Το σύμφωνο φιλίας και συνεργασίας μεταξύ Κύπρου – Ελλάδας – Τουρκίας 

Print Friendly, PDF & Email

22 IOYNIOY 2017

του Ανδρέα Πενταρά*

Σύμφωνα με πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, μια από τις προτάσεις της ελληνικής και ελληνοκυπριακής πλευράς αναφορικά με το κεφάλαιο της ασφάλειας, είναι η σύναψη ενός Συμφώνου φιλίας και συνεργασίας μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Τουρκίας. Παρά το γεγονός ότι ο τίτλος του Συμφώνου παραπέμπει σε οτιδήποτε άλλο παρά σε θέματα ασφάλειας, εν τούτοις, η ένταξή του στο κεφάλαιο της ασφάλειας, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το περιεχόμενό του θα αναφέρεται σε κάποιας μορφής αμυντική συμφωνία μεταξύ των τριών χωρών, προφανώς για αντιμετώπιση των εξωτερικών απειλών που ενδεχομένως θα αντιμετωπίσει μελλοντικά η επανενωμένη Κύπρος. Με βάση πάντοτε την υπόθεση αυτή, θα παραθέσουμε παρακάτω κάποιες σκέψεις κυρίως τεχνοκρατικής φύσεως, για το πως μπορεί να υλοποιηθεί η πρόταση αυτή.

ΠΡΩΤΟΝ. Με δεδομένο ότι στις προτάσεις της πλευράς μας αλλά και της τουρκικής, δεν προβλέπεται η ύπαρξη κυπριακών Ενόπλων Δυνάμεων μετά τη λύση, η απόκρουση εξωτερικής απειλής από την Κύπρο θα είναι εκ των πραγμάτων αδύνατη. Αλλά και στην περίπτωση ακόμα που η Κύπρος είχε τις δικές της Ένοπλες Δυνάμεις, και πάλι, λόγω μεγέθους ανθρωπίνων και υλικών πόρων που διαθέτει η Κύπρος, δεν θα μπορούσε να αποκρούσει μια εξωτερική απειλή. Κατά συνέπεια, σε κάθε περίπτωση η άμυνα της Κύπρου εναντίον εξωτερικής απειλής θα πρέπει να ασκηθεί στα πλαίσια της συλλογικής αυτοάμυνας, όπως καθορίζεται στο άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Από την άποψη αυτή η πρόταση για το Σύμφωνο φιλίας και συνεργασίας κινείται στην ορθή κατεύθυνση και μακάρι να υπήρχε τρόπος η Τουρκία να μη συμμετέχει σ΄ αυτό.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ. Πως ασκείται όμως η συλλογική αυτοάμυνα; Η άσκηση συλλογικής αυτοάμυνας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, μπορεί να ασκηθεί από μια χώρα όταν η ίδια η χώρα ασκήσει το δικαίωμα της ατομικής αυτοάμυνας και στη συνέχεια καλέσει τις χώρες με τις οποίες έχει συνάψει αμυντική συμφωνία να σπεύσουν για βοήθεια. Πως όμως η Κύπρος θα ασκήσει την ατομική αυτοάμυνα όταν δεν θα έχει δικές της Ένοπλες Δυνάμεις; Κατά συνέπεια η υλοποίηση του Συμφώνου φιλίας και συνεργασίας, προϋποθέτει την ύπαρξη από την επανενωμένη Κύπρο δικών της Ενόπλων Δυνάμεων. 

ΤΡΙΤΟΝ. Επειδή το Σύμφωνο θα αναφέρεται αποκλειστικά στην άμυνα της Κύπρου από εξωτερικές απειλές (και όχι της Ελλάδας ή της Τουρκίας), η διατήρηση κυπριακών Ενόπλων Δυνάμεων κρίνεται από επιχειρησιακή άποψη άκρως αναγκαία, προκειμένου αυτές να υποδεχθούν, να βοηθήσουν και να συμβάλουν στην επιτυχή εκπλήρωση της αποστολής των δυνάμεων των άλλων δύο συμβαλλομένων χωρών που θα επιχειρούν στο επιχειρησιακό περιβάλλον της Κύπρου. 

ΤΕΤΑΡΤΟΝ. Η υλοποίηση κάθε διακρατικής συμφωνίας προϋποθέτει την ύπαρξη ενός οργάνου το οποίο να έχει την ευθύνη διαχείρισης της συμφωνίας. Στην προκειμένη περίπτωση του Συμφώνου, απαιτείται η ύπαρξη και λειτουργία στην Κύπρο από τον καιρό της ειρήνης, ενός μεικτού στρατιωτικού Επιτελείου (Κύπρου, Ελλάδας, Τουρκίας) το οποίο να μελετά, να αναλύει και να αξιολογεί τις απειλές, έτσι ώστε να προετοιμάζει και αναπροσαρμόζει από τον καιρό της ειρήνης τα σχέδια επιχειρήσεων. Η συμμετοχή της Κύπρου στο μεικτό αυτό Επιτελείο, προϋποθέτει την ύπαρξη κυπριακών Ενόπλων Δυνάμεων μέσα από τις οποίες θα προέρχεται το κυπριακό προσωπικό που θα συμμετέχει στο Επιτελείο και οι οποίες, ΕΔ, θα παρέχουν τη λογιστική υποστήριξη στο Επιτελείο. Τυχόν ανυπαρξία αυτού του μεικτού Επιτελείου, θα καταστήσει την Κύπρο ανενεργό μέλος του Συμφώνου, αφού όλες ουσιαστικά οι εργασίες (συγκέντρωση πληροφοριών, μελέτες, αξιολογήσεις απειλών, επιχειρησιακή σχεδίαση κλπ), θα γίνονται από τα Επιτελεία της Ελλάδας και της Τουρκίας. Στην πραγματικότητα θα πρόκειται για εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου σε τρίτες χώρες (Ελλάδα, Τουρκία), αφού αυτές οι χώρες θα έχουν την αρμοδιότητα σχεδίασης της άμυνας της Κύπρου, χωρίς τη συμμετοχή της Κύπρου. 

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι Ελλάδα και Κύπρος έχουν μελετήσει όλα τα πιο πάνω θέματα με κάθε λεπτομέρεια, έτσι ώστε η πρόταση για το Σύμφωνο φιλίας και συνεργασίας να συνοδεύεται με την πρόταση για ύπαρξη κυπριακών Ενόπλων Δυνάμεων και ενός μεικτού στρατιωτικού Επιτελείου. Αυτή η ολοκληρωμένη πρόταση, αποτελεί και το κυριότερο επιχείρημα για κατάργηση των εγγυήσεων και αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων. Διασκεδάζει δε, τις όποιες ανησυχίες ανασφάλειας των Τ/κ και ικανοποιεί ανάλογες ανησυχίες των Ε/κ. 

ΕΝΟΠΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ. Πέραν των πιο πάνω, από τη στιγμή που όλοι οι εμπλεκόμενοι αποδέχονται την αρχή ότι η λύση του κυπριακού θα πρέπει να είναι σύμφωνη με το διεθνές και το ευρωπαϊκό δίκαιο, δεν μπορεί παρά η επανενωμένη Κύπρος να έχει τις δικές της Ένοπλες Δυνάμεις, ώστε στα πλαίσια της ατομικής και συλλογικής αυτοάμυνας να φροντίσει τα του οίκου της αναφορικά με την άμυνα και ασφάλειά της. Κανένας διεθνής ή άλλος οργανισμός ή κράτη μπορούν να αναλάβουν την ασφάλεια της Κύπρου (ή να παράξουν εγγυήσεις ασφάλειας) γιατί αυτό είναι αντίθετο τόσο με το διεθνές όσο και με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ασφάλεια των κρατών τόσο με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των ΗΕ όσο και με το άρθρο 4 της συνθήκης της Λισαβόνας ανατίθεται στα ίδια τα κράτη. Γι αυτό άλλωστε και δεν υπάρχει κανένα αποστρατιωτικοποιημένο με διεθνή συμφωνία, κράτος. Και ούτε πρόκειται να υπάρξει στο μέλλον. 

ΠΗΓΗ:ΑΛΗΘΕΙΑ

*Αντιστράτηγος ε.α.