1/11/2026
Του Ιωάννη Ιντζέ *
Μετά την ομιλία του Πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας για το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, ο Υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου ανέλαβε να εκθειάσει τις ενέργειές του, προσπαθώντας να αμβλύνει τις πολύ αρνητικές εντυπώσεις που άφησε η κύρωση του Μνημονίου από την Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Μίλησε για «ιστορική ομιλία Μητσοτάκη στον ΟΗΕ» που «διεθνοποίησε τις παράνομες οριοθετήσεις στο ανώτατο επίπεδο» και ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο «παράνομο και άκυρο ήταν, παράνομο και άκυρο παραμένει και δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα».
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή για το πως φτάσαμε έως εδώ και κυρίως να δούμε εάν παράγει αποτελέσματα.
Η ΝΔ ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας τον Ιούλιο του 2019. Λίγο αργότερα, στις 19 Σεπτεμβρίου 2019 ο κ. Μητσοτάκης συναντιέται στην Νέα Υόρκη με τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν, στο περιθώριο της διάσκεψης του ΟΗΕ. Ο ίδιος έγραψε την ίδια ημέρα στον λογαριασμό του στο Χ: «Είχαμε μια ειλικρινή συζήτηση με τον Πρόεδρο Ερντογάν για όλα τα μεγάλα θέματα, από το μεταναστευτικό μέχρι το Κυπριακό και τα διμερή ζητήματα. Συμφωνήσαμε να συνεργαστούμε για την οικοδόμηση καλύτερου κλίματος προς όφελος των λαών μας και της σταθερότητας στην περιοχή».
Πολύ ωραία δήλωση. Δύο μήνες όμως αργότερα, στις 27 Νοε 2019, η Τουρκία υπέγραψε αιφνιδιαστικά στην Κωνσταντινούπολη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Λιβύη, το γνωστό Τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο αποτελεί την πιο προκλητική ενέργεια της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια. Πώς έγινε αυτό; Γιατί διέλαθε της προσοχής μας; Μήπως η Τουρκία εκτίμησε ότι η Ελληνική Κυβέρνηση δεν θα αντιδράσει σθεναρά και προχώρησε σε αυτήν την κίνηση;
Λίγες ημέρες μετά, στις 04 Δεκεμβρίου 2019, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο, ο πρωθυπουργός συναντάται ξανά με τον Ερντογάν έχοντας μαζί του τον τότε Υπουργό Εξωτερικών κ. Δένδια και την Υφυπουργό Εξωτερικών κ. Παπαδοπούλου. Και αντί για μια καταγγελτική και αποφασιστική στάση, η δήλωση του Πρωθυπουργού ήταν: «έθεσα στο τραπέζι όλα τα ζητήματα που προκύπτουν από τις τελευταίες τουρκικές ενέργειες. Καταγράφησαν οι εκατέρωθεν διαφωνίες. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ωστόσο στη συνέχιση των συζητήσεων για τα ΜΟΕ του υπουργείου Εθνικής Άμυνας…». Η Τουρκία παραβιάζει βάναυσα τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και ο Πρωθυπουργός δίνει εντολή για συνέχιση των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Ποιας εμπιστοσύνης;
Λίγο αργότερα στην προσπάθεια ακύρωσης των αποτελεσμάτων του παράνομου αυτού μνημονίου ο κ. Δένδιας υπογράφει στις 06 Αυγ 2020 με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ. Μια αναγκαία κίνηση αλλά με δύο πολύ δυσμενή χαρακτηριστικά τα οποία θα τα βρούμε μπροστά μας. Πρώτον η οριοθέτηση δεν ήταν πλήρης και σε όλη την έκταση των θαλασσίων συνόρων μας αφήνοντας τις κρίσιμες περιοχές μέχρι το Καστελόριζο για μελλοντική διαπραγμάτευση, και κατά δεύτερο η οριοθέτηση δεν έγινε με βάση την αρχή της «μέσης γραμμής» και δεχτήκαμε μειωμένη επήρεια στα ελληνικά νησιά. Η Αίγυπτος από αυτήν την συμφωνία κέρδισε περί τα 6.334 τετραγωνικά χιλιόμετρα ή ποσοστό 8,6% της συνολικής θαλάσσιας έκτασης που διαπραγματεύθηκε. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκριση η Κρήτη έχει έκταση 8.336 τ.χ. και η Εύβοια 3.655 τ.χ.
Όλο αυτό το διάστημα η Κυβέρνηση παρουσίαζε το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο ως παράνομο, άκυρο και ότι «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα».
Είναι όμως έτσι;
Το Διεθνές Δίκαιο είναι σαν την γλώσσα, εξελίσσεται και προσαρμόζεται. Δεν είναι στατικό. Το ίδιο συμβαίνει και με τους νόμους. Αλλάζουν μαζί με τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές. Συνεπώς το να επικαλείται η Κυβέρνηση συνεχώς ότι το Τ-Λ Μνημόνιο δεν παράγει «έννομα αποτελέσματα» είναι ανούσιο εάν δεν συνοδεύεται με αποφασιστικές ενέργειες ανατροπής του.
Μέχρι τώρα υπάρχουν τρεις περιπτώσεις στις οποίες το Τ-Λ Μνημόνιο είχε αποτελέσματα και μάλιστα πολύ σημαντικά.
1η Περίπτωση
Στην προσπάθεια ακύρωσης των αποτελεσμάτων του παράνομου Τ-Λ Μνημονίου ο κ. Δένδιας υπογράφει στις 06 Αυγ 2020 με τον Αιγύπτιο ομόλογό του συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ. Μια αναγκαία κίνηση αλλά με δύο πολύ δυσμενή χαρακτηριστικά. Πρώτον η οριοθέτηση δεν ήταν πλήρης και σε όλη την έκταση των θαλασσίων συνόρων μας αφήνοντας τις κρίσιμες περιοχές μέχρι το Καστελόριζο για μελλοντική διαπραγμάτευση, και κατά δεύτερο και σημαντικότερο, η οριοθέτηση δεν έγινε με βάση την αρχή της «μέσης γραμμής» και δεχτήκαμε μειωμένη επήρεια στα ελληνικά νησιά. Η Αίγυπτος από αυτήν την συμφωνία κέρδισε περί τα 6.334 τετραγωνικά χιλιόμετρα ή ποσοστό 8,6% της συνολικής θαλάσσιας έκτασης που διαπραγματεύθηκε. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης η Κρήτη έχει έκταση 8.336 τ.χ. και η Εύβοια 3.655 τ.χ. Συνεπώς το Τ-Κ Μνημόνιο μας εξανάγκασε να υπογράψουμε μία συμφωνία με την Αίγυπτο που δεν είναι καλή και δημιουργεί κακό προηγούμενο που σε μελλοντική διαπραγμάτευση θα το βρούμε μπροστά μας.
2η Περίπτωση
Τον Ιούλιο του 2024, στην προσπάθεια πόντισης του ηλεκτρικού καλωδίου μεταξύ Κρήτης και Κύπρου στην Κάσο, λίγο έξω από τα Χωρικά μας Ύδατα, το Τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό εμπόδισε τη συνέχιση των εργασιών, με το σκεπτικό ότι αυτές εκτελούνταν σε περιοχή δικαιοδοσίας της Τουρκίας, εννοώντας την περιοχή της ΑΟΖ που καθόρισε το Τ-Λ Μνημόνιο. Έκτοτε υπήρξαν διάφορες δικαιολογίες για την διακοπή του έργου, αλλά όπως ανέφερε και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός οι εργασίες σταμάτησαν λόγω αντίδρασης της Τουρκίας. Μια «υποχώρηση» όπως την χαρακτήρισε και ο Καθηγητής και Βουλευτής της ΝΔ Άγγελος Συρίγος. Έκτοτε η Κυβέρνηση υιοθέτησε άλλη τακτική. Έβαλε «μπροστινό» μια Γαλλική εταιρεία, η οποία έχει την πλειοψηφία των μετοχών όλου του έργου, για να λύσει το θέμα της συνέχισης των εργασιών. Το πως θα γίνει αυτό θα φανεί τις επόμενες ημέρες.
3η Περίπτωση
Η Κυβέρνηση πανηγύρισε με όλους στους τρόπους τη συμφωνία με την CHEVRON για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης λέγοντας ότι έτσι ενισχύεται η γεωπολιτική σημασία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο και η de facto αναγνώριση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Λίγο αργότερα όμως και πριν την κύρωση της Συμφωνίας στην Βουλή, ήρθε η περίφημη τροποποίηση του άρθρου 30.3 όπου προστέθηκε ειδική ρήτρα για τα οικόπεδα «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2» καθορίζοντας ότι «εάν μετά από συμφωνία οριοθέτησης κάποιο τμήμα της συμβατικής περιοχής βρεθεί εκτός ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ, το τμήμα αυτό παύει να αποτελεί μέρος της παραχώρησης και εκλείπουν τα δικαιώματα του μισθωτή, με τους όρους που προβλέπει το άρθρο…». Γιατί έγινε αυτό; Πειστικές εξηγήσεις δεν δόθηκαν από την Κυβέρνηση, αλλά να σημειωθεί ότι τα δύο αυτά οικόπεδα νοτιοδυτικά της Κρήτης, βρίσκονται στην περιοχή που παράνομα η Τουρκία και η Λιβύη έχουν ανακηρύξει ΑΟΖ. Άρα να ένα ακόμα αποτέλεσμα του Τ-Λ Μνημονίου.
Εάν ψάξει κάποιος στην Ελληνική Εξωτερική πολιτική θα διαπιστώσει ότι ανάλογες συμπεριφορές επιδείξαμε και σε άλλα μείζονος σημασίας εθνικά θέματα. Η Τουρκία εισέβαλε παράνομα στην Κύπρο το 1974, και από τότε κατέχει παράνομα το 37% του νησιού, έχει εκδιώξει τους μόνιμους κατοίκους της και το έχει εποικήσει παράνομα με κατοίκους της Ανατολίας. Όλα παράνομα, αλλά δημιουργούν ένα πολύ αποτέλεσμα που σχεδόν οι Ελληνικές αλλά και οι Κυπριακές Κυβερνήσεις το έχουν αποδεχτεί. Και έτσι συνεχίζουμε να έχουμε διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις με την Τουρκία και να υπογράφουμε «Διακηρύξεις Ειρήνης» (Αθήνα 2023). Δηλαδή μόνοι μας νομιμοποιούμε το παράνομο αποτέλεσμα.
Αντίστοιχη περίπτωση είχαμε και με την ονομασία των Σκοπίων. Αφήσαμε τις παράνομες αξιώσεις για ονομασία «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» να παράξουν αποτελέσματα, να υπάρξουν διεθνείς αναγνωρίσεις και να έρθει το Ελληνικό Κράτος (με την αυτοκτονική και προδοτική Συμφωνία των Πρεσπών) να επικυρώσει την ονομασία βάζοντας ένα φύλο συκής (το βόρεια) μπροστά από το όνομα.
Το ίδιο γίνεται με το παρανοϊκό δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας. Στην αρχή δεν υπήρχε καν για την Κυβέρνηση. Μετά πέρασε η άποψη ότι αυτό το εκφράζαν κάποιοι ακραίοι κύκλοι και όχι η Τουρκική Κυβέρνηση. Στο τέλος αρχίσαν να λένε το γνωστό… «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα». Και όμως έχουν παραχθεί πολλά αποτελέσματα.
Στις 27 Νοε 2019 υπογράφηκε το Τ-Λ Μνημόνιο και λίγο αργότερα στις 18 Μαρτίου 2020, η Τουρκία κατέθεσε επίσημα στον ΟΗΕ έγγραφο με αριθμό A/74/757 συνοδευόμενο από χάρτη και γεωγραφικές συντεταγμένες με τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της στην Ανατολική Μεσόγειο. Στον χάρτη φαίνεται ότι, η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος, η Ρόδος και το Καστελόριζο δεν έχουν καμιά επήρεια σε ΑΟΖ ή Υφαλοκρηπίδα παρά μόνο Χωρικά Ύδατα 6 ν.μ. Επίσης, στις 12 Ιουνίου 2025, κατέθεσε στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO χάρτη του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού της (ουσιαστικά ο χάρτης της Γαλάζιας Πατρίδας), και το 2026 δημιούργησε δύο θαλάσσια πάρκα στην περιοχή της Λήμνου και του Καστελόριζου σε βάρος της Ελληνικής ΑΟΖ.
Για να επανέλθουμε στις δηλώσεις του Πρωθυπουργού στο ΣΑ/ΟΗΕ. Ο κ. Χατζηβασιλείου υπογράμμισε την σημασία της επίδειξης του χάρτη του Τ-Κ Μνημονίου από τον Πρωθυπουργό λέγοντας ότι έτσι «κατέστη απολύτως εμφανές το αίολο του πράγματος».
Γιατί όμως ο Πρωθυπουργός δεν έδειξε τον χάρτη που αποτυπώνει τις δικές μας θέσεις για την ΑΟΖ; Γιατί δεν έδειξε τον χάρτη που περιλαμβάνει ο δικός μας Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, αυτόν που εσπευσμένα και φοβικά εξέδωσε η Κυβέρνηση μόλις στις 17 Απρ 25 και μετά από την καταδίκη μας από το Δικαστήριο της ΕΕ (27 Φεβρουαρίου 2025) για την μη εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2014/89.
Μήπως το θεώρησε ακραία ενέργεια; Μήπως φοβήθηκε την αντίδραση της Τουρκίας;
Πότε επιτέλους θα προβούμε σε ενέργειες που θα παράγουν νόμιμα αποτελέσματα για την άσκηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων;
Πότε θα επεκτείνουμε τα Χωρικά μας Ύδατα στα 12 ν.μ. και πότε θα οριοθετήσουμε ΑΟΖ με την Κύπρο;
* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια». Είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.
ΠΗΓΗ:https://www.militaire.gr/toyrkolivyko-mnimonio-paranomo-alla-paragei-apotelesmata/
