Γκάμπι Ασκενάζι στον «Φ»: Κλειδί σταθερότητας το νέο φόρουμ

Print Friendly, PDF & Email

25/4/2021

γράφει ο Ανδρέας Πιμπίσιης   

Ο Γκάμπι Ασκενάζι, υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, δηλώνει απόλυτα σίγουρος ότι η νέα κατάσταση πραγμάτων που σημειώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, τον Κόλπο και τη Μέση Ανατολή θα συνεχιστεί και δεν θα υπάρξει πισωγύρισμα. Σε αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στον «Φ» στο πλαίσιο της πρόσφατης επίσκεψής του στην Κύπρο για την τετραμερή υπουργική συνάντηση της Πάφου, ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ αναφέρεται στη σημασία της ανάπτυξης των συνεργασιών μεταξύ των χωρών της ευρύτερης περιοχής.

Το νέο φόρουμ που είχε ως σημείο εκκίνησης την Πάφο αποτελεί, σύμφωνα με τον Γκάμπι Ασκενάζι, ένα πρώτο καρπό της νέας πραγματικότητας που έχει δημιουργηθεί στη Μέση Ανατολή μετά την υπογραφή συμφωνιών ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και των χωρών Κόλπου. Εμφανίζεται σίγουρος για το μέλλον των συνεργασιών και δηλώνει πως «η ένταξη πρόσθετων χωρών σε αυτούς τους διαλόγους είναι το κλειδί για την επίτευξη σταθερότητας και ευημερίας». Αναφέρεται στα κοινά συμφέροντα των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, του Κόλπου και της Μέσης Ανατολής που έρχεται ευθύς μετά την υπογραφή των «Συμφωνιών του Αβραάμ». Για τις σχέσεις της Κύπρου και του Ισραήλ αναφέρει πως αυτές ευδοκιμούν και βρίσκουν έκφραση σε ένα ευρύ φάσμα συνεργασιών σε πάρα πολλούς τομείς. Στόχος, είπε, είναι να οικοδομηθούν πρόσθετες γέφυρες μεταξύ του Ισραήλ και της Κύπρου.

– Πόσο σημαντική είναι η συνάντηση στην Πάφο μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Κύπρου, του Ισραήλ, της Ελλάδας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων; Ποια είναι η σημασία αυτής της συνάντησης;

pastedGraphic.png

– Αυτή η σημαντική συνάντηση μεταξύ των τεσσάρων υπουργών Εξωτερικών της Κύπρου, της Ελλάδας, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, πραγματοποιήθηκε χάρη στην πρόσκληση και την πρωτοβουλία του Κύπριου υπουργού, του καλού μου φίλου [Νίκου] Χριστοδουλίδη. Αποτελεί ένα νέο και σημαντικό πλαίσιο που υπογραμμίζει τα κοινά συμφέροντα της Μεσογείου, του Κόλπου, και χωρών της Μέσης Ανατολής. 

Είναι μια απτή έκφραση της ενίσχυσης του στάτους του Ισραήλ μετά την υπογραφή των «Συμφωνιών του Αβραάμ» (Abraham Accords) και των νέων δυνατοτήτων που ανοίγονται μπροστά μας, υπό το φως των συμφωνιών ομαλοποίησης, για την ανάπτυξη διαφορετικών τομέων συνεργασίας μεταξύ ομονοούντων κρατών. Βλέπουμε μεγάλες προοπτικές στο νέο φόρουμ που έχει δημιουργηθεί και είμαστε σίγουροι ότι θα οδηγήσει σε μια σειρά περιφερειακών συνεργασιών σε τομείς όπως η καταπολέμηση του κορωνοϊού, η διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ο τουρισμός και πολλά άλλα. Είναι ένας από τους πρώτους «καρπούς» της νέας πραγματικότητας που δημιουργήθηκε στη Μέση Ανατολή μετά την υπογραφή συμφωνιών ειρήνης και εξομάλυνσης μεταξύ του Ισραήλ και των χωρών του Κόλπου, καθώς και με το Μαρόκο και το Σουδάν. Αυτές οι συμφωνίες σχεδιάστηκαν για να φέρουν την σταθερότητα και την ευημερία στις χώρες που τις έχουν υπογράψει. Και σήμερα επεκτείνουμε τον κύκλο επιρροής αυτών των συμφωνιών, προωθώντας την ευημερία και τη σταθερότητα και στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

– Βλέπουμε μια μεγάλη αλλαγή στις σχέσεις μεταξύ κρατών στην περιοχή: οι πρώην εχθροί είναι τώρα φίλοι. Πιστεύετε ότι αυτή η προσέγγιση θα συνεχιστεί;

– Απολύτως! Πιστεύουμε ότι η ένταξη πρόσθετων χωρών σε αυτούς τους περιφερειακούς διαλόγους είναι το κλειδί για την επίτευξη σταθερότητας και ευημερίας. Θα ήθελα να δω περισσότερους εταίρους στις «Συμφωνίες του Αβραάμ». Θα ήθελα επίσης να δω και άλλες χώρες από τη Μέση Ανατολή να εντάσσονται στο περιφερειακό πλαίσιο μαζί με το Ισραήλ και τις χώρες της Μεσογείου, με στόχο την καταπολέμηση περισσότερων προκλήσεων, όπως αυτές που συζητήθηκαν στη συνάντηση – την καταπολέμηση του κορωνοϊού, ανάκαμψη της οικονομίας και του τουρισμού, συνεργασία σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και τη δημιουργία  μιας «ενεργειακής γέφυρας» που θα διευκολύνει τη χρήση της πράσινης ενέργειας. Η πρόκληση της κλιματικής αλλαγής, η οποία μας επηρεάζει όλους και απαιτεί διασυνοριακή συνεργασία, θα μπορούσε επίσης να είναι κάτι που θα απασχολήσει το φόρουμ. Το Ισραήλ διαθέτει τις σχετικές τεχνολογικές δυνατότητες και ενδιαφερόμαστε να συνεργαστούμε σε αυτόν τον τομέα με τις χώρες της περιοχής. Πιστεύω ότι κράτη όπως αυτά, που έχουν υπογράψει συμφωνίες εξομάλυνσης, καθώς και άλλες χώρες με τις οποίες δεν έχουμε ακόμη επίσημους διπλωματικούς δεσμούς, θα ενταχθούν στον κύκλο συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής.

– Επί του παρόντος βλέπουμε συναντήσεις σε υπουργικό επίπεδο μεταξύ των χωρών της περιοχής. Πρέπει να περιμένουμε επίσης συναντήσεις μεταξύ των ηγετών της περιοχής στο εγγύς μέλλον;

– Μας ενδιαφέρει επίσης να αναπτύξουμε συνεργασίες με την Ελλάδα, την Κύπρο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για δραστηριότητες εντός του πλαισίου των επαγγελματικών ομάδων εργασίας, σε διάφορα επίπεδα. Κινήσεις που θα μας επιτρέψουν να αντιμετωπίσουμε από κοινού τις περιφερειακές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτές οι συναντήσεις θα προετοιμάσουν το έδαφος ώστε στο μέλλον να πραγματοποιηθούν συναντήσεις μεταξύ ηγετών και αρχηγών κρατών.

– Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ είναι εξαιρετικές. Ποιες είναι οι προοπτικές για το μέλλον;

– Οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Κύπρου ευδοκιμούν και βρίσκουν έκφραση σε ένα ευρύ φάσμα συνεργασιών και πολλών κοινών ενδιαφερόντων. Συγχαίρουμε την Κύπρο που επέτρεψε στους εμβολιασμένους Ισραηλινούς να επισκέπτονται το νησί πιο εύκολα. Το Ισραήλ και η Κύπρος συμφώνησαν πρόσφατα στις κατευθυντήριες γραμμές για τις συνομιλίες μεταξύ των εταιρειών σχετικά με τα αποθέματα που επεκτείνονται στα ενεργειακά τεμάχια Αφροδίτη και Γισάι. Η συμφωνία τους θα πρέπει να επικυρωθεί από τις κυβερνήσεις των δύο χωρών. Είχαμε επίσης την υπογραφή του μνημονίου σχετικά με το καλώδιο τροφοδοσίας EuroAsia Interconnector και συνεχίζουμε να προωθούμε από κοινού το έργο του αγωγού της Ανατολικής Μεσογείου.Ελπίζω ότι αυτή η πιο πρόσφατη συνάντηση θα είναι μόνο το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη περαιτέρω συνεργασιών στους τομείς του τουρισμού, της καινοτομίας, του διμερούς εμπορίου, της ασφάλειας και άλλων, με στόχο την οικοδόμηση πρόσθετων γεφυρών μεταξύ του Ισραήλ και της Κύπρου.

Απαιτείται σκληρή διεθνής αντίδραση κατά του Ιράν

– Το Ισραήλ αντέδρασε έντονα στην κίνηση του Ιράν να εμπλουτίσει το ουράνιο με 60% καθαρότητα. Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος αυτής της ανάπτυξης έναντι του Ισραήλ και ολόκληρης της περιοχής; Επίσης ο Πρόεδρος των ΗΠΑ είπε ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου από το Ιράν δεν βοηθάει στις συνομιλίες. Τι μπορεί να κάνει η διεθνής κοινότητα μετά την τελευταία εξέλιξη;

– Η επιθετική πολιτική του Ιράν υπονομεύει την περιφερειακή σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και αποτελεί απειλή για την παγκόσμια ειρήνη. Η συμμετοχή του Ιράν στη Συρία, το Λίβανο, το Ιράκ και την Υεμένη έχει προκαλέσει την καταστροφή και τον όλεθρο. Και όπου το Ιράν έχει αφήσει τα δακτυλικά του αποτυπώματα, βλέπουμε συγκρούσεις, βία και τρομοκρατία.

Οι εκτεταμένες παραβιάσεις των πυρηνικών δεσμεύσεων του Ιράν αντιπροσωπεύουν έναν άλλο σύνδεσμο στην αλυσίδα των πράξεων περιφρόνησης προς το Ισραήλ, προς τους γείτονές του και προς ολόκληρο τον κόσμο. Η διεθνής κοινότητα πρέπει και μπορεί να αντιδράσει σκληρά στις δραστηριότητες του Ιράν, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να αποκτήσει χώρα πυρηνικές δυνατότητες, χρησιμοποιώντας  όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή του. 

Δυστυχώς, φαίνεται ότι η διεθνής αντίδραση δεν επαρκεί. Χώρες όπως το Ιράν όταν βλέπουν μια αδύναμη αντίδραση, όπως αυτή, την ερμηνεύουν ως πράξη ενθάρρυνσης για να συνεχίσει τις παραβιάσεις του, γνωρίζοντας ότι δεν θα χρειαστεί να πληρώσει ένα πραγματικό τίμημα για αυτές του τις ενέργειες.

Είναι πολύ ανησυχητικό το γεγονός ότι οι διεθνείς δυνάμεις έχουν προχωρήσει σε πραγματοποίηση συνομιλιών για τα πυρηνικά στη Βιέννη, σύμφωνα με τους όρους και τις απαιτήσεις που έθεσε η Τεχεράνη. 

Το Ιράν βρίσκεται στο παρών στάδιο κάτω από σημαντική οικονομική και διεθνή πίεση, η οποία πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να επιτευχθούν ευρείες παραχωρήσεις από ιρανικής πλευράς, προκειμένου να διασφαλιστεί μια πραγματική και βιώσιμη λύση για την περιοχή στο σύνολό της.

Τυχόν επιστροφή στην προβληματική συμφωνία του 2015 θα σημαίνει ότι οδηγούμαστε σε μια ακόμη χειρότερη συμφωνία (δεδομένου ότι, από τότε, το Ιράν έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στις πυρηνικές του γνώσεις) και θα απολεσθεί κάθε δυνατότητα για χρήση οικονομικών μοχλών πίεσης εναντίον του Ιράν. 

Στο Ιράν θα δοθούν οικονομικά οφέλη και μια ανοικτή πορεία για απόκτηση πυρηνικών δυνατοτήτων, χωρίς την ίδια ώρα να υπάρχει η δυνατότητα να περιοριστούν οι ανατρεπτικές περιφερειακές του δραστηριότητες και το πρόγραμμα πυραύλων που αναπτύσσεται συνεχώς.

Η διεθνής κοινότητα πρέπει να αγωνιστεί αποφασιστικά ενάντια στην περιφερειακή εδραίωση του Ιράν και ταυτόχρονα να εργαστεί σταθερά για να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων, που είναι κάτι το οποίο θα βλάψει περαιτέρω την περιφερειακή σταθερότητα.

Ρεύμα αλλαγής και διάθεση συνεργασίας

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, όπως επεσήμανε και στη συνέντευξή του στον «Φ» ο Γκάμπι Ασκενάζι, ανέλαβε την πρωτοβουλία για να βρεθούν μαζί στο ίδιο τραπέζι οι υπουργοί Εξωτερικών της Κύπρου, της Ελλάδας, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο υπουργός Εξωτερικών μιλώντας στον «Φ» αναφέρεται στη σημασία και στους στόχους αυτής της συνάντησης ιδιαίτερα σ’ αυτή την «ιδιάζουσα περίοδο που διάγουμε σε διεθνές επίπεδο». 

Όπως αναφέρει ο Ν. Χριστοδουλίδης «οι συμβατικές μέθοδοι λειτουργίας του διεθνούς συστήματος αμφισβητούνται ολοένα και περισσότερο, με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε σε ένα ρευστό διεθνές σκηνικό που χαρακτηρίζεται από αναθεωρητισμό, τη δημιουργία κενών ασφαλείας και μια έντονη πολιτική εσωστρέφεια». Την ίδια στιγμή, προσθέτει, σε διεθνές επίπεδο έχει θεμελιωθεί μια αντίληψη που θέλει την Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής να είναι ταυτισμένη με αντιπαραθέσεις, αναταραχές και επικράτηση προσεγγίσεων μηδενικού αθροίσματος. 

Για τον Κύπριο υπουργό Εξωτερικών «η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στην Πάφο στις 16 και 17 Απριλίου με τη συμμετοχή της Κύπρου, της Ελλάδος, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τεσσάρων ομονοούντων κρατών της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και του Κόλπου που συμμερίζονται ένα κοινό όραμα ευημερίας, ασφάλειας και ειρήνης για την περιοχή μας, έρχεται να συμβάλει αποφασιστικά στην αμφισβήτηση των προαναφερθεισών θεωρήσεων αλλά και στην ανατροπή του αφηγήματος που επικρατεί για την περιοχή. Αρκεί μόνο να αναλογιστούμε ότι μια τέτοια συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν, τόσο το Ισραήλ, όσο και τα ΗΑΕ, θα ήταν αδιανόητο να πραγματοποιηθεί μόλις ένα χρόνο πριν».

Ήταν εξάλλου η πρώτη φορά, μετά την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ τον περασμένο Σεπτέμβριο, που οι Υπουργοί Εξωτερικών του Ισραήλ και των ΗΑΕ συμμετέχουν μαζί σε συνάντηση στην περιοχή. Η φιλοξενία της συνάντησης στην Πάφο, αναφέρει ο Ν. Χριστοδουλίδης, δείχνει ότι ο ρόλος που διαδραματίζει η Κύπρος στην προσπάθεια για διεύρυνση και ενίσχυση του διαλόγου ως μέσου εδραίωσης της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή, έχοντας άριστες σχέσεις με όλα τα γειτονικά κράτη,  τυγχάνει αναγνώρισης. 

«Αποτελεί λοιπόν αδιαμφισβήτητο γεγονός πως η συνάντηση αυτή σηματοδοτεί ακόμα μια αλλαγή εποχής στην περιοχή, ειδικότερα μετά την ιστορική ομαλοποίηση των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και ΗΑΕ», αναφέρει ο ΥΠΕΞ και προσθέτει πως «ταυτόχρονα αποτελεί συνέχεια μιας συνειδητής πολιτικής των χωρών της περιοχής για ενίσχυση της συνεργασίας τους στη βάση μιας θετικής προσέγγισης, χωρίς τους όποιους αποκλεισμούς και με μοναδικό στόχο την επικράτηση συνθηκών ασφάλειας και ειρήνης μέσα από την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας». Την ίδια στιγμή, συνεχίζει, έρχεται να ενισχύσει την προσπάθεια των χωρών της περιοχής για να μεταφέρουν σε τρίτες χώρες και σε σημαντικά κέντρα λήψης αποφάσεων ότι η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, η οποία παραδοσιακά έχει στιγματιστεί από αρνητικές εξελίξεις, έχει πλέον γυρίσει σελίδα.  

Καταγράφοντας την δική του εμπειρία από τη συνάντηση στην Πάφο ο Ν. Χριστοδουλίδης μιλά για ειλικρινείς και ουσιαστικές διαβουλεύσεις που «επικεντρώθηκαν στην ανάλυση των εξελίξεων σε μια πλειάδα θεμάτων που αφορούν περιοχή, και στη διαμόρφωση κοινών μηνυμάτων για τους επιδιωκόμενους στόχους σε σχέση με το πως οραματιζόμαστε το μέλλον της περιοχής.  Συζητήθηκαν επίσης συγκεκριμένοι τομείς συνεργασίας στην μετά-covid εποχή, σε σημαντικούς τομείς όπως η ενέργεια, το περιβάλλον και η κλιματική αλλαγή, η εκπαίδευση και η υγεία. Εξάλλου, η διαχείριση της σημερινής πρωτόγνωρης πανδημίας του κορωνοϊού αποδεικνύει ότι μόνο μέσα από την συνεργασία δύναται να προκύψουν μακροπρόθεσμες λύσεις με στόχο τη βελτίωση της καθημερινότητας των λαών της περιοχής». 

Συνεχίζοντας ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρει: «Αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η περιφερειακή συνεργασία φέρνει απτά, θετικά αποτελέσματα σε μια πλειάδα θεμάτων με αποκορύφωμα, μεταξύ άλλων, την ομαλοποίηση των σχέσεων του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά και τη σύσταση και πρόσφατη λειτουργία του Ενεργειακού Φόρουμ στο Κάιρο όπως επίσης και την απόφαση για τη σύσταση Μόνιμης Γραμματείας Τριμερών Μηχανισμών στη Λευκωσία». 

Ως προς τη συνέχεια αναφέρει πως «με ένα ξεκάθαρο όραμα, η ενίσχυση της συνεργασίας, η κοινή ανάγνωση για τις προκλήσεις και τις προοπτικές συνεργασίας στην περιοχή, καθώς επίσης η ξεκάθαρη επιθυμία όλων των συμμετεχόντων στα περιφερειακά σχήματα για εμβάθυνση της, θέτουν τα θεμέλια για θεσμοθέτηση της εν λόγω συνεργασίας στα πρότυπα άλλων περιφερειακών οργανισμών Ασφάλειας και Συνεργασίας». 

Κατά την διάρκεια της συνάντησης στην Πάφο αποφασίστηκε η συνέχιση και θεσμοθέτηση των επαφών ανάμεσα στις τέσσερεις χώρες, με ενδεχόμενη διεύρυνση των συμμετεχόντων από την περιοχή, όπως επίσης την ad-hoc θεματική συμμετοχή τρίτων χωρών. 

Για τον Ν. Χριστοδουλίδη «αναμφίβολα, είναι πλέον αντιληπτό το ρεύμα αλλαγής και η διάθεση συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή, το οποίο, ανάμεσα σε πολλά άλλα, στέλνει το ξεκάθαρο μήνυμα ότι το μέλλον της περιοχής είναι αυτό της συνεργασίας και όχι της διαμάχης, αυτό της ευημερίας, της ειρήνης, και της ασφάλειας και όχι των μονομερών ενεργειών και της επιβολής από τρίτους στενών εθνικών συμφερόντων που ξεφεύγουν του πλαισίου της διεθνούς νομιμότητας και καταπατούν την βασική αρχή σχέσεων καλής γειτονιάς».  

Η ΚΥΠΡΟΣ ΑΞΙΟΠΟΙΕΙ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ

Σε περιόδους σημαντικών προκλήσεων, τονίζει ο ΥΠΕΞ, όπου η παραδοσιακή πολυμέρεια, η διεθνής έννομη τάξη και το Διεθνές Δίκαιο τίθενται υπό αμφισβήτηση, απαιτείται η μέγιστη δυνατή εξωστρέφεια, μέσω περιφερειακών συνεργειών και ενός διαδραστικού διαλόγου.

Και καταλήγει αναφέροντας τα εξής: «Η Κύπρος, τόσο στην περιφέρειά της, όσο και εντός ΕΕ, αξιοποιώντας την γεωγραφική της θέση και τις άριστες διακρατικές σχέσεις με τα Κράτη της περιοχής, θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό υπερασπιστή της διεθνούς νομιμότητας και του Διεθνούς Δικαίου, προωθώντας την πολυμέρεια και την περιφερειακή συνεργασία, την διαπολιτισμική κατανόηση και το κοινό όραμα για εμπέδωση συνθηκών ασφάλειας και ευημερίας και μια καλύτερη ποιότητα ζωής των λαών της περιοχής, ως βασικές προτεραιότητες της εξωτερικής της πολιτικής».

ΠΗΓΗ:https://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/1176866/ggampi-askenazi-ston-f-kleidi-statherotitas-to-neo-foroym