Η ισχύς, το δίκαιο και το «μάθημα του Μονάχου».

Print Friendly, PDF & Email

3/5/2022

γράφει ο Παναγιώτης Παντελίδης

Ολόκληρος ο κόσμος έχει στραμμένο το βλέμμα στην Ουκρανία ενώ οι αναφορές σε πυρηνικά όπλα και Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο φαίνεται ότι προκαλούν αρκετές ανησυχίες για την αυριανή μέρα της ρωσικής εισβολής. Ταυτόχρονα, οι κινήσεις σε διάφορες περιοχές παγκόσμια δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικές για την ειρήνη. Στα Βαλκάνια, οι εντάσεις αυξάνονται στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, όπου οι Σερβοβόσνιοι της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας (Republika Srpska) προχωρούν με αποσχιστικές πρακτικές αναγγέλοντας τη δημιουργία χωριστού Υπουργείου Οικονομικών, χωριστής Δικαιοσύνης και αυτόνομου στρατού. Το ενδεχόμενο ένταξης της Βοσνίας στο ΝΑΤΟ έχει σχολιαστεί από το Ρώσο πρεσβευτή στο Σαράγεβο, Ίγκορ Καλμπούχοφ ο οποίος έχει δηλώσει ότι «αν η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποφασίσει να γίνει μέλος οποιασδήποτε συμμαχίας, αυτό αποτελεί εσωτερικό της ζήτημα. Η απάντησή μας όμως είναι διαφορετικό ζήτημα. Το παράδειγμα της Ουκρανίας δείχνει τι να αναμένει κανείς. Αν υπάρχει κάποια απειλή, θα απαντήσουμε». Παρόμοιες αντιδράσεις αναμένονται ανάλογα με την προοπτική ένταξης του Κοσσυφοπεδίου στο ΝΑΤΟ, μιας περιοχής που θεωρείται ιερή για τους Σέρβους, ενώ το ίδιο ισχύει και για το ενδεχόμενο ένταξης της Φινλανδίας και της Σουηδίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Ακόμη, η μελέτη του χάρτη γύρω από την Ουκρανία έχει εστιάσει τις συζητήσεις στην Υπερδνειστερία και στην πιθανότητα να παρασυρθεί η περιοχή στο ρωσοουκρανικό πόλεμο για τη δημιουργία ενός ρωσικού τόξου από τα ανατολικά προς τα νότια.

Η κρίση στην Ουκρανία και τα πολλαπλά μέτωπα που φαίνεται να ανοίγονται μας παραδίδουν μαθήματα για το πως λειτουργεί το διεθνές σύστημα. Μας διδάσκουν ότι τις εξελίξεις στο διεθνές σύστημα τις καθορίζουν τα συμφέροντα και τα γεωπολιτικά παιχνίδια. Τα αλτρουιστικά αισθήματα και η δικαιοσύνη μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Για την Ουκρανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Φινλανδία κτλ θα ρωτήσει κάποιος, «δεν έχει το δικαίωμα η κάθε χώρα να επιλέγει η ίδια σε ποιους συνασπισμούς θα συμμετέχει»; Ο Θουκυδίδης απαντά ότι η δικαιοσύνη ισχύει μόνο μεταξύ ισοτίμων. Όταν δηλαδή δεν υπάρχει ισοζύγιο δυνάμεων, ο αδύναμος θα υποχωρήσει όσο του επιβάλλει η αδυναμία του και ο δυνατός θα προχωρήσει όσο του επιτρέπει η δύναμή του. Το διεθνές δίκαιο δεν καταπατήθηκε για πρώτη φορά στην Ουκρανία. Το διεθνές δίκαιο καταπατήθηκε αρκετές φορές στο παρελθόν, όπως όταν οι ΗΠΑ εισέβαλαν με ψευδή στοιχεία στο Ιράκ το 2003, όταν μπήκαν στο Αφγανιστάν το 2001 ή όταν βομβάρδισαν τη Γιουγκοσλαβία δημιουργώντας εν τέλει ένα «κράτος» με παράνομο δημοψήφισμα, το Κοσσυφοπέδιο, με προσδοκίες ένταξης στο ΝΑΤΟ πριν καν αναγνωριστεί από τον ΟΗΕ. Το διεθνές δίκαιο είναι ένα εργαλείο το οποίο μας επιτρέπει να μετατρέψουμε τη διεθνή ζούγκλα σε ζωολογικό κήπο. Για να έχουμε όμως ένα ζωολογικό κήπο, χρειάζονται κάποιοι άνθρωποι δυνατοί και ισχυροί οι οποίοι θα κουβαλήσουν τους πασσάλους και θα τον χτίσουν. Η Τουρκία η οποία μπήκε στην Κύπρο παραβιάζοντας το διεθνές δίκαιο και συνεχίζοντας να το παραβιάζει μέχρι σήμερα, γράφει στα παλιά της παπούτσια τις αποφάσεις του Συμβουλείου Ασφαλείας χωρίς να αντιμετωπίζει αντιδράσεις από τη διεθνή κοινότητα, με μια κυβέρνηση στην Ελλάδα να διαμηνύει ότι οι κυρώσεις δεν είναι αυτοσκοπός και μια κυβέρνηση στην Κύπρο να προτάσσει Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

Αυτές οι πραγματικότητες θα έπρεπε λοιπόν να είναι πηγή προβληματισμού για εμάς. Αν θέλουμε να επιβιώσουμε πρέπει αν αναρωτηθούμε, τι ακριβώς αποτρέπει την Τουρκία από το να μιμηθεί τη Ρωσία, η οποία μόλις δημιουργήσει το τόξο που την ενδιαφέρει μέσα στην Ουκρανία, θα συναινέσει δήθεν υποχωρώντας για συνομόσπονδο κράτος δύο συνιστώντων κρατών που θα της επιτρέπει τον έλεγχο του Κιέβου; Πού οδηγεί η εμφάνιση της Τουρκίας ως ένας εκ των εγγυητών της ειρήνης στην Ουκρανία; Κάπως έτσι συνδέεται το ουκρανικό ζήτημα με το κυπριακό και κάπως έτσι, με τη δική μας αδράνεια, χτίζει η Τουρκία την εικόνα που χρειάζεται διεθνώς για να προωθήσει τη δική της ατζέντα εις βάρος του ελληνισμού. Ανάχωμα σε αυτές τις εξελίξεις θα μπορούσε να σταθεί η απαίτηση Αθήνας και Λευκωσίας να συμπεριληφθεί και η Τουρκία, ως εισβολέας της Κύπρου, στις κυρώσεις που συνεχίζουν να σχεδιάζονται για τη Ρωσία ως εισβολέα της Ουκρανίας. Άρνηση από πλευράς της ΕΕ θα σημαίνει απιστία στο διεθνές δίκαιο και υποκρισία. Δυστυχώς κανένας από την πολιτική ηγεσία Κύπρου και Ελλάδος δεν έχει την πολιτική βούληση ούτε για να ζητήσει ανάλογες κυρώσεις για την Τουρκία, ούτε για να πει δημόσια τα πράγματα με το όνομά τους δακτυλοδείχνοντας αυτούς που πρέπει όταν πρέπει.

Συνεπώς, όπως μας διδάσκει η κρίση στην Ουκρανά, η επίκληση στο διεθνές δίκαιο δεν λειτουργεί αποτρεπτικά στις αναθεωρητικές δυνάμεις. Την εδαφική μας ακεραιότητα δεν θα την εξασφαλίσει κάποιο τρίτο κράτος, αλλά η αποτρεπτική μας δύναμη και για να υπάρχει αποτροπή χρειάζονται δύο πράγματα. Πρώτον, χρειάζεται να υπάρχει η δυνατότητα αποτροπής την οποία σου παρέχουν οι ένοπλες δυνάμεις. Δεύτερον, χρειάζεται η πρόθεση, δηλαδή τα μηνύματα που περνούν στον απέναντι ότι αν χρειάζεται θα τις χρησιμοποιήσεις. Δυστυχώς, αυτή η πολιτική αποτροπής έχει μπει στο ράφι στο όνομα της πολιτικής του κατευνασμού και της ό,τι να ‘ναι λύσης. Η υποτίμηση των σχεδιασμών και φιλοδοξιών της Τουρκίας θυμίζει την ασκηθείσα τότε πολιτική κατευνασμού της Γαλλίας και της Βρετανίας απέναντι στον Χίτλερ. Οι δύο χώρες θέλοντας να εξασφαλίσουν την ειρήνη και να αποτρέψουν μια ευρύτερη σύγκρουση, με τη ψευδαίσθηση ότι με επαρκείς παραχωρήσεις θα εξασφάλιζαν καλές σχέσεις με το θηρίο που ονομαζόταν ναζιστική Γερμανία, επέτρεψαν τη γερμανική προσάρτηση της Σουδητίας με τη συμφωνία του Μονάχου το 1938. Εκ του αποτελέσματος, η παραχώρηση εκείνη έδωσε την πεποίθηση στη Γερμανία ότι μπορεί να κάνει ό,τι θέλει χωρίς να αντιμετωπίζει τις συνέπειες. Μετά το «μάθημα του Μονάχου» η τακτική αυτή των παραχωρήσεων έχει ταυτιστεί με τη δειλία και την αποτυχία, στο σημείο που ο Ουίνστον Τσώρτσιλ την έχει παρομοιάσει με «κάποιον που ταΐζει ένα κροκόδειλο, ελπίζοντας ότι θα φαγωθεί τελευταίος». Όπως δηλαδή η λανθασμένη διάγνωση στην ιατρική μπορεί να οδηγήσει σε περιπέτειες τον ασθενή, αποδεδειγμένα πλέον η λανθασμένη διάγνωση στην πολιτική, μπορεί να οδηγήσει σε περιπέτειες έναν ολόκληρο λαό και όχι μόνο. Δυστυχώς, στο «μάθημα του Μονάχου» και τα μαθήματα του ρεαλισμού και του ρωσοουκρανικού πολέμου, η ηγεσία μας για ακόμη μια φορά κρίνεται ανεξεταστέα.

1 σχόλιο

  1. Pingback: Η ισχύς, το δίκαιο και το «μάθημα του Μονάχου». - ΟΧΙ ΣΤΗ ΔΙΖΩΝΙΚΗ

Τα σχόλια είναι κλειστά. Δεν μπορείτε να αφήσετε άλλα σχόλια.