Σε ένα ακόμη πεδίο δημιουργίας τετελεσμένων στην Κύπρο επιχειρεί να εισέλθει η Τουρκία, αυτήν τη φορά όχι μέσα από μια πρόσκαιρη πολιτική κίνηση, αλλά μέσω μιας μόνιμης ενεργειακής υποδομής.

Ο σχεδιαζόμενος υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αερίου από το Αναμούρ της Τουρκίας προς τον Άγιο Αμβρόσιο Κερύνειας δεν μπορεί να θεωρηθεί απλώς ένα έργο κάλυψης των ενεργειακών αναγκών των κατεχομένων. Τα ίδια τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζει η Άγκυρα, η πρόβλεψη για δύο ξεχωριστούς αγωγούς μεγάλης διαμέτρου και, κυρίως, η εξαρχής δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς φυσικού αερίου αποκαλύπτουν έναν σχεδιασμό με σαφώς μεγαλύτερο βάθος.

Η Τουρκία επιχειρεί ουσιαστικά να δημιουργήσει μια υποδομή που θα της επιτρέψει μεταγενέστερα να αποκτήσει ακόμη ισχυρότερο ρόλο τόσο στην Κύπρο όσο και στην ενεργειακή «σκακιέρα» της Ανατολικής Μεσογείου. Και όλα αυτά, ενώ το Κυπριακό παραμένει άλυτο και η Άγκυρα προωθεί επί του εδάφους και πλέον στον βυθό έργα που επιχειρούν παράνομα τη σταδιακή ενσωμάτωση των κατεχομένων στις τουρκικές υποδομές.

Από τις εξαγγελίες στις έρευνες

Η Άγκυρα έχει ήδη περάσει από τις πολιτικές εξαγγελίες στις κινήσεις επί του βυθού. Στις 10 Ιουλίου υπογράφηκε μνημόνιο για την προμήθεια φυσικού αερίου στα κατεχόμενα, με τον Τούρκο Υπουργό Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, να ανακοινώνει την έναρξη των εργασιών για την ανάπτυξη του συστήματος.

Παράλληλα, η Άγκυρα εξέδωσε αυθαίρετη NAVTEX για έρευνες κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής, επιστρατεύοντας το σεισμογραφικό «Ορούτς Ρέις», με την τουρκική οδηγία να βρίσκεται σε ισχύ μέχρι τις 30 Αυγούστου.

Οι συγκεκριμένες έρευνες αποτελούν το προκαταρκτικό στάδιο για τη μελέτη του θαλάσσιου πυθμένα και τον ακριβέστερο καθορισμό της όδευσης του αγωγού. Με άλλα λόγια, η Άγκυρα επιχειρεί να μεταφέρει έναν πολιτικό σχεδιασμό στο επίπεδο της πραγματικής υποδομής, δημιουργώντας σταδιακά δεδομένα τα οποία δεν θα περιορίζονται σε εξαγγελίες και μνημόνια, αλλά θα αποκτούν φυσικό αποτύπωμα.

Η «ακτινογραφία» των αγωγών

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά είναι ίσως το στοιχείο που γεννά τα μεγαλύτερα ερωτήματα ως προς τον ευρύτερο σχεδιασμό πίσω από το έργο.

Το έργο προβλέπει συνολικό μήκος περίπου 101 χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα 97 θα βρίσκονται κάτω από τη θάλασσα. Η αφετηρία θα είναι το Αναμούρ στις νότιες ακτές της Τουρκίας και η κατάληξη στον Άγιο Αμβρόσιο, όπου βρίσκεται ο σημαντικότερος «ηλεκτροπαραγωγός σταθμός» των κατεχομένων.

Σύμφωνα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχει παρουσιάσει η τουρκική πλευρά, ο σχεδιασμός αφορά δύο παράλληλες γραμμές φυσικού αερίου, διαμέτρου 22 ιντσών η καθεμία. Πρόκειται δηλαδή για δύο αγωγούς διαμέτρου περίπου 56 εκατοστών, που θα διασχίζουν σχεδόν 100 χιλιόμετρα θάλασσας.

Το ερώτημα που αναπόφευκτα προκύπτει είναι γιατί μια αγορά του μεγέθους των κατεχομένων χρειάζεται δύο υποθαλάσσιους αγωγούς τέτοιων διαστάσεων. Δύο αγωγοί μπορούν να προσφέρουν εφεδρεία, μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία και δυνατότητα συντήρησης της μίας γραμμής χωρίς πλήρη διακοπή της τροφοδοσίας.

Ωστόσο, εάν ο μοναδικός στόχος ήταν η αντικατάσταση των υγρών καυσίμων που χρησιμοποιούνται σήμερα για την ηλεκτροπαραγωγή στα κατεχόμενα, η επιλογή δύο παράλληλων αγωγών τέτοιας διαμέτρου προκαλεί εύλογα ερωτήματα ως προς την αναγκαιότητα της συνολικής μεταφορικής τους ικανότητας και κυρίως ως προς τις ανάγκες που η Άγκυρα προσδοκά ότι η συγκεκριμένη υποδομή θα μπορεί να εξυπηρετήσει σε βάθος χρόνου.

Οι σχεδιασμοί της Άγκυρας

Η απάντηση φαίνεται να βρίσκεται στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της ίδιας της Άγκυρας. Η συγκεκριμένη υποδομή δεν σχεδιάζεται μόνο για να μεταφέρει φυσικό αέριο από την Τουρκία προς τα κατεχόμενα. Σχεδιάζεται εξαρχής ώστε να μπορεί να λειτουργήσει και προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ο ίδιος ο Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ διαμηνύει ότι οι αγωγοί θα έχουν δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ακόμη πιο αποκαλυπτική για τις ευρύτερες επιδιώξεις της Άγκυρας είναι η σαφής αναφορά του Τούρκου Υπουργού Ενέργειας στην προοπτική μελλοντικής αξιοποίησης κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Κύπρο ή στην ευρύτερη περιοχή, με στόχο τη διοχέτευσή τους μέσω Τουρκίας προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

Οι τουρκικές φιλοδοξίες γίνονται ακόμη σαφέστερες μέσα από τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το έργο συζητείται στην Τουρκία. Τοποθετήσεις Τούρκων αναλυτών παρουσιάζουν μια σύνδεση Τουρκίας – κατεχομένων ως πιθανό ενεργειακό διάδρομο για το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου.

Σήμερα, σημαντικό μέρος των σχεδιασμών για την αξιοποίηση του φυσικού αερίου της περιοχής έχει ως σημείο αναφοράς την Αίγυπτο και τις υφιστάμενες υποδομές της. Η Άγκυρα, ωστόσο, επιχειρεί να ανατρέψει αυτήν την ενεργειακή εξίσωση και να τοποθετήσει την Τουρκία στο επίκεντρο των μελλοντικών διαδρομών, προβάλλοντας ως εναλλακτική τη διοχέτευση του φυσικού αερίου της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου προς την Ευρώπη μέσω του τουρκικού δικτύου.

Ένα τέτοιο σενάριο προσκρούει σήμερα σε σοβαρότατα πολιτικά, νομικά και εμπορικά εμπόδια, πρωτίστως λόγω του άλυτου Κυπριακού. Αυτό, όμως, δεν φαίνεται να ανακόπτει τον τουρκικό σχεδιασμό. Η Τουρκία κοιτάζει πολύ πιο μακριά, προς τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου και σε βάθος χρόνου, προς την ευρωπαϊκή αγορά, επιδιώκοντας να καταστήσει το δικό της δίκτυο αναπόσπαστο κρίκο μιας μελλοντικής ενεργειακής διαδρομής.

Αντί, μάλιστα, να αναμένει πρώτα τη διαμόρφωση των πολιτικών και νομικών προϋποθέσεων, η Άγκυρα επιχειρεί να αντιστρέψει τη σειρά των πραγμάτων, δημιουργώντας πρώτα την απαραίτητη υποδομή και αφήνοντας για μεταγενέστερο στάδιο τη συζήτηση για τους όρους αξιοποίησής της. Μια έτοιμη ενεργειακή σύνδεση θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα μιας μελλοντικής διαπραγμάτευσης, καθώς η Τουρκία θα έχει ήδη δημιουργήσει το φυσικό σκέλος μιας διαδρομής που σήμερα αποτελεί δική της επιδίωξη, επιχειρώντας ουσιαστικά να μετατρέψει έναν μακροπρόθεσμο πολιτικό και ενεργειακό σχεδιασμό σε τετελεσμένο.

Μετά το «μπλόκο» στο ηλεκτρικό καλώδιο

Λίγους μήνες προηγουμένως, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας είχε τοποθετηθεί επί του τουρκικού σχεδιασμού για ηλεκτρική διασύνδεση με τα κατεχόμενα.

Ο ευρωπαϊκός οργανισμός είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να εξετάσει προς συμπερίληψη στο δεκαετές πρόγραμμά του έργο το οποίο αναπτύσσεται χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του αναγνωρισμένου κυπριακού διαχειριστή.

Το μήνυμα ήταν πως η Τουρκία δεν μπορούσε να παρακάμψει την Κυπριακή Δημοκρατία και να εισαγάγει από την «πίσω πόρτα» στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό, μια χωριστή ηλεκτρική σύνδεση με τα κατεχόμενα.

Η Άγκυρα, ωστόσο, δεν εγκατέλειψε τον στόχο τής ενεργειακής διασύνδεσης. Παράλληλα με τους σχεδιασμούς για το ηλεκτρικό καλώδιο, προωθεί πλέον και το φυσικό αέριο, μέσα από μια υποδομή την οποία επιχειρεί να παρουσιάσει ως «διμερή» υπόθεση μεταξύ Τουρκίας και ψευδοκράτους. Σε αντίθεση, μάλιστα, με ένα έργο που επιδιώκει να ενταχθεί στον ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σχεδιασμό, ο αγωγός φυσικού αερίου μπορεί σε πρώτη φάση να προωθηθεί χωρίς την ίδια θεσμική διαδρομή.

Από το νερό στο φυσικό αέριο

Ο νέος αγωγός εντάσσεται σε μια αλληλουχία στρατηγικών υποδομών, που εδώ και χρόνια συνδέουν ολοένα και στενότερα τα κατεχόμενα με την Τουρκία.

Προηγήθηκε ο υποθαλάσσιος αγωγός μεταφοράς νερού, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία το 2015. Ακολούθησαν οι σχεδιασμοί για ηλεκτρική διασύνδεση, ενώ υφίστανται ήδη σημαντικές τηλεπικοινωνιακές και άλλες υποδομές σύνδεσης με την Τουρκία. Τώρα προστίθεται το φυσικό αέριο.

Κάθε νέα τέτοια υποδομή ενισχύει το «δέσιμο» των κατεχομένων από την Άγκυρα και περιορίζει ακόμη περισσότερο την ενεργειακή και οικονομική αυτονομία του ψευδοκράτους. Συγκεκριμένα, δημιουργεί μόνιμους δεσμούς εξάρτησης, οι οποίοι μεταβάλλουν σταδιακά την πραγματικότητα επί του εδάφους και δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την ανατροπή των τετελεσμένων σε μια μελλοντική λύση του Κυπριακού.

Η σημασία αυτών των υποδομών βρίσκεται ακριβώς στη μονιμότητά τους. Κυβερνήσεις, πολιτικές και διαπραγματευτικές θέσεις μπορούν να αλλάξουν. Ένας υποθαλάσσιος αγωγός, όμως, σχεδιάζεται και κατασκευάζεται με ορίζοντα δεκαετιών και δημιουργεί οικονομικά, τεχνικά και πολιτικά δεδομένα, τα οποία δεν εξαφανίζονται με μιαν αλλαγή του πολιτικού περιβάλλοντος.

Ο φερετζές των δύο κρατών

Η δημιουργία μιας τέτοιας μόνιμης σύνδεσης δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τη θέση της Άγκυρας περί «δύο κρατών» στο Κυπριακό. Προωθεί συμφωνίες και στρατηγικές υποδο μές αντιμετωπίζοντας την αποσχιστική οντότητα στα κατεχόμενα ως ξεχωριστό συμβαλλόμενο μέρος, παρά το γεγο νός ότι δεν αναγνωρίζεται από κανένα διεθνώς, πλην της Τουρκίας. Πίσω από την επίκληση πρακτικών ενεργειακών αναγκών, κάθε νέο έργο οικοδομεί παράλληλα μια ξεχωριστή οικονομική και ενεργειακή αρχιτεκτονι κή στα κατεχόμενα, η οποία τα συνδέει ολοένα και στενότερα με την Τουρκία. Πρόκειται για διαδικασία ενσωμάτωσης με φερετζέ τα δύο κράτη.

Ακόμη πιο προκλητική διάσταση προσδίδει στον σχεδιασμό η χρονική συγκυρία που επέλεξε η Άγκυρα για την παρουσίασή του. Στις 20 Ιουλίου, ανήμερα της επετείου της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, ο Τούρκος αντι πρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ παρουσία σε από την κατεχόμενη Λευκωσία τον σχεδιασμό του αγωγού, συνοδευόμενο από χάρτη της διαδρομής και τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου.

Η επιλογή τόσο της ημερομηνίας όσο και του τόπου προσδίδει σαφή πολιτικό συμβολισμό στην εξαγγελία και δύσκολα μπορεί να εκληφθεί ως τυχαία ή πολιτικά ουδέτερη. Συνεπώς, πέραν της αμιγώς ενεργει ακής του διάστασης, ο σχεδιαζόμενος αγωγός εντάσσεται σε μια ευρύτερη ακολουθία κινήσεων της Άγκυρας που διαμορφώνουν νέα δεδομένα, ενόσω το Κυπριακό παραμένει άλυτο.

Η Τουρκία επιχειρεί να εγκαθιδρύσει μια μόνι μη υποδομή με ορίζοντα δεκαετιών, δημιουργώντας μια πραγματικότητα την οποία οποιαδήποτε μελλοντική δι ευθέτηση του Κυπριακού θα κληθεί αναπόφευκτα να λάβει υπόψη και να διαχειριστεί. Εκεί ακριβώς εντοπίζεται η ουσία του νέου τετελεσμένου.

ΠΗΓΗ:https://simerini.sigmalive.com/article/2026/8/15/me-agogous-themelionei-ta-nea-tetelesmena-e-agkura/