15/8/2026
γράφει ο Κώστας Βενιζέλος
Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, μέσα από τα οποία, στόχος είναι, να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο «ανάπτυξης συνεργασιών», σε συνθήκες μη λύσης, προωθεί η Άγκυρα. Η κατοχική πλευρά παρουσίασε «προχωρημένες» ιδέες ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών, που παραπέμπουν στη δημιουργία και ενίσχυση σχέσεων «καλή γειτονίας».
Τα Μέτρα που κατέθεσε η Άγκυρα στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, δεν αλλάζουν τη στρατηγική της έναντι της Κύπρου, αντίθετα εντάσσονται στους σχεδιασμούς, που περιλαμβάνουν διάφορα εναλλακτικά σενάρια. Όλα, ωστόσο, έχουν ως βασικό στόχο τον πλήρη έλεγχο του νησιού.
Στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασμού είναι σαφές πως η Άγκυρα, επιχειρεί να αξιοποιήσει ανάγκες που αφορούν το νερό και το φυσικό αέριο, αλλά και τον ηλεκτρισμό. Και να δημιουργήσει, μέσα από αυτά, σχέσεις εξάρτησης και ελέγχου.
Πρόκειται για ανάγκες που δεν αφορούν μόνο την Κύπρο, ελεύθερες περιοχές και κατεχόμενα, αλλά και κράτη της ευρύτερης περιοχής. Εάν δε κάποιος αξιολογήσει και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή, τότε πρόκειται για κίνηση, που προτάσσει μεν την… διευκόλυνση των «προσπαθειών στο Κυπριακό», ωστόσο, είναι σαφές πως εντάσσεται στους ευρύτερους σχεδιασμούς της κατοχικής δύναμης. Πρόκειται, ουσιαστικά για μια στρατηγική επιβολής νέων τετελεσμένων στον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Η τουρκική πρωτοβουλία αφορά κινήσεις, ΜΟΕ, που θα πρέπει να προχωρήσουν επειδή, όπως δηλώνει, δεν βλέπει προοπτική λύσης, εκτός, βέβαια, κι εάν η Λευκωσία αποδεχθεί το τουρκικό αφήγημα για αναγνώριση της αποσχιστικής ισότητας ως ένα από τα «δυο κράτη» στο νησί.
Το τουρκικό νήμα
Πώς ξετυλίγει η Άγκυρα το νήμα του σχεδιασμού της; Το πρώτο και βασικό δεδομένο είναι πως η κατοχική πλευρά κινείται συστηματικά και μεθοδικά σε σχέση με τα κατεχόμενα, εδραιώνοντας την παρουσία και τον έλεγχο της. Τα έργα υποδομής, στα οποία επενδύει, διαμορφώνουν συνθήκες με τις οποίες θωρακίζει την τουρκική παρουσία στην Κύπρο. Παράλληλα, δημιουργεί δεδομένα πλήρους εξάρτησης των κατεχομένων στην ίδια. Σε βαθμό που χωρίς αυτή δεν μπορεί να λειτουργήσει (πέραν από τη χρηματοδότηση). Είναι σαφές πως μέσα στα εναλλακτικά σενάριαείναι κι αυτό της προσάρτησης, της ενσωμάτωσης των κατεχόμενων. Ένα σενάριο που μπορεί να προωθείται με έργα, κινήσεις και αλλαγή τρόπου λειτουργίας «διοικητικά» της αποσχιστικής οντότητας, αλλά δεν προτάσσεται. Είναι ένα σενάριο που υφίσταται, αλλά σκοπίμως λειτουργεί «σιωπηρά». Τίποτε δεν ανακοινώνεται μέχρι «να ωριμάσουν οι συνθήκες». Δηλαδή, της μη λύσης και των επαναλαμβανόμενων παρατεταμένων αδιεξόδων. Αυτό μπορεί να προωθηθεί, όταν και όποτε κριθεί ότι έχουν «ωριμάσει» οι συνθήκες είτε διά δημοψηφίσματος στα κατεχόμενα είτε με απόφαση της ψευδοβουλής. Αυτό το ενδεχόμενο φαντάζει, ωστόσο, μακρινό και θα έχει σοβαρές, ενδεχομένως και ασήκωτες, επιπτώσεις στην Τουρκία καθώς θα αφορά ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η παρέμβαση Φιντάν
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στο πρακτορείο «Ανατολού», έγιναν με αφορμή την πρόσφατη συμφωνία τηςΜέκκας ( Τουρκία, Πακιστάν, Σαουδική Αραβία), ωστόσο ο Τούρκος αξιωματούχος, επέλεξε να αναφερθεί εκτενώς στο Κυπριακό. Και ενώ από τις δηλώσεις αυτές αναδείχθηκαν στη δημόσια σφαίρα τα γνωστά και επαναλαμβανόμενα, για «λύση δυο κρατών» στην Κύπρο, ωστόσο, ταυτόχρονα ξεκαθάρισαν και πολλές πτυχές της ακολουθούμενης πολιτικής της Άγκυρας, που δεν αφορούν μόνο το στόχο αλλά και την τακτική. Είναι σαφές πως η κατοχική πλευρά «κτίζει» μια πολιτική στη βάση του αφηγήματος ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί λύση, λόγω δήθεν της στάσης της ελληνοκυπριακής πλευράς, η οποία δεν αποδέχεται να προχωρήσει σε καταμερισμό των εξουσιών. Η Τουρκία υποστηρίζει σε επαφές της με τρίτους, ότι αυτή η θεώρηση της ελληνικής πλευράς δεν θα αλλάξει και ενόψει τούτου, για σκοπούς «σταθερότητας» και «ειρήνης», προτείνει σχέσεις «καλής γειτονίας». Ο Τούρκος Εξωτερικών, λοιπόν, στη συνέντευξή του, αναφέρθηκε στο γεγονός ότι υπάρχει ανάγκη από νερό, φυσικό αέριο και ηλεκτρισμό και προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να γίνουν από κοινού έργα. Πρόκειται, με βάση τα προτεινόμενα από την Τουρκία ΜΟΕ, για λύσεις, μόνιμου χαρακτήρα. Κοινά έργα, που θα αφορούν την αντιμετώπιση διαχρονικών ενίοτε και πιεστικών προβλημάτων.
Είναι, πάντως, σαφές πως κατοχική πλευρά επιδιώκει, σε περίπτωση, που τα προτεινόμενα ΜΟΕ προχωρήσουν, να δημιουργήσει και σχέσεις εξάρτησης με την Κυπριακή Δημοκρατία. Είναι ένας διαχρονικός στόχος, το οποίον προωθεί είτε με λύση είτε χωρίς, έχοντας ως μεγάλο στόχο τον πλήρη έλεγχο του νησιού.
Το παλιό σχέδιο
Πρέπει, περαιτέρω, να αναφερθεί πως, με βάση και τα όσα μεταδίδονται από την Τουρκία, αλλά και παλαιότερες πολιτικές παρεμβάσεις της Άγκυρας, ο αγωγός για μεταφορά φυσικού αερίου θα μπορούσε να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο σχεδιασμό για ένα ενεργειακό διάδρομο μεταφοράς από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Τουρκία και, μέσω αυτής, προς την Ευρώπη. Αυτή άλλωστε η «λύση» προτάθηκε πολλές φορές στο παρελθόν ενώ υπήρξαν και παρεμβάσεις τρίτων χωρών, ακόμη και γειτονικών, όπως το Ισραήλ, πριν οι σχέσεις του με την Τουρκία «χαλάσουν»
Μοντέλο το νερό
Η κατοχική πλευρά επικαλείται πάντα το μεγαλεπήβολο έργο με της μεταφοράς νερού από την Τουρκία στα κατεχόμενα με υποθαλάσσιους αγωγούς. Ένα έργο, το οποίο ναι μεν καθυστέρησε, αλλά στο τέλος προχώρησε και υλοποιήθηκε.
Υπενθυμίζεται ότι η μεταφορά νερού συζητείτο από την περίοδο των Ντεμιρέλ και Ντενκτάς. Ωστόσο, έγινε κατορθωτό να γίνει το 2015, με Πρόεδρο στην Τουρκία τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και κατοχικό ηγέτη, τον Μουσταφά Ακιντζί.Σημειώνεται ότι το 2011 τέθηκε στη Μερσίνα ο θεμέλιος λίθος, τον Οκτώβριο του 2015 έγιναν τα εγκαίνια στο φράγμα των κατεχόμενων Πανάγρων, που κατασκευάστηκε για τον σκοπό αυτό. Η υλοποίηση του έργου δεν ήταν καθόλου εύκολη, ούτε και στη φάση της λειτουργίας του. Παρόλα αυτά, αποτελεί ένα γεγονός, το οποίο για την κατοχική δύναμη είναι σημείο αναφοράς. Στο παρελθόν η Τουρκία προσπάθησε να πωλήσει και σε τρίτες χώρες την τεχνογνωσία, ωστόσο, αυτό δεν προχώρησε.
Είναι σαφές από την τακτική που ακολουθείται, πως το μοντέλο του νερού θα επιχειρηθεί να μεταφερθεί και στο φυσικό αέριο. Η συμφωνία που υπογράφηκε στις 10 Ιουλίου, μεταξύ Άγκυρας και αποσχιστικής οντότητας, δρομολογεί την προώθηση του έργου, που με βάση τις εξαγγελίες, που έγιναν θα είναι έτοιμο το 2028. Σημειώνεται συναφώς ότι η κατοχική Τουρκία έχει ήδη εκδώσει NAVTEX, με ισχύ έως τις 30 Αυγούστου, για σεισμικές έρευνες στη Μεσόγειο του ερευνητικού σκάφους «Oruc Reis». Το σκάφος εντοπίζεται στα ανοικτά της Τουρκίας.
Η διαχείριση της Λευκωσίας
Η Κυπριακή Δημοκρατία παρακολουθεί στενά και συνεχώς τους τουρκικούς σχεδιασμούς, τους οποίους εντάσσει στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον. Προφανώς και διάφοροι τρίτοι θα θεωρήσουν, τα συγκεκριμένα ΜΟΕ, ως μεγάλη κίνηση και άνοιγμα της Τουρκίας προς την Κύπρο και στο Κυπριακό. Ενίοτε τους διαφεύγει το προφανές. Πρώτο, ότι οι Τούρκοι προωθούν τα ΜΟΕ επειδή «δεν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία». Δεύτερο η δημιουργία σχέσεων εξάρτησης και ελέγχου.
Η Λευκωσία, εξετάζει όλα τα δεδομένα και αξιολογεί τις δυνατότητες. Ο στόχος είναι η λύση και όχι η ομηροποίηση της χώρας στην Τουρκία. Δεν μπορεί να αποδεχθεί φιλανδοποίηση της Κύπρου. Εάν, για παράδειγμα, η Τουρκία προτάσσει τα ενεργειακά ( από ποιο φυσικό αέριο θα προωθήσει το έργο;), η κυπριακή πλευρά μπορεί να προωθήσει τα ενεργειακά με λύση. Προτάσσοντάς το δικό της φυσικό αέριο.
Η Τουρκία, διά της ΤΡΑΟ, αποκτά πρόσβαση
σε φυσικούς πόρους τρίτων χωρών!
Η τουρκική επεκτατική πολιτική και στο πεδίο της ενέργειας συνδυάζει την ενίσχυση των τεχνικών δυνατοτήτων, του στόλου και τις συμφωνίες με ξένες εταιρείες και κράτη. Ο Υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Alparslan Bayraktar, δήλωσε ότι η Τουρκία διαθέτει πλέον έξι πλοία-γεωτρύπανα βαθιών υδάτων και δύο σκάφη σεισμικών ερευνών, χαρακτηρίζοντας τον στόλο ως τον τέταρτο μεγαλύτερο στον κόσμο. Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή, η οποία ξεκίνησε και αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για μια επιλογή, που συνδέεται με τις ευρύτερες επεκτατικές επιδιώξεις της κατοχικής Τουρκίας.
Η Büşra Zeynep Özdemir, ερευνήτρια στο Ίδρυμα Πολιτικών, Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (SETA), σε άρθρο της στο τουρκικό πρακτορείο Ανατολού (AA Analysis) ,σχετικά με τις διεθνείς δραστηριότητες της ΤΡΑΟ, αναφέρει πως η εταιρεία συμμετέχει εδώ και καιρό σε διάφορα έργα στο Αζερμπαϊτζάν, το Ιράκ και τη Ρωσία, ενώ τα πρόσφατα βήματα υποδεικνύουν κάτι περισσότερο από μια απλή γεωγραφική συνέχεια προηγούμενων δραστηριοτήτων( πρώτος «σταθμός» η Σομαλία). «Η TPAO προχωρά τώρα προς την κατεύθυνση να γίνει μια εταιρεία που διεξάγει εξερεύνηση σε διαφορετικές ηπείρους, αναλαμβάνει κινδύνους γεώτρησης, συμμετέχει σε διεθνείς κοινοπραξίες και αποκτά άμεσα μερίδια πεδίου», αναφέρεται στο άρθρο. Σημειώνεται πως τους πρώτους μήνες του 2026, οι συμφωνίες που υπογράφηκαν διαδοχικά με εταιρείες όπως η ExxonMobil, η Chevron, η BP, η Shell και η TotalEnergies διεύρυναν το διεθνές δίκτυο συνεργασιών της τουρκικής εταιρείας TPAO. Η TPAO απέκτησε μερίδιο 15% στην BP Energy Company της Kirkuk Limited, συνεργαζόμενη με την BP και την ConocoPhillips «σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανάπτυξης κοιτασμάτων στο Κιρκούκ». Η TPAO δραστηριοποιείται ήδη στο Ιράκ στα έργα Missan, Badra και Siba.
Περαιτέρω, με την έγκριση της βουλγαρικής κυβέρνησης, η τουρκική εταιρεία απέκτησε μερίδιο 33% στο έργο, το οποίο λειτουργεί η Shell με μερίδιο 42% και η OMV με μερίδιο 25%. Το κοίτασμα, έκτασης περίπου 3.800 τετραγωνικών χιλιομέτρων, βρίσκεται κοντά στο κοίτασμα φυσικού αερίου Sakarya της Τουρκίας. Σύμφωνα με την αναλύτρια, η συμμετοχή της TPAO στην ίδια κοινοπραξία με την Shell και την OMV Petrom στη θαλάσσια δικαιοδοσία μιας χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδεικνύει σαφώς ότι η εμπειρία που έχει αποκτήσει στη Μαύρη Θάλασσα είναι διεθνώς αναγνωρισμένη. Για τη Βουλγαρία, η TPAO προσφέρει μια συμπληρωματική συνεργασία λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας, της γνώσης πεδίου που σχετίζεται με την ίδια λεκάνη και της υπεράκτιας χωρητικότητας που έχει αποδειχθεί στη Sakarya.
Σε όλα όσα αναλύονται στο άρθρο, σημαντικό στοιχείο είναι και το γεγονός ότι η τουρκική εταιρεία αποκτά με τη διεθνή δραστηριότητα της πρόσβαση σε πόρους άλλων κρατών, ό,τι και να σημαίνει αυτό για τις στρατηγικές επεκτατικές επιδιώξεις της κατοχικής Τουρκίας.
