Δύο δημόσιες παρεμβάσεις του Αντόνιο Γκουτέρες, με διαφορά λίγων ημερών, εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσον τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη επικαλούνται τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου «α λα καρτ». Στην Κύπρο, ο Αντόνιο Γκουτέρες επέλεξε να μιλήσει για δύο κοινότητες, δύο ηγέτες και την ανάγκη συμβιβασμών, αφήνοντας εκτός της δημόσιας συζήτησης την τουρκική εισβολή, τη συνεχιζόμενη κατοχή και τον καθοριστικό ρόλο της Άγκυρας στην επίλυση του Κυπριακού. Λίγα εικοσιτετράωρα νωρίτερα, για τη Συρία, είχε επικαλεστεί ρητά την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα, κατονομάζοντας παράλληλα παραβιάσεις που έπρεπε να τερματιστούν. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο διατυπώσεις αποκτά ιδιαίτερο βάρος όταν προέρχεται από τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, καθώς υποδηλώνει τη βάση πάνω στην οποία επιλέγει να προσεγγίσει το Κυπριακό.

Στο απυρόβλητο η Άγκυρα

Ο Αντόνιο Γκουτέρες μίλησε από τη Λευκωσία για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, συγκλίσεις, μεθοδολογία και την ανάγκη να διατηρηθεί ζωντανή η προοπτική των συνομιλιών. Οι δηλώσεις του άγγιξαν σχεδόν κάθε πτυχή της διαδικασίας, όχι όμως και τον παράγοντα από τον οποίο εξαρτάται τελικά η ίδια η εξέλιξή της. Η τουρκική εισβολή, η συνεχιζόμενη κατοχή αλλά και ο καθοριστικός ρόλος της Άγκυρας, η οποία κρατά το κλειδί των εξελίξεων, έμειναν εκτός της δημόσιας, τουλάχιστον, ρητορικής του. Ο Αντόνιο Γκουτέρες επέλεξε σε αυτήν την υστάτη προσπάθειά του στο Κυπριακό να ρίξει το βάρος στους δύο ηγέτες επιχειρώντας, όπως φαίνεται, να αφήσει ως παρακαταθήκη ένα πρόβλημα μεταξύ δύο κοινοτήτων και όχι ένα πρόβλημα εισβολής και κατοχής. Η γραμμή που θα ακολουθούσε είχε διαφανεί ήδη από την ώρα της άφιξής του στο νησί. Στο πρώτο μήνυμά του έγραψε τα εξής: «Μόλις έφτασα στην Κύπρο για να εκφράσω τη δέσμευσή μου να στηρίξω τις δύο κοινότητες της Κύπρου στην αναζήτηση μιας συνολικής και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού. Τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να επιβάλουν την ειρήνη. Μόνο οι Κύπριοι, μέσω των ηγετών τους, μπορούν να την οικοδομήσουν». Η μόνη αναφορά που έγινε δε στην Τουρκία, ήταν ως μία εκ των εγγυητριών δυνάμεων, με τον Γενικό Γραμματέα να δηλώνει στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε τα εξής: «Η διεθνής κοινότητα έχει επίσης σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει στο Κυπριακό. Ειδικότερα, προσβλέπω στη συνεχιζόμενη στήριξη των τριών εγγυητριών δυνάμεων, της Ελλάδας, της Τουρκίας και του Ηνωμένου Βασιλείου». Δήλωσε, δε, ότι οι Κύπριοι θέλουν να δουν τους ηγέτες τους να προβαίνουν σε συμβιβασμούς, ενώ ανέφερε ότι «αν η Κύπρος δεν βρει λύση στα προβλήματά της, γίνεται πολύ πιο ευάλωτη στους κινδύνους που παρατηρούμε σήμερα σε μια περιοχή, η οποία βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό σε φλόγες».

Η Τουρκία εξαφανίστηκε από το κάδρο

Στις δημόσιες τοποθετήσεις του Αντόνιο Γκουτέρες δεν υπήρξε αναφορά στην τουρκική εισβολή, στη συνεχιζόμενη κατοχή ή στον καθοριστικό ρόλο της Άγκυρας. Η Τουρκία εμφανίστηκε μόνο ως μία από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, από τις οποίες ο Γενικός Γραμματέας ζήτησε στήριξη στη διαδικασία.

Σαφής γλώσσα για κυριαρχία και παραβιάσεις

Η γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο απέχει αισθητά από εκείνην που είχε χρησιμοποιήσει, μόλις λίγα εικοσιτετράωρα προηγουμένως, για τη Συρία. Ζήτησε τον πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας, της ενότητας και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας, ενώ χαρακτήρισε απαράδεκτες τις παραβιάσεις του Ισραήλ και κάλεσε σε τερματισμό τους. Στην ανάρτησή του είχε αναφέρει ότι: «Η κυριαρχία, η ανεξαρτησία, η ενότητα και η εδαφική ακεραιότητα της Συρίας πρέπει να γίνουν πλήρως σεβαστές. Οι παραβιάσεις από το Ισραήλ της Συμφωνίας Απεμπλοκής των Δυνάμεων του 1974 είναι απαράδεκτες και πρέπει να σταματήσουν».

Η διαφοροποίηση δεν αφορά μόνο τη διατύπωση, αλλά και το πλαίσιο μέσα από το οποίο παρουσιάζεται το Κυπριακό. Ενώ στην περίπτωση της Συρίας το σημείο αναφοράς είναι ένα κυρίαρχο κράτος και η προστασία της εδαφικής του ακεραιότητας, στην Κύπρο το βάρος μετατοπίζεται στις σχέσεις μεταξύ δύο κοινοτήτων, αφήνοντας εκτός κάδρου τον ρόλο της Τουρκίας ως κατοχικής δύναμης.

Άλλο λεξιλόγιο για τη Συρία

Όταν αναφέρθηκε στη Συρία, ο Γκουτέρες ζήτησε πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητάς της, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτες τις ισραηλινές παραβιάσεις. Για την Κυπριακή Δημοκρατία, όμως, οι αντίστοιχες αρχές απουσίαζαν από τη δημόσια ρητορική του.

Νέος οδικός χάρτης

Η επίσκεψη Γκουτέρες άφησε πίσω της έναν νέο οδικό χάρτη, με πρώτο βήμα την καταγραφή των συγκλίσεων και τελικό στόχο τη δημιουργία των προϋποθέσεων για σύγκληση μιας νέας πενταμερούς διάσκεψης.

Τα Ηνωμένα Έθνη αναλαμβάνουν να αποτυπώσουν τις συγκλίσεις τόσο στις εσωτερικές όσο και στις εξωτερικές πτυχές του Κυπριακού, ώστε να συγκροτηθεί ένα νέο επικαιροποιημένο πλαίσιο. Το αποτέλεσμα της εργασίας αυτής αναμένεται να τεθεί ενώπιον των δύο πλευρών και των εγγυητριών δυνάμεων, με στόχο να διαπιστωθεί κατά πόσον μπορεί ν’ αποτελέσει τη βάση για την επιστροφή σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Η διαδικασία θα πρέπει να κινείται εντός του πλαισίου των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας, με στόχο μια λύση που θα διασφαλίζει μια κυριαρχία, ιθαγένεια και διεθνή προσωπικότητα και θα είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο σε ολόκληρη την επικράτεια της Κύπρου. Ο Αντόνιο Γκουτέρες κατέστησε σαφές ότι δεν επιθυμεί τη σύγκληση ακόμη μίας διευρυμένης διάσκεψης χωρίς συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο και χωρίς πραγματική προοπτική αποτελέσματος. Η επόμενη συνάντηση σε διευρυμένη σύνθεση θα συγκληθεί, μόνο εφόσον προηγουμένως διαμορφωθεί επαρκής συναντίληψη γύρω από το πλαίσιο των συγκλίσεων και τη μεθοδολογία της διαδικασίας.

ΠΗΓΗ:https://simerini.sigmalive.com/article/2026/8/2/diethnes-dikaio-a-la-kart-apo-ton-gkouteres/