24/4/2026
newsroom
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταναλώσει σημαντικό μέρος κρίσιμων πυραυλικών αποθεμάτων και πυρομαχικών από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με αναλύσεις και δημοσιεύματα που επικαλούνται Αμερικανούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με εσωτερικές εκτιμήσεις του Πενταγώνου και αξιωματούχους του Κογκρέσου, η αμερικανική πολεμική μηχανή έχει ήδη χρησιμοποιήσει περίπου 1.100 πυραύλους κρουζ μεγάλου βεληνεκούς και τεχνολογίας stealth, κατασκευασμένους κυρίως για ένα πιθανό σενάριο πολέμου με την Κίνα. Ο αριθμός αυτός βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στο σύνολο των αντίστοιχων πυραύλων που απομένουν στο αμερικανικό οπλοστάσιο.
Παράλληλα, ο στρατός των ΗΠΑ έχει εκτοξεύσει περισσότερους από 1.000 πυραύλους Tomahawk – περίπου δέκα φορές περισσότερους από όσους αγοράζει σήμερα σε ετήσια βάση. Η εικόνα είναι εξίσου βαριά και στην αντιπυραυλική άμυνα. Το Πεντάγωνο έχει χρησιμοποιήσει περισσότερους από 1.200 αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot, με κόστος άνω των 4 εκατ. δολαρίων ο καθένας. Έχει επίσης καταναλώσει πάνω από 1.000 πυραύλους Precision Strike και ATACMS, που εκτοξεύονται από χερσαίες πλατφόρμες. Το αποτέλεσμα είναι τα αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών να έχουν πέσει σε επίπεδα που προκαλούν σοβαρή ανησυχία.
Η Μέση Ανατολή «τραβά» πυρομαχικά από Ευρώπη και Ασία
Ο πόλεμος με το Ιράν δεν έχει μόνο οικονομικό κόστος. Έχει και στρατηγικό. Η σύγκρουση έχει απορροφήσει σημαντικό μέρος των παγκόσμιων αποθεμάτων πυρομαχικών των ΗΠΑ και έχει αναγκάσει το Πεντάγωνο να μεταφέρει επειγόντως βόμβες, πυραύλους και άλλο στρατιωτικό υλικό στη Μέση Ανατολή από διοικήσεις στην Ασία και στην Ευρώπη. Αυτές οι απομειώσεις έχουν αφήσει τις περιφερειακές διοικήσεις λιγότερο έτοιμες να αντιμετωπίσουν πιθανούς αντιπάλους όπως η Ρωσία και η Κίνα. Ταυτόχρονα, έχουν υποχρεώσει την Ουάσιγκτον να αναζητήσει τρόπους ταχείας αύξησης της παραγωγής, ώστε να καλυφθούν τα κενά που άνοιξε η σύγκρουση.
Το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Ο πόλεμος ανέδειξε την υπερβολική εξάρτηση του Πενταγώνου από πανάκριβα πυραυλικά συστήματα και πυρομαχικά, κυρίως από αναχαιτιστές αεράμυνας. Επανέφερε επίσης στο προσκήνιο ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια την αμερικανική άμυνα: μπορεί η αμυντική βιομηχανία να παράγει γρήγορα, μαζικά και φθηνότερα όπλα, ειδικά επιθετικά drones, σε έναν πόλεμο υψηλής έντασης;
13.000 στόχοι – Αλλά με τι κόστος;
Το υπουργείο Άμυνας δεν έχει δημοσιοποιήσει πόσα πυρομαχικά χρησιμοποιήθηκαν στις 38 ημέρες πολέμου πριν τεθεί σε ισχύ η εκεχειρία, πριν από δύο εβδομάδες. Το Πεντάγωνο αναφέρει ότι έπληξε περισσότερους από 13.000 στόχους. Ωστόσο, αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι ο αριθμός αυτός δεν αποτυπώνει την πραγματική κλίμακα της κατανάλωσης. Σε έναν πόλεμο τέτοιου τύπου, μεγάλοι στόχοι πλήττονται συνήθως περισσότερες από μία φορές. Πολεμικά αεροσκάφη, αεροσκάφη κρούσης και πυροβολικό χρησιμοποιούν πολλαπλά πλήγματα για να εξασφαλίσουν την καταστροφή ή την εξουδετέρωση ενός στόχου. Αυτό σημαίνει ότι πίσω από τον αριθμό των 13.000 στόχων κρύβεται ένας πολύ μεγαλύτερος αριθμός βομβών και πυραύλων.
Ο Λευκός Οίκος έχει αρνηθεί να δώσει επίσημη εκτίμηση για το κόστος της σύγκρουσης. Δύο ανεξάρτητες ομάδες, όμως, εκτιμούν ότι η δαπάνη είναι τεράστια: από 28 έως 35 δισ. δολάρια, δηλαδή λίγο κάτω από 1 δισ. δολάρια την ημέρα. Μόνο στις δύο πρώτες ημέρες, σύμφωνα με όσα φέρονται να είπαν αξιωματούχοι της Άμυνας σε μέλη του Κογκρέσου, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε πυρομαχικά αξίας 5,6 δισ. δολαρίων.
«Θα χρειαστούν χρόνια για να αναπληρωθούν»
Η αναπλήρωση των αποθεμάτων δεν είναι απλή υπόθεση. Για να επαναφέρουν οι ΗΠΑ τα παγκόσμια αποθέματά τους στα προηγούμενα επίπεδα, θα πρέπει να λάβουν δύσκολες αποφάσεις για το πού θα διατηρήσουν στο μεταξύ την ισχύ τους. «Με τους σημερινούς ρυθμούς παραγωγής, η αναπλήρωση όσων έχουμε καταναλώσει μπορεί να πάρει χρόνια», δήλωσε ο γερουσιαστής Τζακ Ριντ από το Ρόουντ Άιλαντ, ο κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων. Ο Μαρκ Φ. Κάνσιαν, απόστρατος συνταγματάρχης των Πεζοναυτών και ανώτερος σύμβουλος στο Center for Strategic and International Studies, περιέγραψε την κατάσταση με σαφήνεια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ακόμη επαρκή αποθέματα σε αρκετές κατηγορίες πυρομαχικών. Όμως ορισμένα κρίσιμα πυρομαχικά χερσαίας κρούσης και αντιπυραυλικής άμυνας ήταν ήδη περιορισμένα πριν από τον πόλεμο – και τώρα είναι ακόμη πιο περιορισμένα.
Η κυβέρνηση Τραμπ απορρίπτει αυτή την εικόνα. Η Καρολάιν Λέβιτ, εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι «ολόκληρη η βάση αυτού του ρεπορτάζ είναι ψευδής». Όπως υποστήριξε, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν «τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο», πλήρως εξοπλισμένο με «περισσότερα από αρκετά όπλα και πυρομαχικά» τόσο στο εσωτερικό όσο και σε αποθέματα ανά τον κόσμο. Ο Σον Πάρνελ, επικεφαλής εκπρόσωπος του Πενταγώνου, αρνήθηκε να σχολιάσει συγκεκριμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις ή λεπτομέρειες για τις παγκόσμιες δυνατότητες των ΗΠΑ, επικαλούμενος λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας.
Παραγωγή, το αδύναμο σημείο
Το πρόβλημα, πάντως, δεν αφορά μόνο το πόσα όπλα έχουν απομείνει. Αφορά και το πόσο γρήγορα μπορούν να αντικατασταθούν. Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί, μεταξύ αυτών και ο Μιτς ΜακΚόνελ, έχουν πιέσει επί σειρά κυβερνήσεων για αύξηση των δαπανών στην παραγωγή πυρομαχικών. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχει αναδείξει τον στόχο αυτό σε κορυφαία προτεραιότητα της θητείας του. Η κατάσταση, όμως, παραμένει δύσκολη. Το Πεντάγωνο περιμένει από το Κογκρέσο να εγκρίνει πρόσθετη χρηματοδότηση πριν μπορέσει να πληρώσει τις αμυντικές βιομηχανίες για την αναπλήρωση των αποθεμάτων.
Τον Ιανουάριο, η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει επταετείς συμφωνίες με μεγάλους αμυντικούς εργολάβους, μεταξύ αυτών και η Lockheed Martin, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας σε κρίσιμα συστήματα όπως οι αναχαιτιστές πυραύλων. Η συμφωνία προέβλεπε τετραπλασιασμό της παραγωγής πυρομαχικών ακριβείας και αναχαιτιστών THAAD.
Οι αμυντικές βιομηχανίες συμφώνησαν να χρηματοδοτήσουν επεκτάσεις εργοστασίων με αντάλλαγμα εξασφαλισμένες μακροπρόθεσμες παραγγελίες. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχους, δεν έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στην έναρξη αυτής της διευρυμένης παραγωγής, καθώς το Πεντάγωνο εξακολουθεί να αναζητεί τη χρηματοδότηση.
Οι JASSM-ER και οι Tomahawk στο επίκεντρο της ανησυχίας
Στο μεταξύ, ο αμερικανικός στρατός συνεχίζει να καταναλώνει τα υπάρχοντα αποθέματα με πολύ υψηλό ρυθμό, ώστε να καλύψει τις ανάγκες της Κεντρικής Διοίκησης στη Μέση Ανατολή. Ορισμένες κατηγορίες πυρομαχικών εξαντλούνται πολύ ταχύτερα από άλλες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των JASSM-ER, των πυραύλων κρουζ stealth μεγάλου βεληνεκούς που εκτοξεύονται από μαχητικά και βομβαρδιστικά. Έχουν εμβέλεια άνω των 600 μιλίων και είναι σχεδιασμένοι για να πλήττουν σκληρούς στόχους έξω από την εμβέλεια της εχθρικής αεράμυνας. Από την έναρξη του πολέμου, οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει περίπου 1.100 πυραύλους JASSM-ER, με κόστος περίπου 1,1 εκατ. δολάρια ο καθένας. Σύμφωνα με εσωτερικές εκτιμήσεις του Πενταγώνου, στα αποθέματα απομένουν περίπου 1.500 τέτοιοι πύραυλοι.
Ακόμη πιο γνωστή είναι η περίπτωση των Tomahawk. Πρόκειται για πυραύλους κρουζ μεγάλου βεληνεκούς, με κόστος περίπου 3,6 εκατ. δολάρια ο καθένας, οι οποίοι χρησιμοποιούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες από τον πρώτο Πόλεμο του Περσικού Κόλπου το 1991. Παραμένουν κρίσιμο όπλο για κάθε μεγάλο αμερικανικό πολεμικό σχεδιασμό, συμπεριλαμβανομένου ενός πιθανού πολέμου στην Ασία. Μελέτη του CSIS εκτιμά ότι τα εναπομείναντα αποθέματα Tomahawk βρίσκονται περίπου στους 3.000 πυραύλους. Η ίδια μελέτη προειδοποιεί ότι, αν και υπάρχουν ακόμη επαρκή πυρομαχικά για τη διεξαγωγή του πολέμου στο Ιράν, η υψηλή κατανάλωση Tomahawk και άλλων πυραύλων στην επιχείρηση Epic Fury δημιουργεί κινδύνους για τις Ηνωμένες Πολιτείες σε άλλα θέατρα επιχειρήσεων – κυρίως στον Δυτικό Ειρηνικό.
Το κόστος των Patriot και οι απρόβλεπτες απώλειες
Οι αναχαιτιστικοί πύραυλοι Patriot αποτελούν άλλη μία κρίσιμη κατηγορία. Κοστίζουν σχεδόν 4 εκατ. δολάρια ο καθένας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρήγαγαν περίπου 600 σε ολόκληρο το 2025. Στον πόλεμο με το Ιράν έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί περισσότεροι από 1.200. Το συνολικό κόστος της σύγκρουσης μέχρι σήμερα εκτιμάται μεταξύ 25 και 35 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με μελέτη του American Enterprise Institute, την οποία συνέταξε η Ελέιν Μακάσκερ, ανώτερη αξιωματούχος του Πενταγώνου κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ.
Ο Μαρκ Κάνσιαν του CSIS εκτιμά το κόστος περίπου στα 28 δισ. δολάρια. Σε αυτά προστίθενται και απρόβλεπτες απώλειες. Στην επιχείρηση της SEAL Team 6 για τη διάσωση του καταρριφθέντος αξιωματικού της Πολεμικής Αεροπορίας στο Ιράν, ο στρατός αναγκάστηκε να καταστρέψει δύο μεταγωγικά MC-130 και τουλάχιστον τρία ελικόπτερα MH-6 που βρίσκονταν στο εσωτερικό τους, όταν ο ριναίος τροχός των αεροσκαφών κόλλησε στη βρεγμένη άμμο ενός πρόχειρου διαδρόμου προσγείωσης. Το συνολικό κόστος των χαμένων αεροσκαφών εκτιμάται περίπου στα 275 εκατ. δολάρια. Τρία αεροσκάφη αντικατάστασης μετέφεραν τελικά τον πιλότο και τους κομάντος σε ασφαλές σημείο. Η απόφαση καταστροφής των αεροσκαφών ελήφθη επειδή το Πεντάγωνο δεν ήθελε ευαίσθητη τεχνολογία να πέσει στα χέρια του Ιράν.
Πίεση στην Ευρώπη – Μειωμένες δυνατότητες στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ
Η πίεση στα αποθέματα δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Όλοι οι περιφερειακοί στρατιωτικοί διοικητές των ΗΠΑ αισθάνονται τις συνέπειες. Στην Ευρώπη, ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε απομειώσεις οπλικών συστημάτων κρίσιμων για την άμυνα της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ απέναντι στη ρωσική απειλή. Ως σοβαρό πρόβλημα περιγράφεται η απώλεια drones επιτήρησης και επίθεσης.
Οι ανάγκες του πολέμου με το Ιράν έχουν επίσης περιορίσει ασκήσεις και εκπαιδεύσεις. Σύμφωνα με στρατιωτικούς αξιωματούχους, αυτό πλήττει τόσο την ικανότητα διεξαγωγής επιθετικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη όσο και την αποτροπή έναντι πιθανών ρωσικών κινήσεων. Ο στρατηγός Άλεξους Γκρίνκεγουιτς, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ, απέφυγε να δώσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες. Σε δήλωσή του περιορίστηκε να πει ότι οι Αμερικανοί στρατιωτικοί είναι «υπερήφανοι» για την υποστήριξη που παρείχαν στην Κεντρική Διοίκηση, στο πλαίσιο των επιχειρήσεων του Προέδρου Τραμπ κατά του Ιράν.
Το μεγαλύτερο πλήγμα στην Ασία
Η μεγαλύτερη επίπτωση, όμως, φαίνεται να καταγράφεται στην Ασία. Πριν αρχίσει ο πόλεμος με το Ιράν, οι Αμερικανοί στρατιωτικοί διοικητές ανακατεύθυναν την ομάδα μάχης του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln από τη Νότια Σινική Θάλασσα προς τη Μέση Ανατολή. Έκτοτε, δύο Εκστρατευτικές Μονάδες Πεζοναυτών, καθεμία με περίπου 2.200 πεζοναύτες, έχουν σταλεί από τον Ειρηνικό στη Μέση Ανατολή.
Το Πεντάγωνο έχει επίσης μετακινήσει προηγμένα συστήματα αεράμυνας από την Ασία, ώστε να ενισχύσει την προστασία έναντι των ιρανικών drones και ρουκετών. Στα όπλα που ανακατευθύνθηκαν, περιλαμβάνονται πύραυλοι Patriot και αναχαιτιστές του συστήματος THAAD από τη Νότια Κορέα. Η Νότια Κορέα είναι η μοναδική ασιατική σύμμαχος που φιλοξενεί το προηγμένο αυτό αντιπυραυλικό σύστημα, το οποίο έχει αναπτύξει το Πεντάγωνο για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη πυραυλική απειλή της Βόρειας Κορέας.
Τώρα, για πρώτη φορά, οι αναχαιτιστές του συστήματος μετακινούνται εκτός Νότιας Κορέας. Η ετοιμότητα των ΗΠΑ στον Ειρηνικό είχε ήδη πληγεί από την ανάπτυξη πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών στη Μέση Ανατολή μετά την έναρξη του πολέμου Ισραήλ – Γάζας τον Οκτώβριο του 2023 και μετά τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η σκιά των Χούθι και ο υψηλός επιχειρησιακός ρυθμός
Η εκστρατεία βομβαρδισμών κατά των Χούθι πέρυσι, γνωστή στο Πεντάγωνο ως Rough Rider, ήταν πολύ μεγαλύτερη από ό,τι είχε αρχικά αποκαλύψει η κυβέρνηση Τραμπ. Μόνο τις πρώτες τρεις εβδομάδες, το Πεντάγωνο χρησιμοποίησε πυρομαχικά αξίας περίπου 200 εκατ. δολαρίων. Το συνολικό κόστος της επιχείρησης ξεπέρασε κατά πολύ το 1 δισ. δολάρια όταν συνυπολογίστηκαν τα επιχειρησιακά και μισθολογικά έξοδα. Τα αμερικανικά πλοία και αεροσκάφη, όπως και τα πληρώματα που υπηρετούν σε αυτά, λειτουργούν πλέον σε εξαιρετικά υψηλό επιχειρησιακό ρυθμό. Σε τέτοιες συνθήκες, ακόμη και η βασική συντήρηση του εξοπλισμού γίνεται πρόβλημα.
Το στρατηγικό δίλημμα της Ουάσιγκτον
Ο πόλεμος με το Ιράν έδειξε κάτι που η Ουάσιγκτον γνώριζε ήδη, αλλά δύσκολα παραδεχόταν δημόσια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ στον κόσμο. Όμως ακόμη και αυτή η ισχύς έχει όρια όταν ένας πόλεμος υψηλής έντασης απαιτεί καθημερινή κατανάλωση πανάκριβων και δύσκολα αντικαταστάσιμων πυρομαχικών.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσους πυραύλους μπορεί να εκτοξεύσει η Αμερική σε έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Είναι τι σημαίνει αυτό για την αποτροπή στην Ευρώπη, για τη στάση απέναντι στην Κίνα στον Ινδο-Ειρηνικό και για την ικανότητα των ΗΠΑ να διαχειριστούν ταυτόχρονα περισσότερες από μία κρίσεις. Η σύγκρουση με το Ιράν δεν αδειάζει απλώς αποθήκες. Δοκιμάζει το ίδιο το μοντέλο αμερικανικής ισχύος: έναν στρατό που μπορεί να φτάσει παντού, αλλά χρειάζεται μια βιομηχανική βάση ικανή να τον ακολουθήσει. Και αυτή, όπως δείχνουν τα στοιχεία, δεν κινείται με την ταχύτητα που απαιτεί η νέα εποχή των πολέμων.
ΠΗΓΗ:protothema.gr
https://www.philenews.com/kosmos/diethni/article/1711881/polemos-disekatommirion-sto-iran-to-akrivo-timima-gia-tis-ipa-ke-ta-apothemata-piromachikon-pou-adiazoun-epikindina/
