Στρατηγικά παίγνια δρώντων και εξελίξεων

Print Friendly, PDF & Email

18 Φεβρουάριος 2018, 18:00

Του Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη*

ΕΚΡΗΚΤΙΚΗ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΡΕΙ ΜΙΑ ΠΡΟΔΗΛΑ ΜΥΩΠΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΑΒΟΥΛΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΙΣ ΠΑΝΤΟΕΙΔΕΙΣ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΕΚΝΟΜΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ, ΕΙΤΕ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΑΥΤΗΣ ΕΙΤΕ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

Αθήνα και Λευκωσία οφείλουν μόνες και μετά συμμάχων να εκπονήσουν σχέδιο δράσης και εμπέδωσης τακτικών αντιμετώπισης μιας ως ανωτέρω τουρκικής στρατηγικής προκλήσεων και αναθεωρητικής πολιτικής

Το διεθνές σκηνικό στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής σκιαγραφείται από μία δυνάμει εκρηκτική κατάσταση, που παραπέμπει τόσο στη στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας στο Αφρίν της Συρίας και στην κουρδική αντίσταση που εκδηλώνεται στο συριακό μέτωπο, όσο και στην εναγώνια αμερικανική θέληση να παρέμβουν πολιτικά προς την Άγκυρα, ώστε να διατηρήσουν το διπλωματικοπολιτικό πλαίσιο στενών σχέσεων και ενεργού συνεργασίας τους με την τουρκική ηγεσία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η μετάβαση του Ρεξ Τίλερσον, Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στην Άγκυρα, σε μια προσπάθεια αποκατάστασης των διαταραγμένων σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Ο Αμερικανός και ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών δήλωσαν πως τη σχέση των δύο μερών διατρέχει μια ιστορικά δοκιμασμένη παραδοσιακή φιλία, πράγμα που επιβάλλει την υπέρβαση των σημερινών προβλημάτων και την αποκατάσταση ενός καλού κλίματος συνεργατικής αντίληψης μεταξύ τους. Το ζήτημα που εμφανίζεται ως αγκάθι στις σχέσεις των δύο χωρών εστιάζεται στην υποστήριξη των ΗΠΑ προς τους Κούρδους της Συρίας (YPG), οι οποίοι, ειρήσθω εν παρόδω, αποτελούν τον πλέον πιστό και αξιόμαχο σύμμαχό τους στην περιοχή.

Οι συμφωνίες υπογράφονται και ανατρέπονται

Στην περίπτωση που οι ΗΠΑ υποχωρήσουν στην πολιτική στρατηγικής παρουσίας, που διαθέτουν στην περιοχή μετά του συμμαχικού κουρδικού στοιχείου και παραδώσουν τον έλεγχο του χώρου στην Τουρκία χάριν μιας αμφιβόλου βιωσιμότητας αμερικανοτουρκικής συμμαχίας, διερωτάται κανείς εάν η ήττα θα είναι όχι μια απλή απώλεια μάχης τακτικού επιπέδου, αλλά το τέλος της αμερικανικής αξιοπιστίας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Ας έχουμε υπόψη ότι η ιστορία διδάσκει πως οι συμφωνίες υπογράφονται και ανατρέπονται. Το θέμα συνίσταται στην ικανότητα γεωπολιτικού ελέγχου του χώρου από ίδιες δυνάμεις.

Η αναφορά παραπέμπει εν προκειμένω στις ΗΠΑ. Η Τουρκία αποτελεί έναν ανταγωνιστικό της Ουάσιγκτον ηγεμονικό παράγοντα στην Μέση Ανατολή και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να θεωρείται ως αξιόπιστη δύναμη, που να στηρίζει τα συμφέροντα των ΗΠΑ ή του δυτικού παράγοντα στον χώρο.

Η Ρωσία καιροφυλακτεί

Εξάλλου, η τουρκική τακτική κίνηση παραγγελίας του στρατηγικής σημασίας ρωσικού πυραυλικού συστήματος S400, προδήλως προκαλεί ανησυχία στην Ουάσιγκτον, γιατί για πρώτη φορά μια χώρα σύμμαχος και εταίρος στο ΝΑΤΟ αποκτά τόσο σημαντικό ως προς τις δυνατότητές του, κυρίως όμως την προέλευσή του οπλικό σύστημα, το οποίο θα συσφίξει έτι περαιτέρω τις σχέσεις Άγκυρας – Μόσχας. Ταυτόχρονα, η Ρωσία καιροφυλακτεί για εμπέδωση και περαιτέρω αναβάθμιση των σχέσεών της με την Τουρκία, ενώ διατηρεί σταθερή στρατηγική παρουσία στη Συρία.

Πρόκειται για ένα επικίνδυνο παζλ δρώντων και εξελίξεων, του οποίου την έκβαση ουδείς είναι σε θέση να προβλέψει μετά βεβαιότητος. Σε κάθε όμως περίπτωση, με βάση τα δεδομένα που έχουμε ενώπιόν μας αυτήν τη στιγμή, οι ΗΠΑ δείχνουν να υποχωρούν παραδίδοντας χώρο, κυρίως στην Άγκυρα, πράγμα που ίσως αποτελέσει μιαν απώλεια στρατηγικής σημασίας για την Ουάσιγκτον.

Η τουρκική προκλητικότητα κορυφώνεται

Στο ίδιο σκηνικό τοποθετείται και η εικόνα της Κύπρου, όπου η Λευκωσία επιχειρεί συνεργαζόμενη με ιταλική εταιρεία να αναζητήσει υδρογονάνθρακες, εγχείρημα, το οποίο αναστέλλει με δραστική παρέμβασή της στον κυπριακό χώρο η Άγκυρα, καταδεικνύοντας και τον ηγεμονικό ρόλο, που επιδιώκει να διαδραματίσει στην περιοχή, πράγμα που ταυτόχρονα προβάλλει σε κάποιο βαθμό την αποδυνάμωση της κρατικής υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας διεθνώς.

Η τουρκική προκλητικότητα κορυφώνεται μέσα από τον συνειδητό εμβολισμό σκάφους της ελληνικής ακτοφυλακής στα Ίμια. Η Άγκυρα λειτουργεί επί τη βάσει σχεδίου στην αντίληψη του δομικού επεκτατισμού, που είναι ανεξάρτητος καθεστωτικών δεδομένων, κυβερνητικών μεταβολών ή ευρύτερων εξελίξεων και ανακατατάξεων στη χώρα. Όλα αυτά προοιωνίζονται μια τουρκική αντίληψη, η οποία στοχεύει στη στρατηγική επικυριαρχία και ομηρία του χώρου και την υπονόμευση της κρατικής υποστάσεως Ελλάδας και Κύπρου.

Τι πρέπει να πράξουν Αθήνα και Λευκωσία

Κατόπιν τούτων, η Αθήνα, αλλά και η Λευκωσία, οφείλουν μόνες και μετά συμμάχων να εκπονήσουν σχέδιο δράσης και εμπέδωσης τακτικών αντιμετώπισης μιας ως ανωτέρω τουρκικής στρατηγικής προκλήσεων και αναθεωρητικής πολιτικής. Ιδιαιτέρως, η Αθήνα οφείλει να προβάλλει σταθερά την αναγκαία και επιβεβλημένη εκ των περιστάσεων τακτική στρατηγικής, που να αποβλέπει στην αποτροπή του ενδεχομένου δημιουργίας ενός πλαισίου «φινλανδοποιημένης ζώνης», που θα σήμαινε την ανάδειξη περιοχών του Αιγαίου, νήσων και βραχονησίδων σε δυνάμει προτεκτορατοποιημένο χώρο, που θα ήταν, ως εκ τούτου, μια θαλάσσια ζώνη αμφισβητούμενης και διαφιλονικούμενης κυριαρχίας.

Κάτι τέτοιο, εφόσον συμβεί ή στον βαθμό που αποτελεί δυνάμει επερχόμενο γεγονός, εκπέμπεται, όπως είναι φυσικό και στη διεθνή κοινότητα, προετοιμάζοντας ουσιαστικά το έδαφος, έτσι ώστε σε μια ενδεχόμενη κρίση -κατασκευασμένη ή όχι- η περιοχή, δηλαδή η θαλάσσια ζώνη, να οδηγηθεί και επισήμως σε τουρκική προσάρτηση. Ο κίνδυνος είναι προφανής, αφού ως γνωστόν ουδείς πρόκειται να προστρέξει και να καταδικάσει εμπράκτως μιαν αναλόγου μεγέθους τουρκική παρανομία.

Αμέτοχος ο διεθνής παράγοντας

Η διεθνής κοινότητα τηρεί μια πρόδηλα μυωπική στάση άβουλου παρατηρητή απέναντι στις παντοειδείς τουρκικές έκνομες ενέργειες, είτε αφορούν στο εσωτερικό πλαίσιο της χώρας αυτής είτε στο Κυπριακό και στο Αιγαίο, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Η Άγκυρα καλλιεργεί μια ηγεμονική παρουσία πολλαπλών εξαρτήσεων και επιρροών στο διεθνές σύστημα. Αυτή η τουρκική στρατηγική καθιστά εξαιρετικά δύσκολο το ενδεχόμενο ο διεθνής παράγων να αναλάβει οποιαδήποτε πρωτοβουλία, προκειμένου να ανακαλέσει την Τουρκία στη διεθνή νομιμότητα. Υπενθυμίζουμε εν τέλει τη διαχρονικά επιβεβαιωμένη ρήση του Θουκυδίδη: «Έχεις τόσο δίκαιο, όσο η ισχύς σου».

*Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής, Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,Πάντειο Πανεπιστήμιο

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/489461/stratigika-paignia-dronton-kai-ekselikseon