Μέρος Α΄

Στις 15 Απριλίου οι όπου γης Αρμένιοι έφεραν στη μνήμη τους το μεγαλύτερο έγκλημα σε βάρος του ευγενούς έθνους τους. Ζωντάνεψαν πάλι στη μνήμη τους τα δύο και περισσότερα εκατομμύρια ομοεθνών τους, που υπέστησαν φριχτούς θανάτους από τους Νεότουρκους. Έκλιναν ευλαβικά το γόνυ μπρος στο κορυφαίο μεγαλείο του μαρτυρίου των θυμάτων που πέθαναν στα χέρια των Τούρκων δημίων τους δίχως ποτέ να τους συγκινήσουν με τους δικούς τους θρήνους. Χωρίς ποτέ να λογοδοτήσουν και να τους τιμωρήσει η αδέκαστη Ιστορία. Δεν υπήρχε περιθώριο διαμαρτυριών για τους γοερούς θρήνους τους. Ζωντάνεψαν πάλι στη μνήμη τους μες στην έρημο οι άσαρκες ατιμασμένες μανάδες, οι αποτρόπαια ακρωτηριασμένοι άντρες, τα παιδιά με τις πρησμένες από την πείνα κοιλιές.

Στις 24 Δεκεμβρίου 1919, ο Πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, Γλάδστον, προτού συναφθεί η ειρήνη των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου με τους ηττημένους, ανάμεσα στους οποίους ήταν και οι Τούρκοι, είχε επισημάνει για το έγκλημα της γενοκτονίας των Αρμενίων: «Εάν εξετάσει κανείς τα αιματηρά γεγονότα της Ιστορίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δεν θα βρεθεί τίποτε που μπορεί να συγκριθεί με τις θηριωδίες των τελευταίων πέντε ετών (1915-1919). Η φοβερή ιστορία των γεγονότων της εξόντωσης ανδρών και γυναικόπαιδων κατά διαταγή της τουρκικής κυβέρνησης είναι μακράν κάθε δυνατής περιγραφής. Τα ονόματα του Ενβέρ και του Ταλαάτ θα παραμείνουν στην Ιστορία επ’ άπειρον υπεύθυνα για την ψυχρή και κτηνώδη σκληρότητα των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν κατ’ αυτήν την περίοδο… Τα φρικτά γεγονότα είναι σε όλους μας γνωστά. Είναι όμως απαραίτητο να γνωρίζουμε όσο το δυνατόν περισσότερα, πώς και από ποιους διοργανώθηκαν και διαπράχθηκαν τα εγκλήματα αυτά…. Πρόκειται να συνάψουμε μια συνθήκη με τους ιθύνοντες της τουρκικής κυβέρνησης. Αυτής που ακόμη αναθυμιάζει από πράξεις που υπερβαίνουν σε μέγεθος και αγριότητα τις πιο πλούσιες σε φαντασία περιγραφές, ακόμη και της κόλασης…».

Και, καταλήγοντας, ο Γλάδστον επισημαίνει στους άλλους ηγέτες των νικητών, προτού υπογράψουν συνθήκη ειρήνης με την Τουρκία: «Όσο, όμως, αφορά την τουρκική κυβέρνηση, και οι βαρύτεροι χαρακτηρισμοί θα ήταν ανεπαρκείς. Εάν πραγματικά υπάρχει ακόμη ορθώς νοούμενη έννοια του καθήκοντος και της δικαιοσύνης μεταξύ των λαών, η Συνθήκη, που μέλλεται να υπογραφεί, όφειλε, αν μη τι άλλο, να προφυλάξει άπαξ και διά παντός τους επιζήσαντες αυτού του μαρτυρήσαντος χριστιανικού Έθνους από τα αχαρακτήριστα αίσχη της Μεγάλης Πύλης».

Ενβέρ και Ταλαάτ

Ο Βρετανός Πρωθυπουργός δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ευθύνη της τουρκικής κυβέρνησης και κατονομάζει τους Υπουργούς Ενβέρ και Ταλαάτ, που ήταν οι πρωταγωνιστές και κύριοι υπεύθυνοι της γενοκτονίας των Αρμενίων. Αυτοί αποφάσιζαν τις σφαγές και αυτοί καθοδηγούσαν τους υφιστάμενούς τους πώς να διαπράττουν τα αποτρόπαια εγκλήματά τους σε βάρος ενός ολόκληρου λαού. Ο Ταλαάτ πασάς, Υπουργός Εσωτερικών, δεν ήταν μόνο δόλιος και πονηρός. Ήταν ένας μισάνθρωπος, που μηχανευόταν τις πιο απάνθρωπες μεθόδους για να εξαλείψει από προσώπου γης τους Αρμενίους. Χαρακτηριστική για το ποιόν του κτηνανθρώπου αυτού είναι η ακόλουθη διαταγή προς τον Κυβερνήτη του Χαλεπιού, ημερομηνίας 9 Μαρτίου 1915: «Όλα τα δικαιώματα των Αρμενίων να ζουν και να εργάζονται σε τουρκικό έδαφος έχουν ακυρωθεί, η δε κυβέρνηση αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη αυτού του γεγονότος. Έχει επίσης διατάξει ότι, ακόμη και μωρά στα λίκνα τους, δεν πρέπει να ξεφύγουν. Τα αποτελέσματα αυτής της διαταγής έχουν αποδειχθεί πλήρως ικανοποιητικά σε ορισμένες επαρχίες. Παρ’ όλα αυτά, για λόγους άγνωστους ακόμη, ορισμένα μέτρα εφαρμόζονται για Ορισμένους Ανθρώπους, οι οποίοι αντί να στέλνονται στους τόπους εξορίας τους, εξακολουθούν να παραμένουν στο Χαλέπι, πράγμα το οποίο προκαλεί επιπλέον επιπλοκές στην κυβέρνηση. Απελάστε τους απ’ εκεί, χωρίς να λάβετε υπόψη καμιάν από τις δικαιολογίες τους, είτε είναι γυναίκες είτε είναι παιδιά, ακόμη και αν είναι ανίκανοι να προχωρήσουν. Μην αφήνετε τον λαό μας να τους προστατεύει, διότι, με την άγνοιά του, θεωρεί τα υλικά οφέλη ανώτερα των πατριωτικών και δεν είναι σε θέση να καταλάβει τον απώτερο σκοπό της κυβέρνησης. Διότι, αν δεν ακολουθήσετε τις διαταγές μας, αντί των έμμεσων τρόπων αποδεκάτισης, όπως π.χ. κακουχίες και κ.λπ, θα πρέπει να επιβληθούν άμεσα μέτρα».

Οι γενικές διαταγές για τη διάπραξη του εγκλήματος

«Γενικές διαταγές έχουν κοινοποιηθεί από το Γραφείο Πολέμου σε όλους τους στρατιωτικούς διοικητές, ότι, δηλαδή, δεν πρέπει να επέμβουν στο έργο των απελάσεων.

»Εξηγήστε στους αξιωματικούς που θα χρησιμοποιήσετε, ότι πρέπει να εργαστούν με ζήλο για να πραγματοποιήσουν τον σκοπό μας, χωρίς ν’ανησυχούν για τις ευθύνες. Παρακαλούμε αποστείλετε κρυπτογραφημένες αναφορές των ενεργειών σας κάθε βδομάδα.

ΤΑΛΑΑΤ,

Υπουργός Εσωτερικών».

Μια άλλη διαταγή, που βρέθηκε ανάμεσα σε άλλα έγγραφα της Επιτροπής Απελάσεων και αποδίδεται στον αιμοβόρο Ταλαάτ Πασά, αναφέρει: «Η εξολόθρευση του αρμενικού στοιχείου, το οποίο επί αιώνες προσπαθεί να καταστρέψει την Αυτοκρατορία μας και έχει πάρει τη μορφή πραγματικού κινδύνου τα τελευταία χρόνια, είχε αποφασισθεί προ πολλού. Οι περιστάσεις, όμως, δεν μας είχαν επιτρέψει να εκτελέσουμε νωρίτερα την ιερή αποστολή. Δεν υπάρχει πλέον τίποτε να μας εμποδίσει στον σκοπό μας. Έχει έρθει το πλήρωμα του χρόνου. Πρέπει ν’ απελευθερώσουμε την πατρική μας γη από το τόσο επικίνδυνο αυτό στοιχείο. Σας διατάσσουμε, επομένως, να μην κυριευθείτε από αισθήματα συμπόνοιας. Αποδεκατίστε τους όλους. Προσπαθήστε με κάθε μέσο να σβήσετε ακόμη και το όνομα ‘‘Αρμενία’’ κατά μήκος της Τουρκίας. Φροντίστε, ώστε οι άνθρωποι στους οποίους εμπιστεύεσθε την εκτέλεση του ιερού αυτού έργου να είναι πατριώτες και άξιοι εμπιστοσύνης».

Για τη διαταγή αυτή, αναφέρει αυτόπτης μάρτυρας, που υπηρετούσε σε εταιρεία καπνού και φιλοξενείτο στο σπίτι του Καϊμακάμη της περιοχής: «Οι φοβερές σφαγές άρχισαν αφού είχε διοριστεί στο Χαλέπι ο Μουσταφά Αμπντουλάχ Μπέης, ως γενικός κυβερνήτης της περιοχής. Επειδή, όμως, η κυβέρνηση δεν ήταν ικανοποιημένη από το έργο του, τον αντικατέστησε με έναν σκληρότερο αξιωματούχο, τον Μουσταφά Αμπντουλχαλίκ Μπέη. Ο άνθρωπος αυτός ήταν ένας πραγματικός εχθρός των Αρμενίων και προσπάθησε εν ονόματι της Τουρκίας να συντρίψει ολόκληρο το αρμενικό Έθνος. Οι διαταγές που έστελνε στην Επιτροπή Απελάσεων ήταν τόσο ανηλεείς, ώστε είναι υπεράνω κάθε περιγραφής. Μερικοί από τους Αρμενίους που ήταν μέλη της τουρκικής Βουλής είχαν κατορθώσει, μετά από πολλές ταλαιπωρίες, να πάρουν από το Υπουργείο Εσωτερικών άδεια παραμονής γι’ αυτούς και τις οικογένειές τους στο Χαλέπι. Το Υπουργείο Εσωτερικών έστειλε ειδικές διαταγές, αλλά ο Μουσταφά Αμπντουχαλίκ Μπέης τις έκρυψε και απέλασε κι αυτούς στην έρημο».

* Την επόμενη Κυριακή: Έγκλημα Εθνοκάθαρσης

ΠΗΓΗ:https://simerini.sigmalive.com/article/2026/5/3/e-genoktonia-ton-armenion309f50b8-ee9c-4747-8fab-02aaebc947b3/