Έρχονται για να μείνουν Κύπρο

Print Friendly, PDF & Email

24 Φεβρουάριος 2019, 18:03

Της Νάταλης Μιχαηλίδου

ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ ΠΕΤΡΙΔΗ: ΥΠΕΡΒΗΚΑΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΟΥΜΕ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΑΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΜΑΖΙΚΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

Με δεδομένο ότι όλες οι νέες αφίξεις γίνονται από τις κατεχόμενες περιοχές και ότι το σύνολο των Σύριων υπηκόων εισέρχονται παράνομα μέσω Τουρκίας, στην εξίσωση μπαίνει αυτόματα το θέμα της Πράσινης Γραμμής

Τελικός προορισμός έχει καταστεί πλέον η Κύπρος για χιλιάδες αιτητές διεθνούς προστασίας. Μόνο τον περασμένο Γενάρη οι νέες αιτήσεις ξεπέρασαν τις χίλιες και αρμόδιοι, με τους οποίους συνομιλήσαμε, μιλούν για «απίστευτους αριθμούς». Προβλέπεται, μάλιστα, ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα διατηρήσει τα… σκήπτρα στα κατ’ αναλογίαν πληθυσμού ποσοστά μεταναστευτικών ροών στο σύνολο της Ευρώπης, γεγονός που καθιστά πέραν πάσης αμφιβολίας την κατάσταση μη διαχειρίσιμη.

Την ίδια ώρα, τα σενάρια αντιμετώπισης της κρίσης -και η «διέξοδος» που ακούει στο όνομα Λίβανος- βρίσκονται μόνο στο χαρτί, ενώ το προφίλ των άτυπων μεταναστών, που είναι κατά πλειοψηφία Σύριοι άνδρες νεαρής ηλικίας, εντείνει τους προβληματισμούς, όπως και το γεγονός ότι η πλειοψηφία έρχονται μέσω κατεχομένων.

Σενάρια αντιμετώπισης

Η ανάγκη της πλήρους αναθεώρησης της μεταναστευτικής πολιτικής που ακολουθείται τα τελευταία χρόνια έχει εντοπιστεί εδώ και καιρό. Η Λευκωσία εναποθέτει τις ελπίδες της στην αναθεώρηση της Συνθήκης του Δουβλίνου και κατ’ επέκτασιν σε μια συνολική αλλαγή πλεύσης της πολιτικής της ΕΕ, ώστε να εφαρμοστεί ο μηχανισμός αυτόματης ανακατανομής σε όλη την επικράτειά της Ένωσης και να καθιστούν «διαχειρίσιμες» οι μαζικές προσφυγικές ροές.

Κληθείς να σχολιάσει το μέγεθος του προβλήματος ο Υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Πετρίδης, εξηγεί σε δηλώσεις του στη «Σ» ότι τα αίτια είναι πολλαπλά. «Έχει δημιουργηθεί ήδη μια αρκετά μεγάλη κοινότητα Σύριων στην Κύπρο, ενώ άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν γίνει πιο αυστηρές και διενεργούν πολύ περισσότερους ελέγχους – ένα από τα βασικότερα προβλήματά μας, τα οποία συζητούμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι ότι είναι αδύνατο να ταξιδέψουν από την Κύπρο σε άλλο κράτος μέλος», αναφέρει. «Υπό αυτές τις συνθήκες, είμαστε τελικός προορισμός και έχουμε υπερβεί τους αριθμούς που μπορούμε να απορροφήσουμε, με ό,τι αυτό συνεπάγεται», υπογραμμίζει.

Οι αριθμοί

Προς επίρρωσιν τούτου, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, ενώπιον της αρμόδιας Υπηρεσίας Ασύλου εκκρεμούν σήμερα αιτήσεις συνολικά 2.461 Σύριων υπηκόων. Από το 2010 μέχρι το 2018 υποβλήθηκαν, από Σύριους, 8.423 αιτήσεις διεθνούς προστασίας, εκ των οποίων 146 είναι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες και 5.359 έλαβαν καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας. Κατά το 2018 αιτήθηκαν ασύλου 2007 Σύριοι, 883 άτομα από την Ινδία, 637 από την Μπαγκλαντές, 587 άτομα από το Πακιστάν και 507 από το Καμερούν.

Σε αναζήτηση συμφωνίας

Ανάμεσα στα μέτρα που αποφάσισε η Λευκωσία, στο πλαίσιο σύσκεψης της Υπουργικής Επιτροπής για θέματα μεταναστευτικής πολιτικής τον περασμένο Σεπτέμβρη, ήταν και η σύναψη και εφαρμογή συμφωνίας επανεισδοχής με τον Λίβανο. Στο τραπέζι τέθηκε και θέμα πρόληψης των ροών από τη συγκεκριμένη χώρα, η οποία έχει λάβει μέχρι σήμερα βοήθεια ύψους 800 εκατομμυρίων ευρώ για το προσφυγικό. Παρόλα αυτά, καμία επιστροφή δεν πραγματοποιείται επί του παρόντος, ενώ δεν διευκρινίζονται οι λόγοι που η άτυπη συμφωνία για την οποία γίνεται λόγος από έγκυρες πηγές δεν έχει ολοκληρωθεί μέσω επαφών που αναμενόταν να πραγματοποιηθούν εκ μέρους του Υπουργείου Εξωτερικών.

Συναφή με το θέμα και τα «νομικά εμπόδια» που δύνανται να προκύπτουν από τις πρόνοιες τόσο του Διεθνούς Προσφυγικού Δικαίου όσο και του Δικαίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ειδικότερα φαίνεται να απασχολεί το ενδεχόμενο μια τέτοια συμφωνία να προσκρούει στην Αρχή του non-refoulement (μη επαναπροώθησης), που έχει ως αφετηρία τη συμβατική της κατοχύρωση στο άρθρο 33 της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων, αλλά και στο Άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου 4 της ΕΣΔΑ, που απαγορεύει μαζικές απελάσεις. Παρά ταύτα, νομικοί κύκλοι εξηγούν ότι όσον αφορά τουλάχιστον την αρχή της μη επαναπροώθησης, είναι εφικτή η εξατομικευμένη προσέγγιση των αιτήσεων για να εξετάζεται κατά πόσον εμπίπτει στις ειδικές περιστάσεις κάθε ατόμου. Παράλληλα, διερευνάται το ενδεχόμενο συμφωνίας με την Πορτογαλία και πληροφορίες αναφέρουν ότι από πλευράς Κυβέρνησης έχουν ήδη γίνει οι πρώτες επαφές.

Στην Τουρκία το «κλειδί»

Πρόληψη προτείνουν στρατιωτικοί κύκλοι, δηλώνοντας χαρακτηριστικά στη «Σ» ότι «δεν είναι λύση οι περιπολίες της λιμενικής στα 12 μίλια από την Κύπρο» και προτείνοντας επέκταση της ζώνης επιτήρησης της υπηρεσίας φύλαξης συνόρων FRONTEX, πλησίον των ακτών της Νότιας Τουρκίας. Η εν λόγω υπηρεσία διαθέτει διευρυμένες εξουσίες, που περιλαμβάνουν ακόμα και δυνατότητα παρέμβασης στις χώρες-μέλη της ΕΕ. Ερωτηθείς κατά πόσον ένα τέτοιο αίτημα έχει τεθεί ενώπιον FRONTEX, ο εκπρόσωπος Τύπου της υπηρεσίας απάντησε στη «Σ» ότι «δεν έχει περιέλθει εις γνώσιν μας οποιοδήποτε διάβημα από την ΚΔ για περιπολίες κοντά στις τουρκικές ακτές».

Πρόσθεσε, επίσης, ότι ενεργούν «πάντα μετά από αίτημα των κρατών-μελών και διενεργούμε σε ετήσια βάση μελέτες ευαλωτότητας (volnurability tests), τις οποίες για ευνόητους λόγους δεν δίνουμε στη δημοσιότητα, αλλά κοινοποιούμε στις αρμόδιες Αρχές των κρατών-μελών». Με δεδομένο ότι όλες οι νέες αφίξεις γίνονται από τις κατεχόμενες περιοχές και ότι το σύνολο των Σύριων υπηκόων εισέρχονται παράνομα μέσω Τουρκίας, στην εξίσωση μπαίνει αυτόματα το θέμα της Πράσινης Γραμμής, που οι ίδιοι κύκλοι χαρακτηρίζουν ως «πρακτικό ζήτημα, πολιτικών όμως προεκτάσεων», εξηγώντας ότι «αν τους σταματήσεις στα κατεχόμενα και τους στείλεις πίσω, δημιουργείς κατάσταση συνοριακή», εγείροντας με τον τρόπο αυτό το νευραλγικό ζήτημα των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Πιθανός ο επαναπατρισμός;

Την προθυμία της Συρίας να υποστηρίξει τυχόν προσπάθειες της ΚΔ για επαναπατρισμό των προσφύγων, «στη βάση της πρωτοβουλίας που ανέλαβε σε συνεργασία με τη Ρωσία και με την επικουρία των Ηνωμένων Εθνών», εκφράζουν διπλωματικές πηγές. Οι ίδιες πηγές, πάντως, δηλώνουν ότι καμία κρούση δεν έγινε προς την Πρεσβεία της Αραβικής Δημοκρατίας της Συρίας από το κυβερνητικό στρατόπεδο, ώστε να συζητηθεί έστω ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Υπενθυμίζεται ότι λήψη μέτρων προς διευκόλυνση της επιστροφής των Σύριων προσφύγων στην πατρίδα τους περιλαμβάνονται και σε μνημόνιο που συνομολόγησαν Μόσχα και Άγκυρα για την εφαρμογή της αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στην επαρχία του Ιντλίμπ, ενώ οι δύο χώρες συμφώνησαν παράλληλα ότι θα εργαστούν τηρώντας αυστηρά το ψήφισμα 2254 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για τη Συρία και θα σεβαστούν την εθνική κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.

Καμπανάκι για το προφίλ

«Αρχικά, για τους Σύριους, η Κύπρος ήταν ένας σταθμός, μέσω του οποίου ήθελαν να ταξιδέψουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες», εξηγούν στη «Σ» αρμόδιοι λειτουργοί και επισημαίνουν ότι «τα τρομοκρατικά κτυπήματα σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που ανάγκασαν τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν ακόμα πιο αυστηρά μέτρα και να δημιουργήσουν απροσπέλαστα σύνορα, κατέστησαν πιο ελκυστική την Κύπρο, που είναι πλέον τελικός τους προορισμός και για οικονομικούς λόγους». Όσον αφορά την τάση που παρατηρήθηκε το 2018, δηλαδή τη ροών νεαρών ανδρών από τη Συρία, «συνεχίζεται και φέτος», όπως σημειώνουν.

Επιχειρώντας εξήγηση του φαινομένου, εικάζεται ότι κατά πάσα πιθανότητα ήταν μαχόμενοι «χωρίς απαραίτητα να είναι Isis», σύμφωνα με αρμοδίους. «Κουράστηκαν να πολεμούν», σημειώνουν στρατιωτικές πηγές και εξηγούν ότι «έχουν ‘κλατάρει’ και εγκαταλείπουν και από τους Τζιχαντιστές και από τον στρατό του Άσαντ και από τους αντιπάλους του – πλέον είναι οικονομικοί μετανάστες που ψάχνουν διέξοδο».

Εν δυνάμει υβριδική απειλή

Οι ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές, που κατέκλυσαν την Ευρώπη το 2015, «αποτέλεσαν θρυαλλίδα που κλόνισε τη συνοχή της, διευκόλυνε τον ακρωτηριασμό της, μέσα από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου και ανέστειλε για μεγάλο διάστημα την ελεύθερη διακίνηση στο εσωτερικό της και την κατάργηση των εσωτερικών συνόρων, που αποτελεί και την πεμπτουσία της οικονομικής λειτουργίας της», έγραψε σε πρόσφατο άρθρο του, υπό τον τίτλο «Μεταναστευτικές ροές και υβριδικός πόλεμος», ο νομικός και καθηγητής Κοινοτικού Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, Πολύκαρπος Αδαμίδης.

Η διαδικασία ελέγχου των άτυπων μεταναστών αποτέλεσε εξ αρχής μιαν από τις βασικές πτυχές επικέντρωσης των προσπαθειών αλλά και των πόρων των ευρωπαϊκών χωρών, μη εξαιρουμένης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τόσο η τεράστια πρόκληση των αυξανόμενων αριθμών, που αναμένεται να κατατάξουν την Κύπρο πρώτη σε ροές και το τέταρτο τρίμηνο του 2018 στις σχετικές εκθέσεις της Eurostad, όσο και το προφίλ των Σύριων μεταναστών που εισέρχονται στη χώρα αποκλειστικά από τα κατεχόμενα, δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς στους αρμοδίους, που διαμηνύουν ότι δεν εφησυχάζουν.

Διόλου τυχαίο ότι, λαμβάνοντας υπ’ όψιν και τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των Σύριων που αιτούνται ασύλου στην Κύπρο, στρατιωτικές αλλά και κυβερνητικές πηγές παραδέχονται ότι πρόκειται για «εν δυνάμει κίνδυνο». Ο κίνδυνος, εξηγούν, ενδέχεται να προκύψει είτε από περιπτώσεις με προηγούμενη σχέση με εξτρεμιστικές οργανώσεις και στοιχεία είτε λόγω πρόθεσης της Τουρκίας να δημιουργήσει συνθήκες ενδεχόμενης προβοκάτσιας επί του εδάφους της ΚΔ, χρησιμοποιώντας ως «όχημα» μετανάστες που καταφθάνουν μετά από μεγάλης διάρκειας παραμονή στα εδάφη της.

«Κατά την άφιξη παράτυπων μεταναστών/προσώπων που χρήζουν προστασίας στην Κύπρο, οι αρμόδιες Υπηρεσίες του Κράτους βάσει του Ειδικού Εθνικού Σχεδίου “Ναυκράτης”, προβαίνουν στις ανάλογες διαδικασίες», εξηγούν αρμόδιοι αναφερόμενοι στα βήματα που ακολουθούνται με τον εντοπισμό και συμπληρώνουν ότι «οι παράτυποι μετανάστες, με την άφιξή τους, εκφράζουν την επιθυμία για υποβολή αιτήματος διεθνούς προστασίας και οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες εφαρμόζουν την ενδεδειγμένη διαδικασία, βάσει της εθνικής νομοθεσίας, στην οποία έχει ενσωματωθεί το ευρωπαϊκό κεκτημένο μέσω οδηγιών και κανονισμών».

Με τη μερίδα του λέοντος όσον αφορά το επίπονο έργο των ελέγχων είναι επιφορτισμένη η Αστυνομία, η οποία, στο πλαίσιο των λεγόμενων safety screenings, ακολουθεί συγκεκριμένες διαδικασίες, που περιλαμβάνουν:

• Συνεργασία με όλα τα εμπλεκόμενα Υπουργεία και Υπηρεσίες, όπως Υπουργείο Εσωτερικών, Υπηρεσία Ασύλου, Πολιτική Άμυνα, Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, Ιατρικές Υπηρεσίες κ.ά.

• Ενημέρωση άλλων Υπηρεσιών για θέματα που εμπίπτουν στις δικές τους αρμοδιότητες.

• Συνεντεύξεις με τα εν λόγω πρόσωπα που αποσκοπούν στη συλλογή στοιχείων/πληροφοριών σε σχέση με το δρομολόγιο, κυκλώματα διακινητών, τρόπο διακίνησης, χρηματικό ποσό που καταβλήθηκε, ενδεχόμενη διασύνδεση με παράνομες δραστηριότητες κ.ά.

• Έλεγχος στοιχείων/έρευνα σε διάφορες εθνικές και άλλες βάσεις δεδομένων όπως της Interpol και Europol.

• Λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και φωτογραφιών.

• Ενημέρωση και συνεργασία με φορείς όπως European Border and Coast Agency (Frontex), Interpol, Europol, Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς, κ.ά.

Επιπλέον, «στο πλαίσιο της στενής συνεργασίας με ευρωπαϊκούς φορείς, ζητείται η συνδρομή εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι έχουν υποστηρικτικό ρόλο κατά την εφαρμογή των διαδικασιών που ακολουθούνται, όπως για παράδειγμα η στελέχωση των Επαρχιακών Κλιμακίων της Υ.Α&Μ στα οποία διενεργείται το πρώτο στάδιο υποβολής αίτησης ασύλου με λειτουργούς από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO)».

Πάντως, παρόλο που έγκυρες πληροφορίες της «Σ» αναφέρουν ότι ήταν αρκετές οι περιπτώσεις κατά τις οποίες «κτύπησε καμπανάκι» κατά την ταυτοποίηση στοιχείων, η Αστυνομία, επικαλούμενη την ευαίσθητη φύση των πληροφοριών, δεν δίνει σχετικές λεπτομέρειες.

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/556218/erxontai-gia-na-meinoun-kypro