03 Ιούνιος 2018, 18:04
Του Μιχάλη Παπαδόπουλου
ΣΤΑ ΣΚΑΡΙΑ ΤΕΤ-Α-ΤΕΤ ΠΟΜΠΕΟ – ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΕΡΧΟΜΕΝΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ
ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ, ΠΛΕΟΝ, ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΛΟΓΟΥΣ, ΤΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΩΣ ΠΥΛΩΝΑ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΩΣ ΘΕΤΙΚΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ, ΕΝΩ ΕΧΕΙ ΔΙΕΥΡΥΝΘΕΙ ΚΑΙ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΤΕΙ ΣΕ ΜΕΓΑΛΟ ΒΑΘΜΟ ΚΑΙ Η ΑΤΖΕΝΤΑ ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΚΥΠΡΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ, «ΕΚΕΙ ΟΠΟΥ, ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΕΙΧΑΜΕ ΝΑ ΣΥΖΗΤΗΣΟΥΜΕ, ΚΑΙ, ΣΥΧΝΑ, ΥΠΟ ΔΥΣΜΕΝΕΙΣ ΟΡΟΥΣ, ΗΤΑΝ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ»
Η νέα, ρεπουμπλικανική διοίκηση στην Ουάσιγκτον, διαφαίνεται να έχει μια διαφορετική προσέγγιση για τα συμβαίνοντα στη διεθνή σκακιέρα από τις προηγούμενες.
Ειδικότερα, όσον αφορά την περιοχή μας και την Τουρκία, οι Αμερικανοί εξακολουθούν να θεωρούν την Άγκυρα, παρά τα υπάρχοντα προβλήματα με το καθεστώς Ερντογάν, ως έναν σημαντικό εταίρο, ωστόσο, δεν αφήνουν τη θεώρηση αυτή να λειτουργήσει ως προσδιοριστικός παράγων των σχέσεών τους με άλλα κράτη, όπως η Κύπρος
Στο καλύτερο, ίσως, επίπεδο, των τελευταίων χρόνων, βρίσκονται οι αμερικανοκυπριακές σχέσεις, γεγονός το οποίο υπογραμμίζουν σειρά σημαντικών εξελίξεων σε μια ευρεία γκάμα θεμάτων.
Η πρόσφατη κατάθεση νομοσχεδίου για την άρση του εμπάργκο όπλων, που είχε επιβληθεί εναντίον της Κύπρου το 1987, στην αμερικανική Γερουσία, από τον Γερουσιαστή Ρόμπερτ Μενέντεζ, είναι, απλώς, ενδεικτική του ευρύτερου θετικού κλίματος στο οποίο ευρίσκονται αυτήν την περίοδο οι σχέσεις Ουάσιγκτον – Λευκωσίας, οι οποίες αναπτύσσονται, επ’ αμοιβαία ωφελεία, σε πολλαπλά επίπεδα. Να σημειωθεί πως ανάλογο νομοσχέδιο έχει κατατεθεί και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, την ίδια ώρα που η Τουρκία βρίσκεται στο στόχαστρο αρκετών μελών του Κογκρέσου και όχι μόνον, λόγω της «αλλοπρόσαλλης» πολιτικής της εντός της Δυτικής Συμμαχίας, και ήδη έχει εγκριθεί, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, το νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ, το οποίο περιλαμβάνει τροπολογία που προβλέπει το πάγωμα παράδοσης αμυντικού εξοπλισμού (F -35) στην Άγκυρα, «μέχρι το Πεντάγωνο να συντάξει και να παραδώσει ειδική έκθεση στο Κογκρέσο για τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας».
Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Γερουσιαστή Μενέντεζ, κατά την κατάθεση του νομοσχεδίου άρσης του εμπάργκο, ότι αυτή στέλνει το μήνυμα πως οι ΗΠΑ υποστηρίζουν το δικαίωμα τής Κύπρου να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της ως σταθερής και αξιόπιστης δημοκρατίας και βασικού παράγοντα στην αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όπως, εξάλλου, δήλωσε στη «Σημερινή» της Κυριακής αρμόδιος κυβερνητικός παράγων, και μόνον το γεγονός ότι ανακινήθηκε το θέμα του εμπάργκο είναι πολύ σημαντικό, παρά τις σημαντικές δυσκολίες που υπάρχει για την τελική άρσή του, ενώ πρόσθεσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν, πλέον, για μια σειρά λόγους, τη σημασία της Κύπρου ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και ως θετικού αγωγού των αμερικανικών συμφερόντων, σε μια σχέση -παρά το χαώδες χάσμα στο ισοζύγιο ισχύος μεταξύ των δύο χωρών- «που είναι, αυτήν τη στιγμή, win-win».
Ως προς το ζήτημα της άρσης, μια πιθανή «διευθέτηση» είναι αυτή της «μέσης λύσης», δηλαδή η άρση της απαγόρευσης μιας συγκεκριμένης κατηγορίας οπλικών συστημάτων, που αφορούν στην παρακολούθηση και την ασφάλεια της κυπριακής ΑΟΖ.
Επισήμανε, ταυτόχρονα, πως ένεκα του ενεργειακού, αλλά και των σημαντικών γεωπολιτικών και γεωστρατηγικών εξελίξεων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, έχει διευρυνθεί και εμπλουτιστεί σε μεγάλο βαθμό και η ατζέντα των αμερικανοκυπριακών σχέσεων, «εκεί όπου, στο παρελθόν, το μόνο που είχαμε να συζητήσουμε, και, συχνά, υπό δυσμενείς όρους, ήταν το Κυπριακό».
Αυτή αφορά θέματα όπως η ενέργεια και η ανάπτυξη των πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής, η ασφάλεια, η τρομοκρατία, η μετανάστευση, το οικονομικό έγκλημα, κ.ά.
Τόνισε, δε, ότι είναι η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία με αναβαθμισμένο ενδιαφέρον, μέσα στο ευρύτερο πλέγμα των διακρατικών σχέσεων, σε σχέση με τις εξελίξεις στην περιοχή, μη εγείροντας, όπως έπρατταν κατά το παρελθόν, επιτακτικά το ζήτημα του Κυπριακού.
Όπως αρμοδίως πληροφορείται η εφημερίδας μας, η παρατηρούμενη στροφή της Ουάσιγκτον έναντι της Κύπρου προφανώς δεν είναι τυχαία, ούτε εμφορείται από συναισθήματα… όψιμου ανθρωπισμού.
Τουναντίον, είναι βασισμένη πάνω σε συγκεκριμένα γεωπολιτικά δεδομένα και στρατηγικού χαρακτήρα αξιολογήσεις, σε μια κρίσιμη καμπή των διεθνών σχέσεων, που διέρχονται μια νέα, επικίνδυνα… θερμαινόμενη ψυχροπολεμική περίοδο.
Οι λόγοι της αμερικανικής στροφής
Και, όπως αρμόδιες πηγές της Λευκωσίας επισημαίνουν, αυτή οφείλεται σε πέντε, κυρίως, παράγοντες, σε συνάρτηση, πάντα, με τους ευρύτερους γεωπολιτικούς μετασχηματισμούς στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Α) Οι Αμερικανοί έχουν, τα τελευταία χρόνια, απτά δείγματα γραφής, όσον αφορά τη συμπεριφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας ως υποκειμένου της διεθνούς πολιτικής και ως προς τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ως παράγων σταθερότητας σε μια έκρυθμη, γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά, περιοχή, τα οποία αξιολογούν ως θετικότατα. Όπως χαρακτηριστικά επισήμαναν οι ίδιες πηγές στην εφημερίδα μας, «αντιλαμβάνονται, πλέον, ότι, παρά το μικρό μέγεθός μας ως χώρας και παρά τον σκόπελο του Κυπριακού, μπορούμε, με σοβαρότητα, να διαδραματίσουμε έναν σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας, μέσα από συνεπείς πολιτικές και ουσιαστικές συμμαχίες με άλλα κράτη».
Στη διαμόρφωση αυτής της «εντύπωσης» συνέβαλε, σε μεγάλο βαθμό, η σαφής και απαρέγκλιτη γραμμή που είχε η Κύπρος τα τελευταία χρόνια σε σειρά κρίσιμων θεμάτων, που άπτονται και των αμερικανικών συμφερόντων. Ανταποκρινόμενη σ’ αυτό που λένε οι Αμερικανοί στις συναντήσεις τους με Κυπρίους αξιωματούχους, ότι θέλουν και βλέπουν στο πρόσωπο της Κύπρου έναν σύμμαχο reliable (αξιόπιστο) και predictable (προβλέψιμο, όπερ μεθερμηνευόμενον στη διπλωματική γλώσσα, σταθερό και όχι άστατο).
Β) Η αλλαγή σκυτάλης στον Λευκό Οίκο, καθώς η νέα, ρεπουμπλικανική διοίκηση στην Ουάσιγκτον διαφαίνεται να έχει μια διαφορετική προσέγγιση για τα συμβαίνοντα στη διεθνή σκακιέρα από τις προηγούμενες. Ειδικότερα, όσον αφορά την περιοχή μας και την Τουρκία, οι Αμερικανοί εξακολουθούν να θεωρούν την Άγκυρα, παρά τα υπάρχοντα προβλήματα με το καθεστώς Ερντογάν, ως έναν σημαντικό εταίρο, ωστόσο, δεν αφήνουν τη θεώρηση αυτή να λειτουργήσει ως προσδιοριστικός παράγων των σχέσεών τους με άλλα κράτη, όπως η Κύπρος, η Αίγυπτος, κ.λπ., κάτι που συνέβαινε στο παρελθόν.
Μάλιστα, είναι η πρώτη, ίσως, φορά, που οι ΗΠΑ διάκεινται ευνοϊκά ή και με πνεύμα συνεργασίας προς την Κυπριακή Δημοκρατία όχι μόνο σε θέματα αμοιβαίου οφέλους (ασφάλεια, τρομοκρατία, μετανάστευση, κ.λπ.), αλλά και σε ζητήματα όπου εμπλέκεται και ο παράγων Τουρκία, όπως αυτό της ενέργειας, με σταθερά επαναλαμβανόμενη, σε παρασκηνιακό επίπεδο, την αμερικανική θέση, ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να ανεχθεί παρόμοια επιδρομική συμπεριφορά της Άγκυρας στο τεμάχιο 10 της κυπριακής ΑΟΖ (όπου θα διενεργήσει έρευνες η Exxon Mobil), όπως έπραξε πρόσφατα στο οικόπεδο 3.
Γ) Οι τριμερείς συνεργασίες που έχει συμπήξει η Κύπρος με σημαντικά κράτη της περιοχής (Ελλάδα, Ισραήλ, Αίγυπτος, Ιορδανία), έχουν αναβαθμίσει σημαντικά το γεωπολιτικό της κεφάλαιο, πολλώ μάλλον που αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στις αποσταθεροποιητικές διεργασίες στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής και στο κενό «ασφάλειας» που δημιουργείται.
Δ) Ιδία, η στάση του Ισραήλ έναντι της Κύπρου, η οποία εξελίσσεται σ’ έναν πολύτιμο στρατηγικό εταίρο του Τελ Αβίβ, έχει λειτουργήσει, «εξ αντανακλάσεως», εξαιρετικά θετικά για την αλλαγή της αμερικανικής προσέγγισης.
Ιδιαίτερα το γεγονός ότι η Κύπρος εισήλθε σε μια τέτοιου είδους και εύρους στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, που αποτελεί τον διαχρονικότερο, σταθερότερο και πιο αξιόπιστο σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή, έχει αναβαθμίσει, τόσο σε τελεστικό όσο και επικοινωνιακό επίπεδο, τη γεωπολιτική μετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Παράλληλα, η Κύπρος, με τις άλλες τριμερείς συνεργασίες με Αίγυπτο και Ιορδανία, στέλνει το μήνυμα ότι μπορεί να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό «συντονιστικό» ρόλο στις σχέσεις του Ισραήλ με αραβικές χώρες, αναβαθμίζοντας την παρουσία της ως παράγοντα σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.
Ε) Το θέμα των υδρογονανθράκων και η εμπλοκή στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Exxon Mobil. Η προοπτική -με μοχλό την Κύπρο, την Αίγυπτο, το Ισραήλ και την Ελλάδα-, να καταστεί η Ανατολική Μεσόγειος σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο, ο οποίος θα συμβάλει στην απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, θεωρείται υψίστης σημασίας για την Ουάσιγκτον, τοσούτω μάλλον που αυτός θα έχει και τη σφραγίδα του μεγαλύτερου αμερικανικού κολοσσού στον χώρο της ενέργειας.
Όπως πληροφορούμαστε, αυτή «η νέα προσέγγιση της αμερικανικής πολιτικής» αντανακλάται τόσο στη στάση του Υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Γουές Μίτσελ, ο οποίος επισκέφθηκε πρόσφατα την Κύπρο, όσο και στη στάση του νέου αναπληρωτή μόνιμου αντιπροσώπου των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Τζόναθαν Κόεν, αλλά και της Αμερικανίδας Πρέσβη στη Λευκωσία, Κάθλιν Αν Ντόχερτι, όπως καταγράφεται στις δηλώσεις τους, καθώς και στις επαφές με την κυπριακή πολιτική ηγεσία. Ανάλογη προσέγγιση παρατηρείται, επίσης, και από ανώτατους «διαμορφωτές εξωτερικής πολιτικής» στην Ουάσιγκτον και σε διάφορα κέντρα εξουσίας.
Παρασκήνιο για συνάντηση Χριστοδουλίδη – Πομπέο
Την ίδια ώρα, και στο πλαίσιο αυτό, βρίσκεται σε εξέλιξη έντονο παρασκήνιο για την πραγματοποίηση συνάντησης ανάμεσα στους Υπουργούς Εξωτερικών των δύο χωρών, Μάικ Πομπέο και Νίκο Χριστοδουλίδη.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Σημερινής» της Κυριακής, η συνάντηση, η οποία ενθαρρύνεται και επιδιώκεται από αμερικανικής πλευράς, μετά των… ευχών, φυσικά, της Λευκωσίας, πρόκειται να πραγματοποιηθεί το αργότερο έως τον ερχόμενο Σεπτέμβρη.
Στην ατζέντα θα υπάρχουν όλα αυτά τα θέματα, αλλά και το Κυπριακό, το οποίο βρίσκεται, αυτήν την περίοδο, σε κατάσταση πλήρους αδράνειας, με κύριο υπαίτιο την Άγκυρα.
Όπως, μάλιστα, επισήμανε στην εφημερίδα μας αρμόδια κυβερνητική πηγή, οι εκτιμήσεις και της αμερικανικής πλευράς είναι ότι δεν θα υπάρξει, στο παρόν στάδιο, οιαδήποτε εξέλιξη, λόγω της τουρκικής στάσης.
Ο ρόλος της Ομογένειας
Στη διαμόρφωση αυτού σκηνικού, ασφαλώς, καταλυτικό ρόλο διαδραμάτισαν και διαδραματίζουν οι απόδημοι και οι ομογενειακές οργανώσεις στην Αμερική, που οργανωμένα και με προσήλωση προωθούν, εδώ και χρόνια, τα εθνικά θέματα στην Ουάσιγκτον. Ιδιαιτέρως σημαντική είναι η πολύμορφη και δυναμική δράση της Ελληνο-ισραηλινής Συμμαχίας (Hellenic Israel Alliance) (CHIA) στο Κογκρέσο, η οποία έχει λάβει τεράστια στήριξη τόσο από τους Δημοκρατικούς όσο και από τους Ρεπουμπλικάνους. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως ένας από τους άξονες της τριμερούς συνεργασίας Κύπρου-Ελλάδας-Ισραήλ είναι η πολιτική που αφορά τη διασπορά των τριών χωρών και η αναγνώριση του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει στην προώθηση των εθνικών τους συμφερόντων μέσα από αμοιβαία συντονισμένη δράση.
Μοναδικό «αγκάθι» η οικονομία
Ως μοναδικό «αγκάθι», αυτήν τη στιγμή, στις αμερικανοκυπριακές σχέσεις, προβάλλει το ζήτημα της εξάρτησης της κυπριακής οικονομίας από ρωσικά κεφάλαια αμφιβόλου προελεύσεως, με τους Αμερικανούς να ζητούν περισσότερες κινήσεις από τη Λευκωσία προς την κατεύθυνση της απεξάρτησης από αυτά. Η κυπριακή πλευρά, είναι αλήθεια ότι έχει προβεί σε σημαντικά βήματα, ωστόσο, οι περιορισμοί από τη ρωσική εξάρτηση, την αναγκάζουν, για την ώρα, να… συμψηφίζει κέρδη και απώλειες, ικανοποιώντας και… μη ικανοποιώντας αμφότερες τις πλευρές.
«Κλειδί» οι τουρκικές εκλογές
Βεβαίως, η Λευκωσία προτιμά να κρατά… μικρό καλάθι ως προς τα καρπούμενα οφέλη της αμερικανικής «στροφής», αφού αυτή η τελευταία συνδέεται άμεσα με τις συντελούμενες γεωπολιτικές εξελίξεις, που και ευμετάβλητες είναι και κινούνται μονίμως στον αστερισμό των συμφερόντων.
Ως προς τούτο, η γενικότερη εκτίμηση της Κυβέρνησης ως προς το πώς θα εκτυλιχθεί, στη συνέχεια, το πλέγμα των σχέσεων με τις ΗΠΑ, και ιδιαίτερα τα αφορώντα στο Κυπριακό, συναρτάται και με το αποτέλεσμα των επικείμενων εκλογών στην Τουρκία και ειδικότερα με τη στάση που θα τηρήσει ο Ρ. Τ. Ερντογάν, σε περίπτωση που αυτός είναι ο νικητής, έναντι της Δύσης, αλλά και έναντι του Ισραήλ. Και θα εξαρτηθούν πάρα πολλά από το κατά πόσον θα εμμείνει η Άγκυρα στην αγορά του ρωσικού πυραυλικού συστήματος S-400, για την οποία ήδη οι Αμερικανοί έχουν προειδοποιήσει έντονα τους Τούρκους, ετοιμάζοντας σειρά «αντιποίνων».
ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/511677/i-amerikaniki-strofi-kai-oi-exefrones-prosdokies-tis-lefkosi
