Ιάκωβος Πατάτσος, Εμινέ Νεβζάτ και προστατευόμενοι

Print Friendly, PDF & Email

 

10/4/2022

γράφει η Φανούλα Αργυρού*

 

Πριν 30 χρόνια στη «Σημερινή» – 4 στη  Κερυνειώτικη Ηχώ

Ιάκωβος Πατάτσος, Εμινέ Νεβζάτ και προστατευόμενοι 

Διάβασα το άρθρο του Δρ. Ανδρέα Κάρυου στον «Φιλελεύθερο» 2.4.2022 «Μηχανισμοί χρηματοδότησης προδοτών- Αποκαλυπτικά Ντοκουμέντα» με την ευκαιρία της δημοσίευσης του ρεπορτάζ της εφημερίδας «Σενέρ Λεβέντ: Απαγχονίστηκε χωρίς να είναι ένοχος ο Πατάτσος» 22.3.2022. Τον  οποίο πρόδωσε η Τουρκοκύπρια Εμινέ Νεβζάτ.  Αυστηρώς ομιλούντες δεν ήταν αποκάλυψη για μας. Αλλά πέρασαν 30 χρόνια από το 1992 που εκδώσαμε με την «Σημερινή» το βιβλίο μου «’Ετσι κατέστρεψαν την Κύπρο» με πρόλογο του μ. Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου  Χρυσοστόμου του Α’. Στο οποίο προβάλαμε σωρεία βρετανικών έγγραφων για το Κυπριακό, από την αρχική μου έρευνα στο Βρετανικό Δημόσιο (τότε) Αρχείο, σήμερα Εθνικό Αρχείο, και που η «Σημερινή» για εβδομάδες πρόβαλε τα έγγραφα μεταξύ 1989/90 στις καθημερινές τις εκδόσεις.

Στις σελίδες 60-61 αναφερθήκαμε στο τηλεγράφημα του Σερ Χιού Φούτ για την κα Εμινέ Νεβζάτ που πληρώθηκε τότε £5,000 για την προδοσία του ήρωα Ιάκωβου Πατάτσου. Παραθέτω φωτοτυπία.

Κερυνειώτικη Ηχώ

Το 2018, η μηνιαία Κερυνειώτικη Ηχώ στις 27 Απριλίου στα «Μικρά ΠΟΛΙΤΙΚΑ με τον ΣΚΙ» κάτω από τον υπότιτλο « Του ευγενούς και του παράφρονος» έγραψε:

 « Οι Βρετανοί τους δικούς τους ανθρώπους τους φροντίζουν ιδιαίτερα.  Για παράδειγμα, εξακολουθούν να κρατούν ερμητικά κλειστούς (declassified) από τους ερευνητές τους φακέλους του αγώνα της ΕΟΚΑ που αφορούν τους Ε/κ συνεργάτες τους. Και δεν αναφερόμαστε στους κουκουλοφόρους καταδότες διότι όσοι από αυτούς δε εκτελέστηκαν από την ΕΟΚΑ πακεταρίστηκαν μετά τον αγώνα για το Λονδίνο για να εμπλουτίσουν … τον υπόκοσμο της πάλαι ποτέ «Μεγάλης Βρετανίας».  Η αναφορά γίνεται για τους μειοδότες της τότε μεγαλοαστικής τάξης, πολιτικούς και πλουτοκράτες, οι οποίοι είτε είναι ακόμα εν ζωή είτε οι απόγονοι τους  είναι μεγάλα ονόματα του πολιτικού κατεστημένου, το οποίο εμβολιάζουν υπέρ των βρετανικών συμφερόντων (π.χ. η «κυριαρχία» των βάσεων)».

Επεκτάθηκα τότε στο θέμα με κείμενό μου «Βρετανική προστασία προς τους ‘δικούς’ τους ανθρώπους…»  Κ.Η 31 Μαΐου 2018 τεύχος 157, (1η σελίδα και 7) με αντίγραφο βρετανικού εγγράφου. Το παραθέτω για ευρύτερη ενημέρωση.

 «Βουλή των Κοινοτήτων

Το θέμα της  ασφάλειας των πληροφοριοδοτών «προδοτών» το 1959, πριν την Ανεξαρτησία,  είχε γίνει θέμα  και στην Βουλή των Κοινοτήτων.  Στις 4 Ιουνίου 1959 στα πρακτικά της Βουλής κάτω από τον τίτλο « Cypriots(Protective Custody) ο βουλευτής G. Jeger (Εργατικός απεβίωσε 6.1.71) ρώτησε τον Υπουργό Αποικιών πόσοι Κύπριοι ακόμα βρίσκονταν υπό προστατευτική υπο-κράτηση και ποίες οι ενέργειες για την ασφάλειά τους…

Απάντηση από τον τότε υπουργό J. Amery : « Δεν θα ήταν προς το δημόσιο συμφέρον ασφάλειας στην Κύπρο ή για αυτούς που τους δόθηκε προστασία να δοθεί αυτή η πληροφορία».

Ο βουλευτής G. Jeger  στη συνέχεια, αναφέρθηκε στη δολοφονία του Ζαχαρία Καραφωτία (Ζαχαρία Λουκαίδη – βρίσκουμε ότι είχε δύο επίθετα;)  ο οποίος δολοφονήθηκε στις 11 Μαΐου 1959 και ρώτησε ποία μέτρα λαμβάνονταν ούτως ώστε να παρεχόταν στους ανθρώπους αυτούς  η διευκόλυνση προστασίας και  μεταφοράς σε άλλη χώρα π.χ. στη Βρετανία.

  1. J. Amery: « Μετά τη δολοφονία της αδελφής του τον Ιούλιο του 1956, δόθηκε στον Ζαχαρία Λουκαίδη αστυνομική προστασία.  Δολοφονήθηκε άγρια στις 11 Μαΐου καθώς επέστρεψε στο χωριό του με δική του απόφαση αφού αφέθηκε ελεύθερος  από την προστατευτική του κράτηση».

Άλλος βουλευτής (Mr. Wall – Συντηρητικός απεβίωσε 15.3.98) επενέβη και είπε ότι «αυτού του τύπου τα γεγονότα δίνουν την εντύπωση ότι δεν αξίζει ένας να είναι πιστός σ΄αυτή τη χώρα (Ηνωμένο Βασίλειο)»  και κάλεσε την κυβέρνηση να έκανε σίγουρο ότι οι άνθρωποι στην Κύπρο που έμειναν πιστοί σ΄αυτούς να προστατεύονταν από τέτοιες αγριότητες.  Και ο κ. Amery απάντησε, πως είχαν γίνει δύο συλλήψεις και δύο άνδρες κατηγορήθηκαν για το φόνο.  Και όταν ακόμα ένας βουλευτής (Mr. Biggs-Davison Συντηρητικός απεβίωσε 17.9.88) πρόσθεσε ότι ήταν επόμενο ότι αυτός ο άνθρωπος θα ήταν στόχος εκδίκησης από την ΕΟΚΑ και έπρεπε να είχε προστατευθεί, ο κ. Amery απάντησε πως « ήταν δική του επιθυμία, πιστεύοντας όταν θα ήταν ασφαλής γυρίζοντας  στο χωριό του».

( O Συντηρητικός Julian Amery το 1959 υπηρετούσε ως Υφυπουργός στο Γραφείο Αποικιών,  στη συνέχεια υπηρέτησε και σε άλλες θέσεις,   απεβίωσε 3.9.96. Ήταν γαμβρός του Πρωθυπουργού Harold MacMillan, και κατά τη διάρκεια του 1959-60 και πριν την Ανεξαρτησία, διεξήγαγε εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου τις διαπραγματεύσεις των εκκρεμών θεμάτων που απέρρεαν από τις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου και εξελίχθηκε σε ένθερμο υποστηρικτή των τουρκικών συμφερόντων.)

https://api.parliament.uk/historichansard/commons/1959/jun/04/cypriotsprotectivecustody

«Έτσι Κατέστρεψαν την Κύπρο» 1992  Φ.Α σελίδες 60-61

Sir Hugh Foot

Για να καταλάβει ο αναγνώστης πως  λειτουργεί το Βρετανικό Κοινοβούλιο, θα πρέπει να έχει υπόψη του ότι οι βουλευτές  καταθέτουν τις ερωτήσεις τους είτε αυτές είναι  προφορικές είτε γραπτές πριν μέρες και όχι αυθόρμητα την ίδια μέρα που τις κάνουν από το βήμα της Βουλής και παίρνουν τις απαντήσεις τους.  Γι΄αυτό το Γραφείο Αποικιών, αφού έλαβε τις σχετικές ερωτήσεις, ζήτησε από τον Κυβερνήτη Sir Hugh Foot(πέθανε 5.9.90) γνώμη ως προς το πώς να απαντιούνταν οι ερωτήσεις.  Ο Κυβερνήτης με τηλεγράφημά του 31.5.1959 έγραψε:

« Εισηγούμαι η απάντηση θα πρέπει να είναι ότι το να δοθεί η πληροφορία που ζητείται δεν θα είναι προς το συμφέρον της δημόσιας ασφάλειας ή προς το συμφέρον εκείνων στους οποίους δόθηκε προστασία.  Προς πληροφορία σας μόνο δύο Κύπριοι βρίσκονται υπό προστατευτική υπο-κράτηση.

Όπως γνωρίζετε έχουμε στείλει ένα αριθμό,  από εκείνους που κινδυνεύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο και τους δώσαμε ότι χρειάζονται για να εγκατασταθούν εκεί με τις οικογένειες τους αλλά είμαστε προσεκτικοί να μην δώσουμε αχρείαστη δημοσιότητα γι΄αυτή τη ενέργεια.

Όσον αφορά τον Ζαχαρία Λουκαίδη γνωρίζετε ότι τα αδέλφια του έχουν σταλεί στην Αγγλία. Είχαν γίνει έντονες συστάσεις στον ίδιο να μην, επιστρέψει στο σπίτι του αλλά ο ίδιος δέχθηκε τις διαβεβαιώσεις του ιερέα του χωριού και ορισμένων συγχωριανών του ότι είναι ασφαλής να το κάνει. Του δόθηκε περαιτέρω προειδοποίηση από την αστυνομία την ημέρα της επιστροφής του αλλά ο ίδιος επέμενε να επιστρέψει».

Η απάντηση του Κυβερνήτη

Οι φάκελοι και η προστασία

Όντως οι Βρετανοί προστατεύουν τους ‘δικούς’ τους ανθρώπους και εκείνους που τους βοήθησαν ή  βοηθούν με τον τρόπο τους εντός της κυπριακής πολιτικής και κοινωνικής ζωής στην Κύπρο. Γι΄αυτό κρατούν κλειστούς συγκεκριμένους φακέλους στους οποίους υπάρχουν αναφορές ενεργειών ενόσω οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται εν ζωή. Ένα κλασσικό παράδειγμα είναι μια πολύ σημαντική «άκρως απόρρητη» συνέντευξη που πήραν από  Έλληνα πολιτικό της Κύπρου στις  19.7.1974,  η οποία έπρεπε υπό κανονικές συνθήκες να είχε αποδεσμευθεί όταν αποδεσμεύθηκαν τα έγγραφα για το 1974. Και όμως κρατήθηκε δεσμευμένη και αποδεσμεύθηκε , συγκριτικά πρόσφατα, ένα χρόνο μετά τον θάνατό του…

Αστυνομικός έξω από σπίτι – προσωπική μαρτυρία

΄Όταν εγκαταστάθηκα στο Λονδίνο το 1971 και επισκεπτόμουν συγγενείς στην περιοχή Holloway, μου έκανε εντύπωση που έξω από  συγκεκριμένο σπίτι,  περνώντας με το λεωφορείο πάντα έβλεπε ένα αστυνομικό.  Οπόταν ρώτησα μια μέρα αν ήταν το σπίτι κάποιου πολιτικού. Η απάντηση « Όχι, όχι δεν είναι πολιτικού, είναι δικού μας  από την Κύπρο με την οικογένειά του, από τους προδότες που έφεραν εδώ πριν την Ανεξαρτησία και του προσφέρουν προστασία. Ο Αστυνομικός είναι έξω από το σπίτι του για χρόνια…»

Δεν γνωρίζω πόσοι είχαν παρόμοια προστασία  (με Αστυνομικό) εκείνα τα χρόνια, αλλά η παρουσία Αστυνομικού υπογραμμίζει και πόσο βοηθητικός υπήρξε εμφαντικά προς αυτούς κατά τον αγώνα της ΕΟΚΑ ο εν λόγω προστατευόμενος…»

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος/συγγραφέας

ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 10/4/2022