Σαράντα τρία χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη μαύρη 15η Νοεμβρίου 1983. Από την ημέρα που η Τουρκία, διά χειρός Ραούφ Ντενκτάς, επιχείρησε να δώσει κρατική υπόσταση στα αποτελέσματα της εισβολής και της κατοχής, ανακηρύσσοντας παράνομα το ψευδοκράτος στα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σαράντα τρία χρόνια μετά, η πληγή παραμένει ανοιχτή. Η κατοχή συνεχίζεται, οι πρόσφυγες εξακολουθούν να στερούνται την ελεύθερη επιστροφή στις πατρογονικές τους εστίες, οι αγνοούμενοι και οι οικογένειές τους παραμένουν σύμβολα μιας τραγωδίας που δεν έκλεισε ποτέ. Και η Τουρκία, αντί να συμμορφωθεί με το Διεθνές Δίκαιο, επιμένει να διεκδικεί πολιτική νομιμοποίηση για τα τετελεσμένα που επέβαλε με τη δύναμη των όπλων.

Η μαύρη ημέρα του 1983

Η 15η Νοεμβρίου δεν αποτελεί απλώς μιαν ακόμη θλιβερή επέτειο στο ημερολόγιο της κυπριακής Ιστορίας. Αποτελεί την υπενθύμιση της απόπειρας οριστικής διχοτόμησης της πατρίδας μας.

Εννέα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η Άγκυρα προχώρησε στο επόμενο βήμα του διαχωρισμού. Η ανακήρυξη του λεγόμενου «τουρκικού κράτους» στα κατεχόμενα επιχείρησε να μετατρέψει τη στρατιωτική κατοχή σε πολιτική πραγματικότητα, προσδίδοντας επίφαση νομιμότητας σε ένα αποτέλεσμα που προέκυψε από τη βία και τον βίαιο εκτοπισμό.

Η διεθνής κοινότητα απέρριψε την ενέργεια. Με το Ψήφισμα 541, στις 18 Νοεμβρίου 1983, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ χαρακτήρισε την ανακήρυξη νομικά άκυρη και ζήτησε την ανάκλησή της. Ακολούθησε το Ψήφισμα 550, το 1984, με το οποίο καταδικάστηκαν οι αποσχιστικές ενέργειες και επαναλήφθηκε η έκκληση προς όλα τα κράτη να μην αναγνωρίσουν το παράνομο μόρφωμα.

Σαράντα τρία χρόνια αργότερα, μόνο η Τουρκία εξακολουθεί να το αναγνωρίζει.

Άλλαξαν τα πρόσωπα, όχι οι αξιώσεις

Η φετινή επέτειος βρίσκει το Κυπριακό μπροστά σε μια νέα διπλωματική κινητικότητα, αλλά και σε παλιές, αμετακίνητες τουρκικές αξιώσεις.

Λίγες μόλις ημέρες πριν από τη μαύρη επέτειο, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, επανέφερε απερίφραστα τη θέση της Άγκυρας για λύση δύο κρατών, θέτοντας ως προϋπόθεση την «κυριαρχική ισότητα» και το «ισότιμο διεθνές καθεστώς» των Τουρκοκυπρίων.

Την ίδια ώρα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Ερχιουρμάν, συμφώνησαν, υπό την αιγίδα της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στο άνοιγμα δύο νέων σημείων διέλευσης, στα Λύμπια–Λουρουτζίνα και στον Κάμπο–Καραβοστάσι.

Ωστόσο, η συμφωνία για δύο οδοφράγματα, χωρίς καν συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, δεν αλλάζει την ουσία. Τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης δεν καταργούν την κατοχή, δεν αποσύρουν ούτε έναν Τούρκο στρατιώτη και δεν αναιρούν τις αξιώσεις της Άγκυρας. Η συζήτηση για τη διευκόλυνση των διελεύσεων δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη συζήτηση για την απελευθέρωση και την επανένωση της πατρίδας.

Η Άγκυρα μιλά για δύο κράτη. Η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει επανέναρξη των συνομιλιών στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ. Και ανάμεσα στις δύο αυτές προσεγγίσεις παραμένει το θεμελιώδες ερώτημα: Θα αποκατασταθεί η ενότητα της Κύπρου ή θα επιχειρηθεί η οριστική νομιμοποίηση της διχοτόμησης;

Η πατρίδα έχει μνήμη

Πίσω από τις διπλωματικές διεργασίες, τις ανακοινώσεις και τις συναντήσεις, υπάρχει μια πατρίδα που εξακολουθεί να μετρά τις πληγές της.

Είναι η Αμμόχωστος που περιμένει τους νόμιμους κατοίκους της. Είναι η Κερύνεια, η Μόρφου, η Καρπασία και κάθε κατεχόμενο χωριό. Είναι οι εκκλησίες, τα κοιμητήρια, τα σπίτια, οι αυλές και οι γειτονιές που παραμένουν ζωντανές στις μνήμες όσων ξεριζώθηκαν.

Είναι, πάνω απ’ όλα, οι άνθρωποι που έφυγαν με την ελπίδα της επιστροφής και όσοι έφυγαν από τη ζωή χωρίς να προλάβουν να ξαναδούν τον τόπο τους ελεύθερο.

Η 15η Νοεμβρίου αποτελεί ημέρα καταδίκης της παράνομης ανακήρυξης, αλλά και ημέρα ευθύνης. Ευθύνης απέναντι στην Ιστορία, στους πρόσφυγες, στους αγνοουμένους, στους εγκλωβισμένους και στις επόμενες γενιές.

Γιατί η πάροδος του χρόνου δεν μετατρέπει το παράνομο σε νόμιμο. Ούτε η συνήθεια της κατοχής μπορεί να γίνει αποδοχή της.

Σαράντα τρία χρόνια μετά, η Κύπρος δεν ξεχνά. Δεν ξεχνά την εισβολή, την κατοχή, τον ξεριζωμό και την παράνομη ανακήρυξη. Δεν ξεχνά την ιστορία της, δεν εγκαταλείπει τα δικαιώματά της και δεν παραιτείται από την προσδοκία της ελευθερίας και της επανένωσης.

Γιατί η πατρίδα είναι μάνα. Έχει μνήμη. Έχει ρίζες. Και δεν ξεχνά.

ΠΗΓΗ:https://simerini.sigmalive.com/article/2026/11/15/43-khronia-pseudokratos-apo-ten-paranome-anakeruxe-tou-1983-stis-semerines-axioseis-gia-duo-krate-kai-kuriarkhike-isoteta/