ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 52 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΙΙΙ ΑΤΔ 1974: ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 52 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΙΙΙ ΑΤΔ 1974: ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ

γράφει ο Θεόδωρος Χαραλάμπους

Καθηγητής Πανεπιστημίου 

Το 1974 Βοηθός 4^ου Επιτελικού Γραφείου ΙΙΙ Ανωτέρας Τακτικής Διοίκησης 

Όπως είχα αναφέρει στο “Χρονολόγιο προς το Πραξικόπημα” (δημοσίευση Ιούλιος 2025) στις 13/7/1974  καταχώρησα την Η/Δ (ημερησία διαταγή) για τις 13 και 14 Ιουλίου 1974 (Σαββατοκύριακο). Στις 13 Ιουλίου 1974, δόθηκε από τον Ταξίαρχο  Μιχαήλ Γιωργίτση, στον    Ανχη Χρίστο  Φώτη, Διευθυντή του 1^ου & 4^ου ΕΓ,  15-πενθήμερη  κανονική άδεια, από 15 Ιουλίου 1974 για τα ΚΑΟΑ Αμμόχωστου (προφανώς για να απουσιάζει από την ανωτέρα την μέρα του πραξικοπήματος). Με ενημέρωσε ο Ανχης Χρίστος Φώτης για την άδεια του  και μου ζήτησε να καταχωρήσω και την Η/Δ για την Δευτέρα 15 Ιουλίου 1974, αφού θα απουσιάζαμε και οι δυο (εγώ με 48ωρη άδεια). 

Συνεχίζω, σήμερα 52 χρόνια μετά τα γεγονότα, δίδοντας πρόσθετες μαρτυρίες και τεκμήρια της τραγικής εκείνης περιόδου και της προδοσίας που καταγράφεται μέσα από τις ενέργειες  των πρωταγωνιστών.

15 Ιουλίου 1974: Στο βιβλίο  H/Δ της ΙΙΙ ΑΤΔ υπάρχει η  δική μου καταχώρηση  (από 13/7/1974) για τις 15 Ιουλίου 1974.  Αυτή έμεινε ασφράγιστη και ανυπόγραφη από τον Ταξίαρχο Μιχαήλ Γιωργίτση. 

Τα χαράματα της 15^ης Ιουλίου 1974 ο νέο-αφιχθείς από την Αθήνα (στις  3/7/1974) Συνταγματάρχης Σωτήριος Λιανάς και οι υπόλοιποι Έλληνες Επιτελείς της ΙΙΙ ΑΤΔ μετέβησαν, μαζί με τον Ταξίαρχο Μιχαήλ Γιωργίτση, στην ΕΛΔΥΚ, από όπου δόθηκε η διαταγή έναρξης του πραξικοπήματος.

16 Ιουλίου 1974: Καταχώρηση Η/Δ   Διοικητού  της ΙΙΙ ΑΤΔ: « Αναλαμβάνω από σήμερον την Διοίκηση της ΙΙΙ ΑΤΔ. Η ΙΙΙ ΑΤΔ συμμετέχει ενεργώς εις την Επανάσταση της Εθνοφρουράς προς ανατροπή του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακαρίου. βαρυνομένου με εγκλήματα Εθνικής Προδοσίας» Όπως φαίνεται προστέθηκε στο κείμενο της Η/Δ, με σκούρα πέννα, από τον Διοικητή Σχη Σωτήριο Λιανά, όταν υπέγραφε την ημερήσια διαταγή  το «βαρυνομένου με εγκλήματα Εθνικής Προδοσίας».Το βιβλίο της HΔ δεν ήταν στην κατοχή μου μετά την  13^ην Ιουλίου 1974, που έκανα τις 3 καταχωρήσεις. 

19 Ιουλίου 1974: Από το  απόγευμα της 19^ης Ιουλίου 1974, παραμονή της εισβολής  και μέχρι αργά το βράδυ, σε συνεργασία με το γραφείο Στρατολογίας ετοιμάζονταν προσκλήσεις για άμεση επιστράτευση  εφέδρων  πολυβολητών, αντιαεροπόρων  κι άλλων ειδικοτήτων, με αστυνομικούς  να  αναλαμβάνουν να τις επιδώσουν  στους εφέδρους.

Το 70^ο Τάγμα Μηχανικού (ΤΜΧ) το βράδυ της 19^ης Ιουλίου 1974 πήρε διαταγή για  ναρκοθέτηση στις παραλίες πέντε και έξι μίλι, δηλαδή εκεί όπου αναμενόταν η τούρκικη εισβολή. Όταν έφθασε η μονάδα στο 3^ο ΤΣ για καθοδήγηση, ο Διοικητής του Ανχης  Στυλιανός Μιχόπουλος δεν επέτρεψε την ναρκοθέτηση.

20 Ιουλίου 1974: Στο βιβλίο H/Δ της ΙΙΙ ΑΤΔ καταγράφεται : «Επέδοσης Φακέλων “γ”. Επέδωσα την 06.00 ώρα της σήμερον φακέλους “γ”: Εις Άνχνη Φώτην Χρίστο δια 32Ι ΤΕ  και Εις Λγον Φωτιάδη Ανδρέα δια 306 ΤΕ». Σχης Σωτήριος Λιανάς, Διοικητής ΙΙΙ ΑΤΔ.(ΤΕ= Τάγμα Επιστράτευσης).

Χαράματα της 20^ης Ιουλίου 1974 συνάντησα στο προαύλιο της Ανωτέρας τον Ανχη Χρίστο Φώτη, με ενημέρωσε για την αποστολή του, αποχαιρετιστήκαμε και έφυγε. Μου έκανε τρομερή εντύπωση και αναρωτήθηκα πως είναι δυνατόν, να “ ξηλώνουν ” την νευραλγική διοίκηση του 1^ου και του 4^ου  ΕΓ της  ΙΙΙ ΑΤΔ, που είχε την ευθύνη της Πράσινης Γραμμής, των μονάδων στον Πενταδάκτυλο και την περιοχή της Κερύνειας, όπου αναμενόταν η Τουρκική Εισβολή. “ Ξήλωσαν ” ακόμη  και την Διεύθυνση Στρατολογίας της ΙΙΙ ΑΤΔ , που είχε την ευθύνη της επιστράτευσης. 

Ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί και η ρίψη αλεξιπτωτιστών. Φορτώσαμε τα λαντ-ροβερ της ανωτέρας με τα προβλεπόμενα και ξεκινήσαμε για τον χώρο διασποράς. Μετακινηθήκαμε περί τα 200 μέτρα και σταματήσαμε στην Αγγλικανική Εκκλησία, απέναντι από την Ελληνική Πρεσβεία, καθηλωμένοι από την δραστηριότητα της Τουρκικής Αεροπορίας.

Επιστρέψαμε στην Ανωτέρα γύρω στο μεσημέρι. Μπαίνοντας  στο γραφείο  βλέπω να κάθεται στην θέση του Ανχη  Χρίστου Φώτη τον Διοικητή  του 3^ου Τακτικού Συγκροτήματος Κερύνειας Ανχη Στυλιανό Μιχόπουλο, ο οποίος έπρεπε να ήταν στην Κερύνεια,  στον χώρο της εισβολής και να συντονίζει την άμυνα κατά του  τούρκου εισβολέα. Τόση οργή ένοιωσα που έφυγα από το γραφείο και ασχολήθηκα με την επιστράτευση μέχρι που ο συγκεκριμένος αξιωματικός εγκατέλειψε την ανωτέρα.

Αναφέρεται στο Πολεμικό ημερολόγιο της ΙΙΙ ΑΤΔ για την 20^ην Ιουλίου 1974: «Ο Διοικητής τούτου (3^ο ΤΣ, Ανχής Στυλιανός Μιχόπουλος) είναι αμφίβολον εάν ευρέθη μετά του Επιτελείου   του εις το πεδίον της μάχης και αν ήτο εις θέσην να γνωρίζει τι το συγκεκριμένον έπραττoν οι υπ΄ αυτού». 

23 Ιουλίου 1974: Καταχώρησης H/Δ Διοικητού ΙΙΙ ΑΤΔ: «Παρουσίαση Διοικητού 3^ου ΤΣ. Ο Ανχης Μιχόπουλος Στυλιανός Δ/της του 3^ου ΤΣ διαφυγών εκ της περιοχής Κυρηνείας εις 11ον Τακτικό Συγκρότημα, εγγράφετε  εις την δύναμιν των Αξιωματικών της ΙΙΙ ΑΤΔ από σήμερον. Εις τούτον ανατίθενται τα καθήκοντα του Διευθυντή του 1^ου & 4^ου ΕΓ». Σχης Σωτήριος Λιανάς, Διοικητής ΙΙΙ ΑΤΔ».

Η συνδρομή του δικτάτορα  Ιωαννίδη ήταν  καταλυτική, στα γεγονότα του 1974. Ακούγεται ο Ιωαννίδης  σε ηχητικό, στο Πολεμικό Συμβούλιο της 20 Ιουλίου 1974 στην Αθήνα να εξηγεί στους παρευρισκόμενους  (πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Χούντας)  : «Δηλαδή να τους αφήσουμε να μπούνε στην Κερύνεια και μετά να επέμβουμε». 

Προφανώς ο Αντισυνταγματάρχης Στυλιανός Μιχόπουλος, Διοικητής  του 3^ου Τακτικού Συγκροτήματος (Κερύνεια), είχε οδηγίες κατ’ ευθείαν από τον δικτάτορα Ταξίαρχο  Δημήτριο  Ιωαννίδη. Οι ενέργειες του το επιβεβαιώνουν. Και τέθηκε υπό προστασία Η/Δ 23/7/1974 όπου  αναφέρεται ….. διαφυγών  εκ της περιοχής Κυρηνείας εις 11ον Τακτικό Συγκρότημα (στην Λευκωσία παρά το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ)  …. λιποτακτών  είναι η σωστή στρατιωτική φράση που έπρεπε  να χρησιμοποιηθεί. Ο Μιχόπουλος έπρεπε να λογοδοτήσει για την εγκατάλειψη των Τμημάτων της Εθνοφρουράς, που αμύνονταν και  πολεμούσαν τον τούρκο εισβολέα. Οι εισβολείς διευκολύνθηκαν! Όλα κανονισμένα από τον  δικτάτορα Ταξίαρχο  Δημήτριο  Ιωαννίδη!