22/2/2026
γράφει ο Χριστόφορος Χριστοφή
Η χρήσιμη μαρτυρία του τέως διαπραγματευτή για Κραν Μοντανά και Βερολίνο. Τι είχε συμφωνηθεί για πολιτική ισότητα
Σχεδόν… συμφωμένες οι πτυχές της πολιτικής ισότητας – Η μαρτυρία του Ανδρέα Μαυρογιάννη για το σημείο όπου διεκόπη η διαπραγμάτευση στο Κραν Μοντανά και τον σημαντικό σταθμό στο Βερολίνο – Η άνω τελεία για εξωτερική πτυχή και η λίστα με τις βασικές συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί μέχρι τότε
Σημείο αναφοράς στη συζήτηση για το Κυπριακό, αποτελεί η μαρτυρία του Ανδρέα Μαυρογιάννηόπως την κατέγραψε ο Αντρέας Κημήτρης για την «Καθημερινή». Στη συνέντευξη ο τέως διαπραγματευτής της ελληνοκυπριακής πλευράς, απαντά με σαφήνεια στα μείζονος σημασίας ερωτήματα σε σχέση με το πού ακριβώς είχαμε μείνει στο Κραν Μοντανά και το Βερολίνο. Παραθέτοντας τις βασικές συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί μέχρι τότε.
Όλη η αλήθεια για πολιτική ισότητα
Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης εξηγεί πως η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει εγγράφως αποδεχθεί την εκ περιτροπής προεδρία, ως μέρος της πολιτικής ισότητας, υπό την αίρεση ότι θα ικανοποιηθεί σε άλλα σημεία όπως εγγυήσεις – στρατεύματα – εδαφικό – περιουσιακό.
Αναφέρεται στην πρόταση της 5ης Ιουλίου 2017στην οποία «υπάρχει σαφής αναφορά για το δύο προς ένα και ότι κάθε πενταετής προεδρική θητεία χωρίζεται σε τρεις ίσες περιόδους, αρχίζει με Ελληνοκύπριο Πρόεδρο και Τουρκοκύπριο Αντιπρόεδρο για 20 μήνες, μετά γίνεται αντιστροφή για τους επόμενους 20 μήνες, και μετά πάλι αντιστροφή».
Πέραν της σταθμισμένης και της διασταυρούμενης ψήφου, την ίδια περίοδο είχε προταθεί το κοινό ψηφοδέλτιο για την εκλογή Προέδρου και Αντιπροέδρου, το οποίο απέρριψε η τουρκοκυπριακή πλευρά.
Η δήλωση συμβιβασμού στο Βερολίνο
Για το κεφάλαιο της πολιτικής ισότητας, η διαπραγμάτευση στο Κραν Μοντανά έκλεισε με μόλιςδύο εκκρεμότητες. Η πρώτη αφορούσε στην περίπτωση διαφωνίας μεταξύ Προέδρου και Αντιπροέδρου, με την ελληνοκυπριακή πλευρά να προτάσσει μηχανισμό υπέρβασης αδιεξόδων. Η τουρκοκυπριακή πλευρά επέμενε πως η διαφωνία θα συνιστούσε αρνησικυρία. Η δεύτερη εκκρεμότητα ήταν η θετική ψήφος σε όλα, με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να απορρίπτει (μέσω των έξι σημείων) την εν λόγω τουρκοκυπριακή αξίωση, περιορίζοντας το δικαίωμα σε αποφάσεις όπου διακυβεύονται θεμελιώδη στρατηγικά συμφέροντα.
«Όταν έγινε η συνάντηση στο Βερολίνο, Νοέμβριο 2019, ο Γενικός Γραμματέας, μετά από σχετική συζήτηση Αναστασιάδη-Ακιντζί με κάλεσε και εξήγησα αυτά τα δύο ζητήματα ενώπιόν τους και σε εκείνη τη φάση διαφάνηκε ετοιμότητα του Ακιντζίνα συμβιβασθεί και στα δύο και να κλείσει το κεφάλαιο», λέει ο έμπειρος διπλωμάτης.
Οι μεγάλες διαφωνίες για εγγυήσεις – ασφάλεια
Για το θέμα των εγγυήσεων, ο Ανδρέας Μαυρογιάννης δηλώνει στη «Καθημερινή» πως ο Αντόνιο Γκουτέρες εισηγήθηκε την άμεση κατάργηση των επεμβατικών δικαιωμάτων και των εγγυήσεων «με μόνη προϋπόθεση την ύπαρξη αποτελεσματικού μηχανισμού εφαρμογής και παρακολούθησης. Ο κ. Τσαβούσογλου δέχθηκε μόνο τη φράση του Γενικού Γραμματέα ότι το δικαίωμα μονομερούς επέμβασης δεν είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμο, αλλά επέμεινε πως το θέμα πρέπει να τύχει συζήτησης σε ορίζοντα δεκαπενταετίας, μετά την πλήρη εφαρμογή της λύσης και χωρίς δέσμευση για το αν και πότε θα δεχθεί την κατάργηση».
Ως προς το ζήτημα των στρατευμάτων, ο τέως διαπραγματευτής υπενθυμίζει πως «ο Γενικός Γραμματέας ζήτησε μείωση των αριθμών σε αυτούς που προβλέπονταν στη Συνθήκη Συμμαχίας. Για το καθεστώς, το πώς και πότε θα αποχωρούσαν αυτά τα εναπομείναντα αποσπάσματα, εισηγήθηκε να γίνει διαπραγμάτευση αργότερα με τη συμμετοχή των πρωθυπουργών των εγγυητριών δυνάμεων και εκεί να συμφωνηθεί αν θα υπάρχει ρήτρα λήξης ή αναθεώρησης. Η ελληνοκυπριακή πλευρά εισηγήθηκε να διευκρινιστεί το καθεστώς τους στην ενδιάμεση περίοδο μέχρι την πλήρη αποχώρηση, μέσω SOFA, και στο τέλος μιας προκαθορισμένης σύντομης χρονικής περιόδου να ενταχθούν σε επιχείρηση της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο, στην οποία να συμμετέχει και η Τουρκία με αυτό το απόσπασμα, και έτσι το πότε ακριβώς θα εγκαταλείψουν πλήρως την Κύπρο θα εξαρτηθεί από το τέλος της επιχείρησης. Η Τουρκία, αν και αποδέχθηκε δραστική μείωση του αριθμού των στρατευμάτων,επέμενε ότι τα στρατεύματα που θα παραμείνουν στην Κύπρο μετά τη λύση θα πρέπει να παραμείνουν για πάντα».
Η λίστα με τις βασικές συγκλίσεις
Στη συνέντευξη παρατίθενται από τον τέως διαπραγματευτή οι βασικές συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί μέχρι το Κραν Μοντανά, τις οποίες σήμερα οι δύο πλευρές προσπαθούν -με διαφορετικό τρόπο και κατεύθυνση- να επαναβεβαιώσουν. Αναδημοσιεύουμε τη λίστα ως ένα χρήσιμο εργαλείο υπενθύμισης του πλαισίου:
- Η Ενωμένη Κύπρος θα παραμείνει μέλος του ΟΗΕκαι της ΕΕ και θα έχει μία διεθνή νομική προσωπικότητα, μία κυριαρχία και μία ιθαγένεια.
- Θα πρόκειται για προεδρικό σύστημα με Πρόεδρο και Αντιπρόεδρο προερχόμενους από διαφορετικές κοινότητες, εκλεγμένους για πενταετή θητεία, με διασταυρούμενη και σταθμισμένη ψήφο. Η σύνθεση του Υπουργικού Συμβουλίου θα είναι 7 Ελληνοκύπριοι και 4 Τουρκοκύπριοι. Θα υπάρχουν μηχανισμοί επίλυσης αδιεξόδων με ίση συμμετοχή.
- Το νομοθετικό Σώμα θα αποτελείται από τη Βουλήκαι τη Γερουσία. Η Γερουσία θα περιλαμβάνει 40 μέλη (20-20). Η Βουλή θα περιλαμβάνει 48 μέλη εκλεγόμενα αναλογικά από τις δύο συνιστώσες πολιτείες, με ελάχιστη συμμετοχή 25%.
- Στο Ανώτατο Δικαστήριο θα υπάρχει ίση αριθμητική συμμετοχή των δύο κοινοτήτων.
- Πληθυσμιακή αναλογία 4:1, χωρίς να επηρεάζεται η φυσική αύξηση των μελών των κοινοτήτων.
- Σχετικά με τη μεταχείριση των Τούρκων υπηκόωνστην Κύπρο μετά τη λύση, υπήρχε η κατανόηση για ένα ειδικό καθεστώς που θα αντιστοιχούσε με ισοδύναμη μεταχείριση με αυτή που απολαμβάνουν οι υπήκοοι της Ελλάδας, ως πολίτες της ΕΕ. Η ελληνοκυπριακή πλευρά ήθελε το ποσοστό των Τούρκων υπηκόων να σέβεται την αναλογία 4:1, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά ήθελε μια αναλογία 1:1. Ο Γενικός Γραμματέας είχε προτείνει να βρεθεί κάτι ανάμεσα στις δύο θέσεις, κάτι που αποδέχθηκε η ελληνοκυπριακή πλευρά.
- Τα θέματα της ΕΕ και η συμμετοχή στην ΕΕ συμφωνήθηκε ότι θα είναι ομοσπονδιακή αρμοδιότητα. Η Κύπρος δεν θα πρέπει να εμποδίζει την υιοθέτηση αποφάσεων της ΕΕ για την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας. Η συμμετοχή των υπουργών στα όργανα του Συμβουλίου και οι λεπτομέρειές της δεν είχαν συμφωνηθεί πλήρως. Υπήρχε απόκλιση σχετικά με παρεκκλίσεις από το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Οι τέσσερις ελευθερίες της ΕΕ έγιναν αποδεκτές (ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων, εργαζομένων, υπηρεσιών και κεφαλαίου).
- Για το περιουσιακό, υπήρχε συμφωνία για την αναγνώριση και τον σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Συμφωνήθηκε ότι θα υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες, εάν η αποκατάσταση δεν είναι δυνατή (ανταλλαγή, αποζημίωση, εναλλακτική ιδιοκτησία, μερική αποκατάσταση κ.λπ.). Επιτεύχθηκε συμφωνία για την έννοια της επηρεαζόμενης ιδιοκτησίας. Συμφωνήθηκε μηχανισμός διεκδίκησης περιουσιακών δικαιωμάτων μέσω Επιτροπής Περιουσιών. Εάν δεν υπάρξει ικανοποίηση, προσφυγή σε περιουσιακό δικαστήριο και έπειτα στο ΕΔΑΔ. Υπήρχε συμφωνία για το δικαίωμα εκτοπισμένων για επιστροφή στα σπίτια τους και για τα παιδιά τους που ζούσαν στο σπίτι και έχουν αναμνήσεις, σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΑΔ. Στις άλλες κατηγορίες ιδιοκτησιών, παρέμεινε η διαφωνία σχετικά με την προτεραιότητα μεταξύ εκτοπισμένων και σημερινών χρηστών. Οι Τουρκοκύπριοι ζητούσαν περιορισμούς για την ελευθερία εγκατάστασης και την ελευθερία απόκτησης περιουσίας,
- Στο εδαφικό, η ελληνοκυπριακή πλευρά πρότεινε το 28,2% του εδάφους να αποτελεί την τουρκοκυπριακή συνιστώσα πολιτεία και η τουρκοκυπριακή πλευρά πρότεινε το 29,2% (χάρτες Γενεύης). Στο Κραν Μοντανά ο Γενικός Γραμματέας ζήτησε όπως η τουρκοκυπριακή πλευρά επανεξετάσει τον χάρτη της, προκειμένου να συμπεριλάβει τη Μόρφου και κάποιες επιπλέον περιοχές και να μειώσει το ποσοστό του 29,2%.
ΠΗΓΗ:https://cyprustimes.com/politiki/o-andreas-mavrogiannis-apokalyptei-pou-akrivos-emeine-i-diapragmatefsi-i-lista-me-tis-vasikes-sygkliseis/?fbclid=IwY2xjawQKK5lleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeVCtojpMuL35COxgudwK9o1UGU1pH5OGCYM2gNbLjIP6z15E2O58SBdlwUOo_aem_ixBvaEzdiYr-AlIAEVFd_w
