10/5/2026
γράφει η Φανούλα Αργυρού*
Σε συνέχεια του άρθρου μου «Η ψευτοκυπριοσύνη βρετανικό αντίδοτο στην Ένωση!» «Σημερινή»19.4.2026, παραθέτω σημαντικά στοιχεία σταθμούς, στην διαχρονική βρετανική πολιτική.
Το 1992 στο δεύτερο μου βιβλίο «Έτσι κατέστρεψαν την Κύπρο» που εκδώσαμε με την «Σημερινή», στο κεφάλαιο 4 «Ο Ελληνισμός και οι Βρετανοί», κατέγραψα πώς αυτοί καταδίωξαν και καταπολέμησαν, από το 1931 με πρωτοφανή εχθρότητα τα ελληνικά εθνικά μας σύμβολα … Η καταπολέμησε ενισχύθηκε με την ψευτοκυπριοσύνη 1955 και την παραβίαση της Συνθήκης της Λοζάνης από το Φόρειν ΄Οφις επαναφέροντας την Τουρκία ως ενδιαφερόμενο μέρος στο Κυπριακό με την Τριμερή …
1931 – Το Υπ. Αποικιών ζήτησε από την αποικιακή κυβέρνηση την άμεση ανάκληση του τότε Έλληνα Προξένου Α. Κύρου. Όχι στον Ελληνικό Εθνικό ΄Υμνο, στις Ελληνικές Σημαίες…
1949 – (Δεκέμβριος) Παραμονές του δημοψηφίσματος, βυσσοδομούσαν εναντίον και του τότε Έλληνα Πρόξενου Λιάτη…
1955 –25 Οκτωβρίου σκέφτονταν τηλεοπτικό σταθμό για να΄αποσπούσαν το ενδιαφέρον του λαού από το εθνικό θέμα…
1956 –Σκέφθηκαν την εκτύπωση των αναγνωστικών βιβλίων … στην Κωνσταντινούπολη, αφού «παραλειφθούν τα απαράδεκτα αποσπάσματα». Σερ Τζόν Χάρντινγ «δεν πρέπει να επιτραπεί στους Έλληνες δασκάλους να συνεχίζουν να δηλητηριάζουν τα μυαλά των μαθητών…». Ήθελε να συζητείτο το θέμα των βιβλίων στο Βρετανικό Κοινοβούλιο και στον … ΟΗΕ, γιατί αυτά «πρόβαλαν με έντονο τρόπο την Ελληνική Σημαία, τον αγώνα των Ελλήνων (1821)» για ελευθερία…
1964 – Το Φόρειν ΄Οφις μελετούσε « Σχέδιο για την ανασύσταση της Κύπρου σε ένα Ομοσπονδιακό Κράτος» εξετάζοντας την πιθανότητα διαχωρισμού της Κύπρου σε «Greek and Turkish constituent states” και στις 14 Φεβρουαρίου 1964 ετοίμασαν και δικό τους σχέδιο με τίτλο « Το Μέλλον της Κύπρου», βλέποντας 10 χρόνια μπροστά, για λύση γεωγραφικής ομοσπονδίας όπως ζητούσαν έκτοτε οι Τούρκοι…και χρειαζόταν προετοιμασία. Πρώτα η αποκοπή του ομφάλιου λώρου με την Ελλάδα , χαλάρωση των σχέσεων μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης και Ελληνοκυπρίων και επίθεση κατά του ελληνικού Τύπου και ραδιοφώνου» κτλ. … Στο σχεδιασμό και πρόνοιες για την χρησιμοποίηση του 6ου Αμερικανικού Στόλου και του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού, για να εμπόδιζαν τα ελληνικά πλοία εις βοήθεια της Κύπρου. (Σημ. Ότι ακριβώς ζήτησε 10 χρόνια αργότερα ο σφαγέας Ετσεβίτ στις 17.7.1974 και δέχθηκαν οι Χάρολτ Γουίλσον και Τζέιμς Κάλαχαν). Και κατέληγε ο σχεδιασμός:
«…11. Οι εισηγήσεις για τις πιο πάνω διάφορες επιλογές δράσης, θα πάρουν χρόνο μέχρι να φέρουν αποτελέσματα. Από μια άποψη τουλάχιστον ο χρόνος είναι με το μέρος μας στο νησί. Ότι και να συμβεί είναι σίγουρο ότι η σημερινή μετακίνηση πληθυσμού θα συνεχιστεί με τους Tούρκους να μαζεύονται στη βόρεια πλευρά του νησιού. ΄Οσο πιο πολύ επιτυγχάνεται αυτό, τόσο πιο ενδεικτική και αποδεκτή θα είναι η λύση του είδους…» (Υπογραφή Sir Crispin Tickell επικεφαλής του Τμ. Σχεδιασμού Φ.Ο).
Αναφορά σε μελλοντικό πραξικόπημα σε έγγραφο Αυγούστου 1964:
«Πραξικόπημα: κατορθωτό μόνο αν έχουμε χέρι εμείς και οι Αμερικανοί αλλά εμείς να μην γνωρίζουμε τίποτα»!
Στις 20 Αυγούστου 1964, παραμονές του ναυαγίου των διαπραγματεύσεων Dean Acheson στη Γενεύη, ο αξιωματούχος του Φόρειν ΄Οφις R. L. Wade-Gery (ο δεύτερος στη τάξη στο Τμήμα Σχεδιασμού του Φ.Ο που σχεδίαζε 10 χρόνια μπροστά) σε ένα άκρως απόρρητο εσωτερικό σημείωμά του, κατέθεσε κάποιες σκέψεις για το Κυπριακό. Έγραψε
«… Σίγουρα ένα πραξικόπημα πολιτικά θα ήταν αδύνατο για τους Έλληνες να το δικαιολογήσουν ή τους Τούρκους το να ανεχτούν, εάν φαινόταν ότι προερχόταν από μια επίσημη και δημόσια συμφωνία στη Γενεύη. Όμως, μπορεί να έλθει η στιγμή όπου ένα επιτυχημένο πραξικόπημα, μπορεί να ανοίξει το δρόμο για μια πραγματική λύση, αν λάμβανε χώρα βάση μιας παρασκηνιακής και μυστικής μισο-συμφωνίας στη Γενεύη. Η δυσκολία θα ήταν να κρατηθεί η ελληνο-τουρκική στρατιωτική δράση από το να βγει εκτός ελέγχου μέσα στην υψηλά φορτισμένη συναισθηματική ατμόσφαιρα που θα δημιουργηθεί…αυτό μπορεί να γίνει κατορθωτό μόνο αν έχουμε χέρι εμείς και οι Αμερικανοί. Εμείς δεν πρέπει να γνωρίζουμε προκαταβολικώς τίποτα για το πραξικόπημα (θα είναι πραγματικά πολύ ανεπιθύμητο αν γνωρίζαμε) , όμως θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δράσουμε γρήγορα έτσι και λάβει χώρα. Εκείνο που χρειαζόμαστε, είναι να εξασφαλίσουμε τις μίνιμουμ αναγκαίες μυστικές μονομερείς υποσχέσεις από την κάθε πλευρά, ότι οι δυνάμεις των δεν θα επιτεθούν η μία της άλλης…» Η υπογράμμιση της λέξης πραξικόπημα από τον βρετανό αξιωματούχο.
Η τολμηρή πρόταση/σκέψη του Wade-Gery, προβληματίζει σοβαρά σε συνδυασμό με άλλα έγγραφα, για εφαρμογή της τον Ιούλιο του 1974…
1964 – σχέδια αποδοχής προσφύγων στις βρετανικές βάσεις σε περίπτωση εισβολής (έγινε πράξη το 1974).
1967 – Μυστικό σχέδιο διάσωσης Αρχ. Μακαρίου για βοήθεια και μεταφορά του εκτός Κύπρου (έγινε πράξη το 1974).
1972 -1973 – Ο στρατιωτικός ακόλουθος στην βρετ. Υπ. Αρμοστεία στη Λευκωσία, Συνταγματάρχης G. Stocker, σε μια περίεργη κίνηση ενημέρωσε το ΓΕΕΦ και το Υπ. ΄Αμυνας της ΚΔ για τουρκικά σχέδια εισβολής, με μεγάλες λεπτομέρειες. ( βιβλίο Χρ. Βενιαμίν « Τα Δύσκολα Χρόνια»). Τους είπε να λάβουν τα μέτρα τους, γιατί κανένας δεν θα τους βοηθούσε…
Καταρχήν ακατανόητη η κίνηση Stocker, αλλά εξηγείται έχοντας υπόψη η προ-αποφασισμένη θέση της Βρετανίας να μην επέμβει σε περίπτωση εισβολής (δήλωση Δεκεμβρίου 1963 και έμπρακτα 20 Ιουλίου 1974…) οι προετοιμασίες που προανέφερα , με επιστέγασμα την αποκαλυπτική αποχαιρετιστήρια του έκθεση.
1974 – Απρίλιος -Ο ίδιος : Ο Μακάριος πρέπει να φύγει, να αποχωρήσουν όχι μόνο οι Έλληνες αξιωματικοί, αλλά και οι Έλληνες δάσκαλοι, (τους θεωρούσε κακή επιρροή – Θυμίζω το Σερ Χιού Φούτ το 1956 για τους ΄Ελληνες δάσκαλους). Σκιαγράφησε τόσο το πραξικόπημα με αντικατάσταση Μακαρίου, όσο και την εισβολή, όταν μίλησε για χειρουργική επέμβαση πολύ δύσκολου χαρακτήρα. (Τι είπε ο Wade-Gery to 1964 για πραξικόπημα;)
30.7.1974 Γενεύη Ι – Οι 3 υπ. Εξωτερικών των εγγυητριών δυνάμεων αναγνώρισαν δύο αυτόνομες διοικήσεις στη Κύπρο ενώ οι Αττίλες προέλαυναν εκτοπίζοντας, δολοφονώντας, βιάζοντας…
14.8.1974 – Όχι σε Ψήφισμα κάτω από το Κεφάλαιο 7 του ΟΗΕ μόνο αν ξεκινήσει γενική σφαγή των Ελληνοκυπρίων! Συνεννόηση Γουίλσον/Βάλντχαϊμ.
16.8. 1974 – Φόρειν ΄Οφις ΔΔΟ για λύση – δικό τους κατασκεύασμα με τους Τούρκους από το 1956…
Χένρι Κίσινγκερ προς Φόρειν ΄Οφις – 27.8.1974 «Φαίνεται ότι εγώ είμαι ο κακός των διαπραγματεύσεών σας και διερωτώμαι πως έφτασα εκεί» – «σκόπιμα ο Κάλαχαν κρατούσε χαμηλούς τόνους» του απάντησαν!…
Πηγές Βρετανικό Εθνικό Αρχείο βιβλίο Φ.Α. «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»).
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 10/5/2026
