20/9/2026
γράφει η Φανούλα Αργυρού*
Τουρκική Εισβολή – Ημερολογιακά ΜΕΡΟΣ 9’ τραγικός Ιούλιος και Αύγουστος 1974
«Ψεκασμένα» αφηγήματα…
«Ο χρόνος περνά. Tα τεκμήρια όμως κρατούν ανοιχτό το χρέος της Ιστορίας»
Στις 17.7.2026 στην Εκπομπή Σωτήρη Παρούτη «Αιχμές» με Κώστα Βενιζέλο και Μ. Ιγνατίου είπε o M.I : σχετικά με την ομιλία του Μακαρίου στο Σ.Ασφαλείας 19.7.1974 « υπάρχουν μερικοί που επιμένουν ότι ο Μακάριος το έκανε επίτηδες, ότι συνεννοήθηκε με τους Βρετανούς, νομίζω με όλο το σεβασμό είναι ψεκασμένο αυτό το αφήγημα…»
https://www.omegatv.com.cy/cgibin/hweb?-A=224259&-V=vod
Στην ίδια Εκπομπή Σωτήρη Παρούτη (με Λεωνίδα Λεωνίδου και Μαρίνο Σιζόπουλο) 24.3.2025. o κ. Σιζόπουλος, πρόεδρος της επιτροπής που ετοίμασε το 2011 το λεγόμενο ‘πόρισμα’ της Βουλής των Αντιπροσώπων για τον «Φάκελο της Κύπρου», προσποιήθηκε ότι δεν γνώριζε για συνάντηση Μακαρίου με Βρετανούς στις 17 Ιουλίου 1974 ούτε για τα πρακτικά τέτοιας συνάντησης (ενώ τα είχαν).
Φ.Α. Σημερινή 14.4.2025
Τα βρετανικά έγγραφα για το 1974 αποδεσμεύθηκαν τον Δεκεμβρίου του 2004 και δημοσιεύσαμε στην Σημερινή αρχές Ιανουαρίου 2005. Η γράφουσα τότε κάλυψε τις αποδεσμεύσεις και στην αγγλόφωνη Cyprus Weekly κατόπιν πρόσκλησης από τον αρχισυντάκτη μ. Άλεξ Ευθυβούλου.
Παραθέτω την ανάλυση του εκδότη, συγγραφέα και δικηγόρου κ. Κώστα Ν. Χατζηκωστή που περιλαμβάνεται ΚΑΙ στα δύο του βιβλία «6 Προεδρικά Πορτραίτα» και «7 Προεδρικά Πορτραίτα» (μαζί με ολόκληρη την ομιλία Μακαρίου στα ελληνικά) για την συνάντηση/συνεννόηση Μακαρίου/Γουίλσον στις 17 Ιουλίου 1974 στην πρωθυπουργική κατοικία στο Λονδίνο. Τον πρόλογο στο πρώτο βιβλίο, που περιλαμβάνεται και στο δεύτερο, έγραψε ο μ. Βάσος Λυσσαρίδης.
Η συνεννόηση Μακαρίου/Γουίλσον για ομιλία 19.7.74 ΟΗΕ
«… Στις 17 Ιουλίου (ο Μακάριος) συναντήθηκε με τον Βρετανό πρωθυπουργό Χάρολντ Γουίλσον στον οποίο διηγήθηκε τις λεπτομέρειες της διαφυγής του. Περιέγραψε τι ακριβώς συνέβη και του ανέλυσε πως είχε η κατάσταση στην Κύπρο και τι θεωρούσε ότι θα επακολουθούσε. Ο Βρετανός πρωθυπουργός «ψάρεψε» τον Μακάριο για το πως θεωρούσε ότι θα αντιδρούσε η Ρωσία, η Ελλάδα και η Τουρκία. Ο Μακάριος με τις μη πολιτικές, μη διπλωματικές, μη νηφάλιες απαντήσεις του, επικεντρωνόταν στο πως ο ίδιος θα έπρεπε συνεχίσει να αναγνωρίζεται ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και όχι ο Σαμψών! Ο Βρετανός πρωθυπουργός δεν έχασε την ευκαιρία και αντέτεινε στον Μακάριο ότι η Ελλάδα είχε εισβάλει στην Κύπρο. Ο Μακάριος συμφώνησε. Το σχετικό εμπιστευτικό έγγραφο καταγράφει επί λέξει: «Ο πρωθυπουργός υπέδειξε ότι θα μπορούσε κανείς να πει ότι το γεγονός (το πραξικόπημα) είχε κάποια χαρακτηριστικά εισβολής. Ο πρόεδρος Μακάριος συμφώνησε». Είναι ολοφάνερο ότι η συζήτηση αυτή, όπως αποκαλύφθηκε εκ των υστέρων από τα μυστικά αρχεία των Άγγλων, υπήρξε ο πρόλογος για την ομιλία του Μακαρίου στα Ηνωμένα Έθνη λίγες μέρες αργότερα.
Η ομιλία του Μακάριου στα Ηνωμένα Έθνη, τη 19η Ιουλίου 1974, λίγες ώρες μετά την αναχώρηση των τουρκικών πλοίων από τις ακτές της Μικράς Ασίας, για να εισβάλουν στην Κύπρο, είναι ένα από τα κείμενα που σφράγισαν τη σύγχρονη κυπριακή ιστορία. Ο βιαίως εκδιωχθείς και κυνηγηθείς από το Προεδρικό Μακάριος, εμφανίστηκε στο Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων εθνών και μίλησε με το ύφος ανθρώπου με λαβωμένη την ψυχή και πληγωμένο τον προσωπικό και τον προεδρικό του εγωισμό. Η ψυχική του κατάσταση, όπως αποτυπώθηκε στην ιστορική εκείνη ομιλία, εξέφρασε απελπισία και αγανάκτηση που σε ορισμένα σημεία είχε υπερβεί τα όρια της ηγετικής ψυχραιμίας και της εθναρχικής σοφίας. Παραθέτω εδώ το σημείο όπου μιλά για κίνδυνο στη ζωή των Τουρκοκυπρίων έμμεσα καλεί τις Εγγυήτριες δυνάμεις να επέμβουν συμπεριλαμβανομένων βεβαίως και της Τουρκίας:
«Καλώ το Συμβούλιον Ασφαλείας να χρησιμοποιήσει όλους τους τρόπους και τα εις την διάθεσίν του μέσα, ώστε η συνταγματική τάξις εν Κύπρω και τα δημοκρατικά δικαιώματα του λαού της Κύπρου να αποκατασταθούν άνευ καθυστερήσεως.
Καθώς έχω ήδη δηλώσει τα γεγονότα εις Κύπρον δεν αποτελούν εσωτερική υπόθεσιν των Ελλήνων της Κύπρου, οι Τούρκοι της Κύπρου επηρεάζονται επίσης , το πραξικόπημα της Ελληνικής χούντας είναι μία εισβολή και εκ των συνεπειών της θα υποφέρη όλος ο λαός της Κύπρου , αμφότεροι Έλληνες και Τούρκοι».
Τον χαρακτηρισμό του πραξικοπήματος της Χούντας ως «εισβολή» θα τον χρησιμοποιούσε στη συνέχεια η Τουρκία ως δικαιολογία για την εισβολή της 20ης Ιουλίου του 1974. Χρησιμοποιώντας τις Συνθήκες Ζυρίχης και Λονδίνου, επικαλέστηκε το χρέος της ως εγγυήτριας δύναμης να προστατέψει την Κύπρο απέναντι στο πραξικόπημα… Τα χαράματα της 20ης Ιουλίου, η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε στρατιωτικούς στόχους στην Κερύνεια και στη Λευκωσία…»
Σημειώνω ότι κανένας Τουρκοκύπριος ενοχλήθηκε. Ο ίδιος ο Ραούφ Ντενκτάς είχε δηλώσει ότι το πραξικόπημα ήταν μεταξύ Ελλήνων. Οι δε βρετ. ΄Υπ. Αρμοστής και Αμερικανός Joseph Sisco είχαν ήδη διαψεύσει τους ισχυρισμούς Μακαρίου.
Στις 18 Ιουλίου 1974 ο Υπ. Αρμοστής Stephen Olver με τηλεγράφημά του προς το Φόρειν ΄Οφις με αντίγραφα στις πρεσβείες της Βρετανίας στην Αθήνα, Άγκυρα, Βόνη, Παρίσι, Μόσχα, Ουάσιγκτον, βρετανική αντιπροσωπεία στην Νέα Υόρκη, βρετανική αντιπροσωπεία στο ΝΑΤΟ και στο αρχηγείο βρετανικών δυνάμεων Μέσης Ανατολής (βάση Ακρωτηρίου), έλεγε μεταξύ άλλων:
« Δεν έχω καμία (καμία) μαρτυρία για οποιονδήποτε άμεσο κίνδυνο για την τουρκοκυπριακή κοινότητα…. Ο Τουρκοκύπριος υπουργός άμυνας, κ. Orek επιβεβαίωσε μέλος του προσωπικού μου σήμερα το πρωί ότι η ελληνοκυπριακή κοινότητα και ειδικότερα η Εθνική Φρουρά, συμπεριφέρονται με θαυμάσια προσοχή. Υπήρξαν κάποιοι ελαφροί τραυματισμοί από αδέσποτες σφαίρες διαμέσου της πράσινης γραμμής, όμως γενικά η τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν είχε λόγο για παράπονο στο θέμα αυτό…»
Ποιο είναι άραγε το «ψεκασμένο αφήγημα», η αδιαμφισβήτητα τεκμηριωμένη συνεννόηση Μακαρίου με τους Βρετανούς στο Λονδίνο για την ομιλία του (και όχι μόνο), ή μήπως η ομιλία στον ΟΗΕ μαζί με το αναξιόπιστο πόρισμα Μ. Σιζόπουλου και της Επιτροπής του, που σκόπιμα απέφυγαν τα ιστορικά βρετανικά πρακτικά με την συνεννόηση Μακαρίου με τους Βρετανούς «…ένα από τα κείμενα που σφράγισαν τη σύγχρονη κυπριακή ιστορία»;
Πηγές- Βρετανικό Εθνικό Αρχείο και «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019».
Στο επόμενο το τελευταίο.
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
Ο Αρχ. Μακάριος και ο βρετανός πρωθυπουργός Χάρολτ Γουίλσον 17 Ιουλίου 1974 έξω από την πόρτα της 10 Downing Street στο Λονδίνο
Η σελίδα των πρακτικών όπου τεκμηριωμένα ο Γουίλσον εισηγήθηκε στον Μακάριο ότι όσα του είπε είχαν τα χαρακτηριστικά εισβολής και ο Μακάριος συμφώνησε, και έτσι θα μιλούσε στον ΟΗΕ. Χαρακτηρίζοντας το πραξικόπημα ως εισβολή. Στην ομιλία του κατηγόρησε την Ελλάδα 7 φορές για εισβολή.
Η πρώτη σελίδα των πρακτικών συνάντησης Μακαρίου και Χάρολτ Γουίλσον 17.7.1974 στην πρωθυπουργική κατοικία 10 Downing Street ημέρα Τετάρτη 2.30 μ.μ. ώρα Λονδίνου συνοδευόμενος από τον τότε Υπ. Αρμοστή της ΚΔ στο Λονδίνο Κώστα Ασσιώτη.
Η κάλυψη των εγγράφων για το 1974 στη Cyprus Weekly από τη γράφουσα.
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 20/9/2026
