρατών στην περιοχή της υφαλοκρηπίδας ή σε σχέση με αυτήν.

Υπό το πρίσμα της νέας Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982), οι αρμοδιότητες του παράκτιου κράτους στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα περιορίζονται σε αυτές που γίνονται προς όφελος της διεθνούς κοινότητας. Αυτόθροη συνέπεια των εκτεθέντων είναι ότι το παράκτιο κράτος δεν έχει δικαιώματα -ούτε στο έδαφος της υφαλοκρηπίδας- για χρήσεις που δεν προβλέπονται ρητώς από το διεθνές δίκαιο, ούτε στα υπερκείμενα νερά (εκτός κι αν συμπίπτει η υφαλοκρηπίδα με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη). Έτσι, όταν εκμεταλλεύεται τους ανόργανους πόρους πέρα από το όριο των 200 ναυτικών μιλίων, τότε, κατά την Αρχή του Διεθνούς Βυθού, είναι υποχρεωμένο να καταβάλλει ένα ποσοστό από την αξία ή την ποσότητα της παραγωγής της περιοχής, μετά το τέλος πέντε ετών εκμετάλλευσης, ενώ οι καταβολές διανέμονται σε όλα τα κράτη-μέλη της Σύμβασης και, κυρίως, στα λιγότερο ανεπτυγμένα ή περίκλειστα.

Η Υπόθεσης Της Νότιας Κινεζικής Θάλασσας

«Όταν η Κίνα ξυπνήσει, ο κόσμος θα κλονιστεί συθέμελα» (Ναπολέων Βοναπάρτης, 1769-1821). Τη ρήση του επιφανούς αυτού Γάλλου Αυτοκράτορα και στρατηγού επιβεβαιώνει περίτρανα το γεγονός ότι ο Δυτικός Ειρηνικός Ωκεανός και, δη, η Νότια Κινεζική Θάλασσα (ΝΚΘ) έχει μετατραπεί την τελευταία δεκαετία σ’ ένα εκτενές πεδίο ανταγωνισμού, λόγω της θαλάσσιας στρατηγικής της Κινεζικής Αυτοκρατορίας. Ο έλεγχος της Δυτικής των Φιλιππίνων Θάλασσας συνιστά το πιο αμφιλεγόμενο και νευραλγικό διπλωματικό ζήτημα στην ανατολική Ασία, με την Κίνα να εδραιώνει την κυριαρχία της επί θαλάσσιων περιοχών που εκτείνονται σε 3,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα, την ίδια στιγμή που τμήματα των περιοχών αυτών διεκδικούνται από το Βιετνάμ, την Ταϊβάν, τη Μαλαισία, το Μπρουνέι, τις Φιλιππίνες και την Ιαπωνία.

Η υπόθεση χρονολογείται από τον Ιανουάριο του 2013, όταν η Δημοκρατία των Φιλιππίνων προσέφυγε στο Δικαστήριο της Χάγης, υποστηρίζοντας ότι η Κίνα, ακολουθώντας μία στρατηγική κίνηση αιφνιδιασμού των γειτόνων της, με την απόφαση να κατασκευάσει ένα τεράστιο τεχνητό νησί σε αμφισβητούμενα ύδατα -και, συγκεκριμένα, στο αρχιπέλαγος που περιλαμβάνει τα νησιά Spratly- παραβίασε τη Σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Το Πεκίνο αμφισβήτησε τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου να αποφανθεί επί της υπόθεσης, προσπαθώντας να δυσφημίσει το έργο του ως μεροληπτικό, με το επιχείρημα ότι ένας από τους δικαστές ήταν από την περιφερειακή αντίπαλο της Κίνας, την Ιαπωνία.

Εναργέστερα, τα νησιά αυτά ανακαλύφθηκαν το 1843 από τον Βρετανό ναύτη, Richard Spratly, από τον οποίο και έλαβαν το όνομά τους. Η ρηξικέλευθη αυτή κατασκευή προσέδωσε στην Κίνα ένα αδιαμφισβήτητο στρατιωτικό πλεονέκτημα να ισχυροποιήσει τις διεκδικήσεις της στην Κινεζική Θάλασσα, μια θαλάσσια έκταση πλούσια σε αλιεύματα και υδρογονάνθρακες. Συγκεκριμένα, οι αρχές της Κίνας έχουν αρχίσει την κατασκευή αεροδρομίου και λιμανιού στον ύφαλο Fiery Cross Reef, με σκοπό να εξυπηρετούν τις στρατιωτικές ανάγκες τους στην περιοχή αυτή. Το αεροδρόμιο θα είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να μπορεί ένα αεροσκάφος να προσγειωθεί και να απογειωθεί, εξυπηρετώντας όλα τα στρατιωτικά αεροσκάφη του Πεκίνου, ενώ παράλληλα το λιμάνι θα εξοπλιστεί με τη δυνατότητα να φιλοξενεί τάνκερ και πολεμικά πλοία. Ωστόσο, η δημιουργία και η διεύρυνση των νησιών ενθάρρυνε την Κίνα να διεκδικήσει την ΑΟΖ για ολόκληρο το αρχιπέλαγος του Spratly, επιδεινώνοντας τις θαλάσσιες διαμάχες στην περιοχή.

Μετά από τρία έτη, στις 12 Ιουλίου του 2016, το Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε την απόφασή του για την αντιδικία μεταξύ της Κίνας και των Φιλιππίνων, αναφορικά με τα αμφισβητούμενα ύδατα της Νότιας Θάλασσας της Κίνας. Ειδικότερα, κλήθηκε να διερευνήσει κατά πόσον αυτές οι περιοχές θεωρούνται «νησίδες», βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Οι Φιλιππίνες υποστήριξαν ότι πλειάδα των νήσων αυτών θα έπρεπε να θεωρούνται βράχια. Κινούμενο, λοιπόν, προς την ίδια κατεύθυνση, το Δικαστήριο απεφάνθη ότι τα νησιά Spratly δεν αποτελούν νησιά, όπως αυτά ορίζονται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Πιο συγκεκριμένα, η παράγραφος – πυλώνας της όλης δικαστικής διαμάχης αναφέρει ότι: «Το γεγονός ότι η Κίνα έχει ιστορικά δικαιώματα στις πλουτοπαραγωγικές πηγές των υδάτων της Θάλασσας της Νότιας Κίνας, τέτοια δικαιώματα εξαφανίστηκαν, μιας και ήταν ασυμβίβαστα με τον εννοιολογικό προσδιορισμό της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ)», καταλήγοντας ότι οι βραχώδεις απολήξεις στη θάλασσα δεν δύνανται να χρησιμοποιηθούν από την Κίνα ως βάση εδαφικών διεκδικήσεων. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Κίνα έχει παραβιάσει τα κυριαρχικά δικαιώματα των Φιλιππίνων στην αποκλειστική οικονομική ζώνη με την παρεμβολή της στα θέματα αλιείας και πετρελαίου, με την κατασκευή τεχνητών νησιών, καθώς και με την αδράνειά της να αποτρέψει τους αλιείς της Κίνας να ψαρεύουν στην ΑΟΖ των Φιλιππίνων. Όπως σημειώνει και ο  Carl Thayer, ειδήμων σε θέματα ασφαλείας στο πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας: «Η Κίνα έχει αλλάξει τα πράγματα στο έδαφος και παρουσίασε στην περιοχή τα τετελεσμένα γεγονότα» (αγγλιστί: faits accomplis).

Εν όψει όσων προεξετέθησαν, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας ορίζει μια ζώνη 200 ναυτικών μιλίων από την ακτή για την οικονομική αποκλειστικότητα. Ωστόσο, η Κίνα διεκδικεί το 90% της περιοχής, δηλαδή μία αναντίρρητα εκτενέστερη ζώνη, αφ’ ης στιγμής έχουν δημιουργηθεί πάνω από οκτώ εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα ακίνητης περιουσίας στην ανοιχτή θάλασσα, επισκιάζοντας τις δραστηριότητες ανάκτησης γης άλλων χωρών. Οι ναυτικοί εμπειρογνώμονες αναμένουν ότι η εργασία έχει ήδη προκαλέσει καταστροφικές και, ουσιαστικά, μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Είναι παγκοίνως γνωστό, εξάλλου, ότι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι είναι σημαντικοί τόποι αναπαραγωγής, και η καταστροφή τους επηρεάζει τα αποθέματα ιχθύων.

Επιπροσθέτως, κρίνεται πρόδηλο ότι η Κίνα παραβιάζει τα άρθρα 192 και 123 της UNCLOS, τα οποία αφορούν την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος – ιδίως σε κλειστές θάλασσες, όπως η Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Από τη γραμματική διατύπωση του άρθρου 192 συνάγεται η σπουδαιότητα της θεμελιώδους υποχρέωσης των κρατών να προστατεύουν και να διατηρούν το θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ το άρθρο 123 αξιώνει από τις χώρες που συνορεύουν με κλειστή θάλασσα, «να συντονίσουν την εφαρμογή των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεών τους, όσον αφορά την προστασία και τη διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος». Η εκπλήρωση των ως άνω υποχρεώσεων θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα της αειφόρου ανάπτυξης. Το θαλάσσιο περιβάλλον είναι ένας κοινός πόρος που δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένος, ούτε να υπόκειται σε κατάχρηση. Η UNCLOS δεν παρέχει μόνο ατομικά δικαιώματα των κρατών, αλλά, κυρίως, τη συλλογική τους υποχρέωση, ιδίως όσον αφορά το θαλάσσιο περιβάλλον, παρακινώντας τα κράτη να προβούν στις απαραίτητες προσπάθειες προς άρση των ποικίλων περιβαλλοντικών προβλημάτων που έχουν προκληθεί από τις ενέργειές τους.

Από την πλευρά της, η Κίνα δικαιολογεί την οικοδόμηση του νησιού, υποστηρίζοντας ότι «οι δραστηριότητες της Κίνας σε σχετικά νησιά και υφάλους των Νάνσων Νήσων εμπίπτουν εξ ολοκλήρου στην κυριαρχία της Κίνας, και είναι απολύτως δικαιολογημένες». Ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών, Lu Kang, δήλωσε, μάλιστα, ότι τα έργα κατασκευής νησιού «δεν επηρεάζουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την υπέρπτηση που απολαμβάνουν όλες οι χώρες, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας», καθιστώντας σαφές ότι η Κίνα ουδαμώς απειλεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε μία από τις πιο πολυσύχναστες οδούς θαλάσσιας κυκλοφορίας στον κόσμο, όπως είναι η Νότια Κινεζική Θάλασσα, ούτε επιδιώκει να περιορίσει τη στρατιωτική δραστηριότητα εντός των διεκδικούμενων χωρικών υδάτων. Πάντως, ολιστικά και συνθετικά εξεταζόμενη η επίμαχη υπόθεση, συνάγεται ότι προωθείται η φιλοδοξία της Κίνας να αμφισβητήσει την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ στην επίμαχη περιοχή.

Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, κατόπιν της έκδοσης της υπό κρίση απόφασης από το Δικαστήριο της Χάγης, δήλωσε ότι προσδοκά τα δυο αντίδικα κράτη (Κίνα – Φιλιππίνες) να σεβαστούν την απόφαση και να μην αποστούν από αυτή. Η Ουάσινγκτον συμμετέχει ενεργά στα πολιτικά δρώμενα, υποστηρίζοντας θέσεις κατά της Κίνας και διεξάγοντας στρατιωτικές περιπόλους. «Πρώτα απ’ όλα, θέλουμε μία ειρηνική διευθέτηση όλων των διαφορών. Προς αυτόν τον σκοπό, θα έπρεπε να υπάρξει μια άμεση και διηνεκής διακοπή των διεκδικήσεων εδαφών απ’ όλα τα μέρη», αξίωσε από την Κίνα ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Ashton Carter, κρίνοντας ότι η συμπεριφορά του Πεκίνου είναι διαμετρικά αντίθετη με τις διεθνείς νόρμες. «Επίσης, αντιτιθέμεθα σε οποιαδήποτε περαιτέρω στρατιωτικοποίηση των διεκδικούμενων εδαφών» προσέθεσε, διαμηνύοντας πως οι δυνάμεις των ΗΠΑ θα συνεχίσουν να εισέρχονται σε διεθνή ύδατα και στο διεθνή ενάεριο χώρο, καθώς τα μεγάλης κλίμακας έργα ανάκτησης γης στην Κίνα απειλούν την ειρήνη και τη σταθερότητα, καλώντας την τελευταία να παγώσει αυτές τις δραστηριότητες και να επιλύσει τη διαφορά τους, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία του Διεθνούς Δικαίου.

Πάντως, η ήττα της Κίνας στο Διεθνές Δικαστήριο αποτελεί συνάμα και ήττα της Τουρκίας, που προσπαθεί, παραβιάζοντας θεμελιώδεις διατάξεις του Δικαίου της Θάλασσας, να επεκτείνει τα όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο Αρχιπέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο, μέσω της κατασκευής τριών τεχνητών νησιών στη Θάλασσα του Μαρμαρά, με απώτερο σκοπό την τουριστική ανάπτυξη στην ευρύτερη περιοχή της Κωνσταντινούπολης, δημιουργώντας συνακόλουθα αδιαμφισβήτητες προστριβές στον ευαίσθητο χώρο του αρχιπελάγους και στις ευάλωτες ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Επιπτώσεις Κατασκευής Των Τεχνητών Νησιών

Αν και τα νησιά κρίνονται κομβικής σημασίας για το εμπόριο, παρατηρείται υψηλό περιβαλλοντικό κόστος. Αλλάζουν τα σχέδια κυματισμού και εναπόθεσης ιζημάτων στις ακτές, με αποτέλεσμα την παράκτια διάβρωση. Επιπλέον, καταστρέφουν θαλάσσια ενδιαιτήματα -όπως λ.χ. κοραλλιογενείς υφάλους- και απειλούν την ύπαρξη πολλών θαλάσσιων ειδών.

Όσο για το περιβαλλοντικό κόστος, το τελευταίο είναι μάλλον ανυπολόγιστο. Ήδη στα σημεία όπου ανεγείρονται μεγαλεπήβολες κατασκευές, η υποβρύχια ζωή έχει δεχθεί ανεπανόρθωτο πλήγμα. Αναλυτικότερα, το σκάψιμο του βυθού για τη συλλογή άμμου, ιδίως στον Περσικό Κόλπο, καταστρέφει κοραλλιογενείς υφάλους και θαλάσσια είδη, άκρως αδήριτα για το υποθαλάσσιο οικοσύστημα. Ενδεικτικά, τo νησί σε μορφή φοίνικα στο Dubai (Palm Islands) δημιουργήθηκε με τεχνητό τρόπο, στα ανοιχτά των ακτών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, για τη κατασκευή του οποίου χρειάστηκε η εξόρυξη και μεταφορά δύο δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων άμμου και πέτρας από τον βυθό του Περσικού Κόλπου. Το μεγαλόπνοο αυτό σχέδιο των Ηνωμένων  Αραβικών Εμιράτων, που είχε σκοπό την μετατροπή του Dubai από μία πλούσια πόλη της Μέσης Ανατολής σε κορυφαίο οικονομικό, τουριστικό και επενδυτικό κέντρο της διεθνούς αγοράς, έρχεται σε ανείπωτη ρήξη με την οικολογική ισορροπία, καθότι υπολογίζεται από ποικίλες περιβαλλοντικές οργανώσεις ότι η μείωση της υδρόβιας ζωής στην αυτή περιοχή έχει ήδη φθάσει στο 35%, οφειλόμενη καθ’ ολοκληρίαν στα εκτελούμενα έργα.

Συμπέρασμα

Εν κατακλείδι, το σύνολο των προαναφερθέντων καθιστά περισσότερο από καταφανές ότι τα τεχνητά νησιά (artificial islands), χάρη στις τουριστικές υποδομές, αποκτούν οικονομική ζωή, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για επέκταση των ορίων της υφαλοκρηπίδας, σύμφωνα με το «γράμμα» του Διεθνούς Δικαίου. Ωστόσο, «η μαζική οικοδόμηση νησιών σε υφάλους μπορεί να έχει μόνιμες επιπτώσεις στην ΑΟΖ, πέρα από τις εδαφικές θάλασσες αυτών των υφάλων, σημειώνοντας έναν de facto υπερμεγέθη αρνητικό αντίκτυπο στα χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα», επεσήμαναν χαρακτηριστικά η Youna Lyons, ανώτερη ερευνήτρια, και ο Wong Hiu Fung, ερευνητικός βοηθός στο Πρόγραμμα Ωκεανών και Πολιτικής του Κέντρου Διεθνούς Δικαίου (CIL) του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης (NUS).

Πηγές:

  1. HellasJournal. (2018). Μεγάλη ήττα της Κίνας για την ΑΟΖ στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας: Τι σημαίνει η απόφαση. https://hellasjournal.com/2016/07/megali-itta-tis-kinas-gia-tin-aoz-sti-thalassa-tis-notias-kinas-ti-simeni-i-apofasi/
  2. Foreign Affairs. (2017). Ανεμοδαρμένοι στην θάλασσα της Νότιας Κίνας. https://foreignaffairs.gr/articles/71281/mira-rapp-hooper-kai-charles-edel/anemodarmenoi-stin-thalassa-tis-notias-kinas
  3. iefimerida. (2017). Τύμπανα πολέμου «ΗΠΑ – Κίνας» με αφορμή τα τεχνητά νησιά στη Νότια Σινική Θάλασσα. http://www.iefimerida.gr/news/312769/tympana-polemoy-ipa-kinas-me-aformi-ta-tehnita-nisia-sti-notia-siniki-thalassa
  4. economygr. (2017). Τρία τεχνητά νησιά κατασκευάζουν οι Τούρκοι στη θάλασσα! http://www.economy365.gr/article/28735/tria-tehnita-nisia-kataskeyazoyn-oi-toyrkoi-sti-thalassa
  5. otherside.gr. (2011). Πώς κατασκευάζονται τα τεχνητά νησιά στο Dubai; https://www.otherside.gr/2011/08/pws-kataskeuazontai-texnita-nisia-dubai/
  6. Πρώτο Θέμα. (2014). Κίνα: Κατασκευάζει τεχνητό νησί σε διαφιλονικούμενα χωρικά ύδατα. https://www.protothema.gr/world/article/429193/kina-kataskeuazei-tehnito-nisi-se-amfisvitoumena-udata/
  7. The Telegraph (2018). China triggers new storm over military build-up on artificial islands. https://www.telegraph.co.uk/news/2018/01/09/diplomatic-protests-china-shows-militarised-artificial-islands/
  8. CW politics. (2018). US warns of ability to take down Chinese artificial islands. https://edition.cnn.com/2018/05/31/politics/us-warning-south-china-sea/index.html
  9. BBC. (2017). US warns Beijing on South China Sea islands. https://www.bbc.com/news/world-asia-40141541
  10. 10.The Guardian. (2015). China proceeds with building artificial islands on reefs claimed by Philippines. https://www.theguardian.com/world/2015/jun/27/china-proceeds-with-building-artificial-islands-on-reefs-claimed-by-philippines
  11. The Guardian. (2018). Cities from the sea: the true cost of reclaimed land. https://www.theguardian.com/cities/2018/may/02/cities-from-the-sea-the-true-cost-of-reclaimed-land-asia-malaysia-penang-dubai
  12. 12.The National Interest. (2015). China’s War against International Law in the South China Sea.http://nationalinterest.org/feature/chinas-war-against-international-law-the-south-china-sea-12913
  13. 13.net (2016). China’s artificial islands violates international law–tribunal.http://globalnation.inquirer.net/140990/china-artificial-islands-spratly-illegal-arbitral-tribunal-decision-verdict-west-philippine-sea
  14. 14.The New York Times. (2015). What China Has Been Building in the South China Sea. https://www.nytimes.com/interactive/2015/07/30/world/asia/what-china-has-been-building-in-the-south-china-sea.html?_r=1
  15. 15.Αντωνόπουλος, K. & Μαγκλιβέρας, K. (2011). Το Δίκαιο της Διεθνούς Κοινωνίας. Νομική Βιβλιοθήκη

ΠΗΓΗ:https://powerpolitics.eu/παναγιώτα-πριοβόλου-15-7-τα-τεχνητά-νησι/?utm_source=κυριακάτικο&utm_medium=email&utm_campaign=newsletter&utm_content=automated-%7Bchannel+numer%7D-%7Bemail+id%7D