Έλληνας: Μεθοδευμένες οι κινήσεις της Τουρκίας στην ΑΟΖ

Print Friendly, PDF & Email

9/6/2019

του   Λευτέρη  Αδειλίνη  

Προσχεδιασμένες και σε βάθος χρόνου είναι οι κινήσεις της Τουρκίας στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, με στόχο να εδραιώσει τη θέση της τουρκικής πλευράς όχι μόνο στα κυπριακά τεμάχια, αλλά και στο ευρύτερο ενεργειακό παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου.

Σε συνέντευξή του στον «Φ», ο Χαράλαμπος Έλληνας, διακεκριμένο μέλος του Παγκόσμιου Κέντρου Ενέργειας στο Atlantic Council, επισημαίνει ότι δεν πρέπει να τρέφουμε αυταπάτες. Η Τουρκία ήλθε για να μείνει στην ΑΟΖ, με στόχο να πείσει για τις διεκδικήσεις της διεθνώς. Απώτερος σκοπός να δημιουργήσει προηγούμενο διαφοράς, ώστε να αποκομίσει οφέλη σε διαπραγμάτευση. Ο κ. Έλληνας δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να επιχειρήσει πραγματική γεώτρηση η Τουρκία. Το αντίθετο, μάλιστα. Ειδικά όταν η διεθνής κοινότητα περιορίζεται σε έντονες, μεν, αλλά φραστικές αντιδράσεις.

Ο κ. Έλληνας λαμβάνει μέρος στα μεγαλύτερα συνέδρια για την εκμετάλλευση και τη γεωστρατηγική του φυσικού αερίου. Διαπιστώνει εκεί ότι όσο περνά ο καιρός και το τουρκικό γεωτρύπανο παραμένει στα κυπριακά νερά, όλο και περισσότεροι στο εξωτερικό τείνουν να θεωρούν ότι η ΑΟΖ είναι διαφιλονικούμενη και ότι ο καθορισμός της πρέπει να είναι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης.

–    Ποιος είναι, κατά τη γνώμη σας, ο στόχος της Τουρκίας στις γεωτρητικές δραστηριότητες που επιχειρεί στην κυπριακή ΑΟΖ;

Σίγουρα, ο κύριος λόγος δεν είναι να κάνει γεώτρηση. Κύριος στόχος είναι να δημιουργήσει γκρίζες ζώνες, να εδραιώσει τις διεκδικήσεις της, σε σχέση με αυτό που ονομάζει «τουρκική υφαλοκρηπίδα», για την οποία υποστηρίζει ότι φθάνει μέχρι και την κυπριακή ΑΟΖ. Σύμφωνα με τις τουρκικές αιτιάσεις, η Κύπρος, ως νησιωτική χώρα, δεν δικαιούται υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Επομένως, η θαλάσσια και υποθαλάσσια περιοχή κατανέμεται μεταξύ της Τουρκίας και της Αιγύπτου. Την ίδια επιχειρηματολογία χρησιμοποιεί η Τουρκία και για τα ελληνικά νησιά. Με αυτή τη λογική, έφεραν το πλωτό γεωτρύπανο στα ανοιχτά της Πάφου. Δεν αποκλείω να κάνουν γεώτρηση, αλλά δεν είναι αυτός ο κύριος λόγος. Ο κύριος λόγος είναι να εδραιώσουν τις διεκδικήσεις τους, να δείξουν ότι έχουν απαιτήσεις και τις υποστηρίζουν με πρακτικά μέσα.

–    Η περιοχή στην οποία βρίσκεται τώρα το πλωτό γεωτρύπανο της Τουρκίας έχει υδρογονάνθρακες;

Υπάρχουν μικρές πιθανότητες να έχει η περιοχή εκεί φυσικό αέριο. Δεν είναι, όμως, τόσο πολλές οι πιθανότητες, όσο νότια της Κύπρου.

–    Η περιοχή στην οποία βρίσκεται το πλωτό γεωτρύπανο της Τουρκίας, είναι εντός ή εκτός της κυπριακής ΑΟΖ;

Τώρα που η Κύπρος έχει ανακοινώσει την ΑΟΖ γύρω από ολόκληρο το νησί, με τις νέες συντεταγμένες που έχει δώσει στα Ηνωμένα Έθνη, (σ.σ. το πλωτό γεωτρύπανο) είναι ακριβώς μέσα. Βρίσκεται περίπου εξήντα χιλιόμετρα δυτικά της Κύπρου, ενώ η ΑΟΖ εκτείνεται σε πολύ μεγαλύτερη απόσταση.

Έχει σχέδιο

–    Με αυτό ως δεδομένο, ποιες άλλες ευρύτερες προτεραιότητες μπορεί να έχει η Τουρκία στην περιοχή μας, εκτός από το να γκριζάρει την ΑΟΖ;

Σε ό,τι αφορά την Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία έχει ετοιμάσει ένα σχέδιο που βασίζεται σε μια λογική που υποστηρίζει μόνο εκείνη και καμία άλλη χώρα. Έχει χαράξει γραμμές που διαχωρίζουν την Ανατολική Μεσόγειο και προσπαθεί να τις επιβάλει. Ταυτόχρονα στέλνει το μήνυμα ότι είναι πρόθυμη να μπει σε διαπραγματεύσεις για την ΑΟΖ. Δεν είμαι σίγουρος, όμως, τι ακριβώς εννοεί. Δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, οπότε δεν θα καθίσει στο ίδιο τραπέζι με την Κύπρο. Κι αυτό, παρά τα όσα δηλώνει ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ότι είναι πρόθυμη η Λευκωσία να μπει σε διαπραγματεύσεις. Πρέπει να βρεθεί άλλος τρόπος. Με ανησυχεί πολύ το γεγονός ότι, όσο παραμένουν στην περιοχή αυτή οι Τούρκοι, τόσο ενδυναμώνεται η θέση τους. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί.

Η Τουρκία δεν κάνει απότομες κινήσεις. Είναι όλες προσχεδιασμένες και με πλάνο σε βάθος χρόνου. Δεν βιάζονται, θα περιμένουν. Θα διαλέξουν τη χρονική στιγμή που θα ενεργήσουν. Κι όσο καθυστερούν, τόσο δύσκολα γίνονται τα πράγματα για μας. Ο υπουργός Εξωτερικών κάνει καλή δουλειά. Πηγαίνει παντού, μιλά, προσπαθεί να κρατήσει το θέμα στο προσκήνιο, να λάβει υποστήριξη από παντού. Και τα καταφέρνει. Τα λόγια όμως, δεν είναι αρκετά για να πειστεί η Τουρκία. Το αντίθετο συμβαίνει. Η Τουρκία ενθαρρύνεται, διότι έχει ήδη την αντίδραση των Ηνωμένων Εθνών, που κρατούν ισορροπίες, λένε να σταματήσουν οι προκλήσεις. Η αντίδραση των ΗΠΑ είναι υποστηρικτική.

Καλεί την Τουρκία να σταματήσει τις προκλήσεις της. Ταυτόχρονα, όμως, λέει ότι όλα τα μέρη θα πρέπει να ενεργήσουν με αυτοσυγκράτηση και επίσης, τονίζει ότι η περιοχή διεκδικείται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Και παρόλο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προβεί σε ισχυρή δήλωση καταδίκης των τουρκικών ενεργειών, δεν έχει λάβει, μέχρι τώρα,  μέτρα, κυρώσεις  ή κάτι άλλο, που θα υποχρεώσουν την Τουρκία να τερματίσει τις δραστηριότητες στην κυπριακή ΑΟΖ. Ίσως να ληφθούν κάποια μέτρα στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα μέσα Ιουνίου. Ίσως, αλλά προσωπικά δεν το πιστεύω. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί τις τουρκικές ενέργειες ανησυχητικές, αλλά όχι στο σημείο που να λάβει δυναμικά μέτρα. Είναι και η θέση της Μεγάλης Βρετανίας, που μιλά για αμφισβητούμενες περιοχές. Όλες αυτές οι αντιδράσεις, παρότι υποστηρίζουν την Κύπρο σε μεγάλο βαθμό, δεν αποθαρρύνουν την Τουρκία. Αντίθετα, την ωθούν να θεωρεί ότι θα μπορέσει να επιβάλει τη δική της θέση. Αν γίνουν διαπραγματεύσεις, η Ελλάδα, αλλά και η Κύπρος, θα υποχρεωθούν, κατά πάσα πιθανότητα, να κάνουν υποχωρήσεις. Ιδιαίτερα η Ελλάδα, όπου σε ό,τι αφορά την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ του Καστελόριζου και της Στρογγύλης, δεν βρίσκει σθεναρή στήριξη ακόμα και από κάποιους Έλληνες διεθνολόγους. 

Τώρα είδε η Τουρκία ότι η αντίδραση δεν ήταν τόσο ισχυρή

–    Από τη στιγμή που η Τουρκία δεν προβαίνει σε γεώτρηση, έχει απλώς το γεωτρύπανο εκεί ανοιχτά της Πάφου, δεν χάνει σε αξιοπιστία;

Δεν χάνει. Αυτή τη στιγμή, μάλιστα, έχει καταφέρει πολλά. Διατηρώντας το πλωτό γεωτρύπανο εκεί, έχει δει την αντίδραση της διεθνούς κοινότητας. Ήξερε ότι θα υπήρχε αντίδραση, αλλά δεν ήξερε πόσο δυναμική θα είναι. Τώρα είδε ότι η αντίδραση δεν ήταν τόσο ισχυρή, που να την υποχρεώσει να αποτραβηχθεί. Έτσι έχει, ήδη, κερδίσει σε μεγάλο βαθμό αυτό που ήθελε, χωρίς να κάνει γεώτρηση. Υπάρχει πιθανότητα να γίνουν γεωτρήσεις, τον καιρό που η Κύπρος και η Ελλάδα θα δυσκολεύονται να αντιδράσουν, όπως τον επόμενο μήνα που στην Ελλάδα έχουν εκλογές. Δεν πρέπει, επίσης, να ξεχνάμε ότι και ο Πρόεδρος της Τουρκίας, ο Ταγίπ Ερντογάν, έχει λόγο που προβαίνει σε αυτές τις ενέργειες.

Έχει το πρόβλημα των επαναληπτικών εκλογών στην Κωνσταντινούπολη. Και κρατά αυτή τη δυναμική στάση, για να λάβει πολιτική υποστήριξη. Οι επαναληπτικές εκλογές θα γίνουν στο τέλος Ιουνίου. Ως αποτέλεσμα, η ένταση θα διατηρηθεί μέχρι τότε και ίσως, κλιμακωθεί. Επίσης, η ΕΕ θα μπορούσε να κάνει κάτι περισσότερο. Η οικονομία της Τουρκίας βρίσκεται σε πολύ άσχημη κατάσταση. Αν η Ένωση ήταν έτοιμη να προχωρήσει με κυρώσεις, θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρό πλήγμα στην τουρκική οικονομία. Δεν πιστεύω, όμως, ότι η ΕΕ θα προχωρήσει με αυτό τον τρόπο. Βλέπουμε, άλλωστε, ότι τόσο η ΕΕ όσο και οι ΗΠΑ χειρίζονται την Τουρκία  πολύ προσεκτικά. Ας πάρουμε, για παράδειγμα, το θέμα των ρωσικών πυραύλων S-400.

Αντιδρούν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη, η Ουάσινγκτον πιέζει πολύ, αλλά δεν έχει πάρει δυναμικά μέτρα για να αποτρέψει την αγορά των ρωσικών πυραύλων. Από τη στιγμή που δεν έχουν λάβει μέτρα για τους πυραύλους, πώς θα λάβουν μέτρα υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας, εκτός από τα λόγια. Τα λόγια είναι εύκολα…

–    Αναμένετε να προκαλέσει μεγαλύτερη κρίση η Τουρκία, να πραγματοποιήσει, δηλαδή και πραγματική γεώτρηση;

Αυτό πιστεύω ότι θα κάνει, στο τέλος, η Άγκυρα. Θέλει να εδραιώσει τις δικές της διεκδικήσεις και των Τουρκοκυπρίων. Με τη διαδικασία λύσης του Κυπριακού να μην προχωρεί, αυτό είναι πρόβλημα για μας. Υπάρχουν, μάλιστα, τώρα και Τούρκοι που μιλούν για δύο κράτη. Σε περίπτωση λύσης δύο κρατών, ας μην περιμένουμε ότι θα μας μείνει η ΑΟΖ όπως την ξέρουμε. Έχουν απαιτήσεις στην ΑΟΖ και οι Τουρκοκύπριοι και η Τουρκία που κινείται για να τις εδραιώσει.

Αρνητικά δουλεύει ο χρόνος

–    Έχετε επαφές σε διεθνές επίπεδο για τους υδρογονάνθρακες και σε αυτά τα ζητήματα ρόλο παίζει και η πολιτική, τα γεωστρατηγικά θέματα και η διπλωματία. Από την εμπειρία σας, πώς θα πρέπει να αντιδράσει η Κύπρος, απ’ εδώ κι εμπρός, για να διασφαλίσει τα δικαιώματά της.

Την περασμένη εβδομάδα έλαβα μέρος στο πιο μεγάλο συνέδριο φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, το Flame, στο Άμστερνταμ. Ήταν και αρκετοί Τούρκοι εκεί. Μίλησα με πολλούς και μπορώ να σας πω ότι οι ξένοι θεωρούν ότι, σε σχέση με τον καθορισμό της ΑΟΖ, έχουμε μια διαφορά με την Τουρκία. Δεν θεωρούν ότι έχει απόλυτο δίκιο η Κύπρος ή απόλυτο άδικο η Τουρκία. Το βλέπουν ως ένα ζήτημα διαφοράς, που πρέπει να επιλυθεί με διαπραγματεύσεις.

Αυτό ακριβώς εκμεταλλεύεται η Τουρκία. Ότι δηλαδή, όσο περνά ο καιρός, σχεδόν παντού βλέπουν το όλο ζήτημα ως ένα θέμα διαπραγμάτευσης. Το γεγονός ότι σταμάτησαν εντελώς οι συνομιλίες για το Κυπριακό δεν μας οφελεί. Ήταν μια οδός για να συνεχιστεί η διαπραγμάτευση και ίσως, στο μέλλον, να συζητούνταν και θέματα ενέργειας. Στην παρούσα στιγμή, όμως, αυτός ο δρόμος είναι κλειστός. Προσωπικά, πιστεύω ότι θα πρέπει να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό. Είναι γεγονός, ότι στο εξωτερικό θεωρούν λογική αντίδραση την απροθυμία της ελληνοκυπριακής πλευράς να αρχίσει διαπραγματεύσεις όσο διαρκούν οι τουρκικές ενέργειες στην ΑΟΖ.

Ταυτόχρονα, όμως, δεν πιστεύουν ότι η αντίδραση αυτή θα φέρει λύση. Μετά είναι οι στόχοι της Τουρκίας. Η Άγκυρα δεν προτίθεται να διαπραγματευτεί άμεσα με τη Λευκωσία. Η Ελλάδα και η ΕΕ θα μπορούσαν να έλθουν αρωγοί της Κύπρου, αρχίζοντας κάποιες επαφές με την Τουρκία για εξομάλυνση της κατάστασης. Το κακό είναι ότι όσο περνά ο καιρός και τα τουρκικά πλωτά γεωτρύπανα επιχειρούν στην ΑΟΖ, οι θέσεις της Τουρκίας εδραιώνονται. Και αυτό, σε βάθος χρόνου, λειτουργεί εναντίον μας.

Η ασφάλεια πάνω απ’ όλα

–    Αν προχωρήσει τελικά η Τουρκία σε γεώτρηση, τόσο στα δυτικά όσο και τα ανατολικά της Κύπρου, πώς θα αντιδράσουν οι κολοσσοί που έχουν μάλιστα δικαιώματα στην κυπριακή ΑΟΖ;

Οι μεγάλες εταιρείες δεν προβαίνουν σε ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του προσωπικού τους. Η ασφάλεια είναι υπεράνω όλων. Έτσι, δεν θα αντιδράσουν. Το είδαμε, άλλωστε, παλαιότερα με την ΕΝΙ. Όταν η Τουρκία εμπόδισε τη γεώτρηση στο τεμάχιο 3 της κυπριακής ΑΟΖ, το πλωτό γεωτρύπανο της ΕΝΙ αποχώρησε. Δεν ήθελαν να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του προσωπικού. Καμία εταιρεία, ούτε η ExxonMobil ούτε η Total, θα θέσει το προσωπικό της σε κίνδυνο. Βλέπουν την Κυπριακή Δημοκρατία ως τον αδειοδότη. Είναι η Κυπριακή Δημοκρατία υπεύθυνη να παραδώσει σε αυτές τις εταιρείες τα τεμάχια, να δημιουργήσει τις συνθήκες που χρειάζονται, για να μπορέσουν να κάνουν τη δουλειά τους.

Με βάση τη διεθνή εμπειρία και σε ένα εντελώς θεωρητικό επίπεδο, διότι δεν πιστεύω ότι τα πράγματα θα πάνε τόσο άσχημα, αν δυσκόλευε πολύ η κατάσταση και έχαναν χρήματα οι εταιρείες, θα μπορούσαν να οδηγήσουν την Κυπριακή Δημοκρατία στα δικαστήρια, διότι δεν τήρησε τις συμβατικές υποχρεώσεις της έναντί τους. Δεν πιστεύω ότι θα γίνει κάτι τέτοιο. Οι εταιρείες θα δοκιμάσουν να συνεχίσουν τις γεωτρήσεις. Δεν είμαι διόλου σίγουρος, όμως, ότι χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία ή και οι Ηνωμένες Πολιτείες, θα κινητοποιήσουν τις ναυτικές τους δυνάμεις, αν χρειαστεί, για να εμποδίσουν την Τουρκία. Η Άγκυρα θα συνεχίσει τις πιέσεις, θα προσπαθήσει να δυσκολέψει τη ζωή των εταιρειών.

Βέβαια, τα δικαιώματα για παράδειγμα της ExxonMobil και της Noble Energy είναι σε περιοχές που δεν διεδικεί η Τουρκία ή οι Τουρκοκύπριοι. Τα νέα τεμάχια, όμως, στα οποία συνεργάζονται τώρα η ΕΝΙ και η Total, είναι σε περιοχές πιο δύσκολες. Αναμένω ότι, αν δοκιμάσουν προς το τέλος του χρόνου ή τον επόμενο, να κάνουν γεωτρήσεις, θα υπάρξουν δυσκολίες.

ΠΗΓΗ:http://www.philenews.com/koinonia/anthropoi/article/718230/ellinas-methodevmenes-oi-kiniseis-tis-toyrkias-stin-aoz