23/8/2026
γράφει ο Κώστας Βενιζέλος
Σε μια κρίσιμη συγκυρία, με πολλά ανοικτά μέτωπα και παράλληλες πρωτοβουλίες να βρίσκονται σε εξέλιξη ( Κυπριακό, ευρωτουρκικά), η κατοχική πλευρά επιλέγει τη στρατηγική της κλιμάκωσης. Πρόκειται για επιλογή, η οποία διαμορφώθηκε ως αποτέλεσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων και του ρόλου που επιδιώκει η Τουρκία.
Είναι σαφές πως η τακτική μονομερούς επιβολής των σχεδιασμών της, που υιοθετεί η Άγκυρα, απομακρύνει τις προοπτικές επίλυσης προβλημάτων, τα οποία η ίδια δημιουργεί και συντηρεί με τρόπο κατά τον οποίο να της επιτρέψει να υλοποιήσει τις επιδιώξεις της.
Η Άγκυρα, λοιπόν, θεωρώντας πως οι εξελίξεις στην περιοχή την ευνοούν, εκτιμώντας πως είναι αναβαθμισμένη και με σημαντικό γεωπολιτικό ρόλο, επιλέγει την πολιτική του τραμπουκισμού. Είναι σαφές πως η αντίληψη αυτή, εκφράζεται και στη συμπεριφορά της, σε όλα τα πεδία της εξωτερικής πολιτικής, όπως το Κυπριακό, τα ελληνοτουρκικά, τα ευρωτουρκικά. Η σκλήρυνση της στάσης της δεν πρόκειται για παιχνίδι τακτικής, αλλά επιλογή, η οποία καθορίζει τη δική της μεγάλη εικόνα. Στην Άγκυρα εκτιμούν- κι αυτό πράττουν- ότι οι συγκυρίες ευνοούν για μια πιο σκληρή γραμμή, μέσα από την οποία θα υλοποιήσει τα σχέδια της.
Η τακτική της κλιμάκωσης, αν και δεν είναι καινούργια, στη σημερινή συγκυρία, διαμορφώνει δεδομένα, που επηρεάζουν τις εξελίξεις. Είναι συνεπώς σαφές ότι βρισκόμαστε ενώπιον δεδομένων, που φαίνεται να επηρεάζουν τόσο την Ελλάδα όσο και την Κύπρο. Δυο κράτη, τα οποία έχει μονίμως στο στόχαστρο η κατοχική Τουρκία και εργάζεται στη λογική της φιλανδοποίησης τους.
«Θύμα» το Κυπριακό
Η Άγκυρα ουδέποτε έχει αντιμετωπίσει το Κυπριακό μεμονωμένα. Θεωρεί την Κύπρο «δικό της οικόπεδο», χώρος «επιρροής της», αλλά το εντάσσει μονίμως στους ευρύτερους σχεδιασμούς. Σε αυτή τη λογική κινείται διαχρονικά.
Σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στο Κυπριακό, όπως αυτές διαμορφώνονται μετά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στην Κύπρο, η τουρκική στρατηγική παραμένει αναλλοίωτη και αφορά τον έλεγχο του νησιού, είτε μέσα από μια συμφωνία είτε χωρίς. Ταυτόχρονα υιοθετεί την γνωστή τακτική του ροκανίσματος του χρόνου, μέχρι και την αποχώρηση του Γενικού Γραμματέα από τη θέση του. Στο πλαίσιο αυτό, χωρίς να αρνείται συμμετοχή σε μια διαδικασία διαβουλεύσεων ( και όχι διαπραγματεύσεων), η Άγκυρα δεν κάνει πίσω στις επιδιώξεις της. Παράλληλα, θέλει να αποφύγει να φορτωθεί τις όποιες ευθύνες σε ενδεχόμενο αδιέξοδο.
Ο «καλός» και ο «κακός»
Το τουρκικό παιχνίδι του «καλού» και του «κακού» δεν είναι καινούργιο και κάθε φορά αλλάζουν οι ρόλοι μεταξύ της Άγκυρας και του εγκάθετου της στα κατεχόμενα. Στην προκειμένη περίπτωση αυτός που αναμενόταν να παίξει το ρόλο του «καλού», ο Τουφάν Έρχιουρμαν, αποφεύγει να αποστασιοποιηθεί από την Άγκυρα και μερικές φορές την ξεπερνά στις τοποθετήσεις του. Ο πρώην ηγέτης κατοχικός ηγέτης, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, έχοντας εμπειρία στη διαχείριση του Κυπριακού, προσπάθησε να δικαιολογήσει τη στάση Έρχιουρμαν αναφέροντας εν πολλοίς ότι δεν μπορεί να αποφασίζει χωρίς την Άγκυρα. Αυτό είναι γνωστό και δεδομένο. Έχουν, όμως, ενδιαφέρον αυτά που είπε ο κ. Ταλάτ. Σε δηλώσεις του υποστήριξε ότι υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ της Τουρκίας και του εγκάθετου της, αλλά δεν λέγεται τούτο δημόσια: «Το έργο του ‘’προέδρου’’ δεν είναι εύκολο. Πιστεύω ότι και ο Έρχιουρμαν επιθυμεί λύση. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι ο ‘’πρόεδρος’’ δεν μπορεί να ενεργεί μόνος του. Οποιαδήποτε λύση που δεν θα εγκρίνει η Τουρκία δεν θα τεθεί σε ισχύ. Το έργο του δεν είναι καθόλου εύκολο, καθότι πρέπει να αντιμετωπίσει, τόσο την ελληνοκυπριακή πλευρά και τη διεθνή κοινότητα, όσο και την Τουρκία. Έχει την υποχρέωση να εξασφαλίσει ότι η Τουρκία θα έχει την ίδια άποψη με την τουρκοκυπριακή πλευρά όσον αφορά το Κυπριακό».
Τι μπορεί να γίνει
Αναμένεται ότι μετά τη συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη και του εγκάθετου της Άγκυρας, Τουφάν Έρχιουρμαν την ερχόμενη Τετάρτη, θα εντατικοποιηθούν οι επαφές. Τόσο των ιδίων όσο και των διαπραγματευτών. Τούτο θα συντηρήσει την κινητικότητα, ωστόσο, δεν φαίνεται να υπάρχει διάθεση στην κατοχική πλευρά να κάνει ένα έστω βήμα προς τα εμπρός. Τόσο ο κ. Έρχιουρμαν όσο και ο διαπραγματευτής του, Μεχμέτ Ντάνα, που συνομιλεί απευθείας με το τουρκικό ΥΠΕΞ, έχουν περιορισμούς. Γνωρίζουν τα όρια τους και στο πλαίσιο αυτό κινούνται.
Το ζητούμενο είναι τι θα αποφασίσει για τη συνέχεια ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, όταν αρχές Σεπτεμβρίου θα γίνει η αξιολόγηση των διεργασιών στην Κύπρο. Θα συγκαλέσει ή όχι την άτυπη Πενταμερή; Θα αρκεστεί στην αποδοχή της πρόσκληση από την Τουρκία ή θα θέλει να διασφαλίσει εκ των προτέρων ότι θα υπάρξει αποτέλεσμα;
Μέχρι το τέλος του τρέχοντος μηνός ή αρχές Σεπτεμβρίου, αναμένεται όπως ετοιμασθεί από πλευράς των εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών το έγγραφο με τις συγκλίσεις. Το έγγραφο θα υποβληθεί στους εμπλεκόμενους, ώστε να αποτελέσει τη βάση για τις παραπέρα διαπραγματεύσεις. Ένα ζήτημα που αναμένεται να κρίνει πολλά είναι και η στάση των εμπλεκομένων έναντι του εγγράφου των συγκλίσεων.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει επενδύσει στα ευρωτουρκικά αλλά σε κάποιο βαθμό και στα ελληνοτουρκικά. Θεωρεί πως όλα είναι συγκοινωνούντα δοχεία ( Κυπριακό, ευρωτουρκικά, ελληνοτουρκικά).
Το κλίμα, όπως το διαμορφώνει η τουρκική στάση, δεν ευνοεί, ωστόσο, τον σχεδιασμό Γκουτέρες, ο οποίος πάντως προσπαθεί για αποτέλεσμα στο Κυπριακό μέχρι τέλους.
Η κρίση στα ελληνοτουρκικά
Η τουρκική στρατηγική στηρίζεται, ως γνωστό, στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» κι αυτό προωθείται χωρίς καμία διάθεση για διαφοροποίηση. Το πρόσφατο προεδρικό διάταγμα στην Τουρκία με το οποίο έχει ανακηρύξει δυο Θαλάσσια Πάρκα, σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, αποτυπώνει τις τουρκικές διεκδικήσεις. Επιχειρεί να επιβάλλει τετελεσμένα και το κυριότερο προσπαθεί να εκφοβίσει την Αθήνα, να τεντώσει το σχοινί με ρίσκο, κίνδυνο, να φθάσουν οι σχέσεις στα άκρα.
Η Άγκυρα δεν προχώρησε σε αυτή την απόφαση με τα Θαλάσσια Πάρκα για να απαντήσει σε αποφάσεις της Ελλάδος, που ειρήσθω εν παρόδω συνάδουν όλες με το διεθνές δίκαιο, αλλά για να κάνει ένα ακόμη βήμα για διχοτόμηση του Αιγαίου. Με τα δύο Θαλάσσια Πάρκα η Τουρκία, σύμφωνα με τον αναλυτή Νίκο Μελέτη, επαναφέρει τη θέση ότι η μέση γραμμή ορίζεται μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών, αγνοώντας πλήρως την ύπαρξη των νησιών και των θαλάσσιων ζωνών που δικαιούνται, ώστε τελικά η τουρκική υφαλοκρηπίδα να εκτείνεται μέχρι το μέσο του Αιγαίου, ακόμη και δυτικά των ελληνικών νησιών. Πρόκειται για μια πολιτική, που έχει καθοριστεί από το 1973 και την οποία η Άγκυρα ακολουθεί και προωθεί με συνέπεια.
Αναλυτές εκτιμούν πως η Τουρκία κινείται ακραία θεωρώντας πως η Ελλάδα φοβάται να αντιδράσει. Το θέμα, βέβαια, δεν είναι τόσο απλό. Εάν σε αυτές τις κινήσεις η Αθήνα αντιδράσει υποτονικά, τότε αυτό θα θεωρηθεί από την Άγκυρα ως ένδειξη αδυναμίας και φόβου και θα προχωρήσει περαιτέρω. Οπότε είναι σαφές πως για την Αθήνα είναι μονόδρομος η αντίδραση.
Η Ηλεκτρική Διασύνδεση
Ένα ακόμη ζήτημα, που αναμένεται να απασχολήσει σύντομα είναι η επανέναρξη των εργασιών των ερευνών για το καλώδιο Ηλεκτρικής Διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου. Όπως είναι γνωστό, μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiem στο επιχειρηματικό σχήμα του GSI, θα πρέπει να αναμένεται η επανέναρξη των ερευνών, που έχουν σταματήσει λόγω τουρκικής παρέμβασης με φρεγάτες. Η κατοχική δύναμη απαιτεί για λόγους, που συνδέονται με την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στην περιοχή, να εκδίδει η ίδια NAVTEX. Τούτο θα σημαίνει ότι η περιοχή δεν είναι μόνο αμφισβητούμενη αλλά τουρκική. Κι αν ακόμη η γαλλική εταιρεία αποφασίσει, για να προχωρήσει το έργο, να στραφεί προς την Τουρκία για παραχώρηση άδειας για έρευνες, τούτο δεν λύνει το πρόβλημα. Γιατί δύσκολα ελληνική κυβέρνηση θα δεχθεί τούτο ή θα κάνει τα στραβά μάτια. Θα είναι μια κίνηση από τη γαλλική εταιρεία, προσαρμογής στις τουρκικές απαιτήσεις, που θα έχει κόστος για την Ελλάδα.
Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως η αμερικανική υποστήριξη στο έργο, όπως εκφράσθηκε από εκπρόσωπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, δεν σημαίνει πως διασφαλίζει και ομαλή διενέργεια των ερευνών. Ή ότι θα σταματήσει τουρκική αντίδραση.
Όλα αυτά θα κριθούν επί του πεδίου. Όταν θα επαναρχίσουν κάποια στιγμή οι έρευνες. Αυτή τη φορά από τους Γάλλους.
Από «φιλοευρωπαίος», «ισλαμοδημοκράτης», θέλει να γίνει νεοσουλτάνος o Ερντογάν
Ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επί της θητείας του, που είναι μακρά και δεν φαίνεται να ολοκληρώνεται ούτε με αυτή τη θητεία, έχει στην πορεία διαφοροποιήσει τις στρατηγικές της χώρας του, ως αποτέλεσμα της αναβάθμισης των γεωπολιτικών επιδιώξεων της Άγκυρας. Όταν αναλάμβανε την εξουσία στην Τουρκία, ο Ερντογάν, παρουσιάσθηκε ως φιλοευρωπαίος. Είχε τότε χαρακτηρισθεί από τους ευκολόπιστους ως ισλαμοδημοκράτης. Η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας κράτησε αρκετά χρόνια, αλλά σιγά-σιγά ξεκίνησαν τα αποκαλυπτήρια του καθεστώτος.
Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια, υπάρχει μια στρατηγική που παραπέμπει σε νέο- ηγεμονικές λογικές, ως απόρροια και του μεγαλοϊδεατισμού του ιδίου του Ερντογάν. Επιδιώκει να καταστεί περιφερειακός παίκτης, μια υπερδύναμη στην περιοχή και αυτό προσπαθεί να το πετύχει διά πυρός και σιδήρου. Εξ’ ου και η αντιπαράθεση με το Ισραήλ, το οποίο έχει τις παρόμοιες επιδιώξεις. Η Άγκυρα, όχι τώρα, αλλά κι όταν επένδυε στην Ευρώπη ασκούσε αναθεωρητική πολιτική. Κατάφερνε ενίοτε να ισορροπεί μεταξύ Δύσης και Ανατολής καθώς οι δυτικοί και οι Ευρωπαίοι θέλουν, για πολλούς λόγους, ανοικτά κανάλια με την Άγκυρα.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε πρόσφατη συνέντευξή του στην εκπομπή «Al Muqabala» του Al Jazeera Arabic, θέλησε να στείλει ένα μήνυμα προς τις Βρυξέλλες. Με αλαζονικό τρόπο, ανέφερε ότι η ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση «δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα» για την Άγκυρα, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι από αυτή την εξέλιξη, «χαμένη θα είναι η Ευρώπη». Η δήλωση αυτή διαψεύδει δημόσια τοποθέτηση του υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ο οποίος είχε πει πως ο στόχος της Τουρκίας παραμένει η πλήρης ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είχε δε αναφέρει πως αυτό αποτελεί στρατηγικό στόχο της Άγκυρας, υπογραμμίζοντας ότι ο Ερντογάν «έχει επιδείξει ισχυρή βούληση προς αυτή την κατεύθυνση από την αρχή». Ο Φιντάν, τα ανέφερε αυτά όταν την Άγκυρα επισκέφθηκε, τον περασμένο Ιούλιο, αντιπροσωπεία της Ε.Ε. με Επιτρόπους.
Η πραγματικότητα είναι πως στην Άγκυρα γνωρίζουν πως δεν υπάρχουν πιθανότητες ένταξης. Ωστόσο από το σημείο που βρίσκονται σήμερα οι ευρωτουρκικές σχέσεις μέχρι την πλήρη ένταξη υπάρχουν πολλά στάδια, από τα οποία έχει να κερδίσει η Τουρκία. Πρωτίστως οικονομικά.
Οι γέφυρες με την Ε.Ε. θα παραμείνουν επειδή εξυπηρετούνται και οι δυο πλευρές και στη βάση αυτή, επιδιώκεται να «κολλήσει» στις σχέσεις και το Κυπριακό. Η Άγκυρα, παρά τις άλλες γεωπολιτικές της προτεραιότητες, έχει λόγους να ενισχύει τα κανάλια με την Ε.Ε.
ΠΗΓΗ:https://www.philenews.com/politiki/article/1761462/tourkiki-trampoukismi-stochevoun-na-kathorisoun-topio-se-kipro-ke-ellada/
