26/9/2026
Γράφει ο Βάσος Βασιλείου
Το επεισόδιο στη νεκρή ζώνη της Δένειας την περασμένη Τετάρτη δεν ήταν το πρώτο και προφανώς δεν θα είναι το τελευταίο όσο διαρκεί η έκρυθμη κατάσταση στην Κύπρο. Και αν στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν πέρασε το δικό των Τούρκων, δηλαδή η προσπάθεια τους να αποτρέψουν Ελληνοκύπριους γεωργούς να καλλιεργήσουν τη γη τους, αποβλέποντας να την αμφισβητήσουν εμπράκτως με απώτερο στόχο να αρχίσουν να την καλλιεργούν οι ίδιοι και στο τέλος να τους μείνει, θα επανέλθουν. Άλλωστε, αυτό έκαναν και σε άλλα σημεία της νεκρής ζώνης. Τι είναι όμως η νεκρή ζώνη και γιατί επιμένουμε στο ποιος θα καλλιεργεί μερικά χωράφια;
Και γιατί κάτοικοι κοινοτήτων, οι οποίες εμπίπτουν στη νεκρή ζώνη, καθώς και γεωργοί αλλά και άλλοι επαγγελματίες, εξακολουθούν να την κρατούν ζωντανή παρά τις προκλήσεις των Τούρκων;
Οι αριθμοί που αποτυπώνουν την εικόνα της νεκρής ζώνης έχουν τη δική τους ερμηνεία.
Αξίζει να σημειωθεί, πως όπως ανέφερε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής κ. Μενέλαος Μενελάου, στη νεκρή ή ουδέτερη ζώνη, όπως την προτιμά ο ίδιος, διαμένουν πέραν των 10.000 κατοίκων. Στα άτομα που μπαινοβγαίνουν στην ουδέτερη ζώνη, πρέπει να προστεθούν και αρκετοί άλλοι οι οποίοι δεν διαμένουν εκεί αλλά δραστηριοποιούνται επαγγελματικά. Κυρίως πρόκειται για γεωργούς και σε μικρότερο βαθμό κτηνοτρόφους ή άλλους επαγγελματίες.
Όμως, η νεκρή ζώνη δεν αποτελείται μόνο από χωράφια, όπως κάποιοι έχουν την εντύπωση, αφού όπως παρατήρησε ο κ. Μενελάου, υπάρχουν ολόκληρες κοινότητες, κάποιες από τις οποίες θυμόμαστε κυρίως όταν προκύψει κάποιο περιστατικό με τους Τούρκους.
Βεβαίως δεν λαμβάνουμε γνώση όλων των περιστατικών, τα οποία κυμαίνονται στα 1.000 ετησίως, αλλά, κατά βάση ενημερωνόμαστε μόνο για όσα προκαλούν την παρέμβαση των Ηνωμένων Εθνών ύστερα από διαβήματα των τοπικών Αρχών των επηρεαζομένων κοινοτήτων ή και της ίδιας της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η οποία δεν αντιδρά μόνο «για την τιμή των όπλων» αλλά επειδή θεωρεί (και αυτό ισχύει παρά τα εμπόδια που παρεμβάλλονται από τους Τούρκους) ότι η νεκρή ζώνη της ανήκει και απλώς την «διαχειρίζονται» (με την έγκρισή της) τα Ηνωμένα Έθνη. Και επειδή οι αριθμοί και αυτό που αντιπροσωπεύουν γίνονται καλύτερα αντιληπτοί, αναφέρεται πως η νεκρή ζώνη καλύπτει το 3% του συνολικού εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το 3% μεταφράζεται σε περίπου 346 τετραγωνικά χιλιόμετρα και το μήκος της εκτείνεται σε 183 χιλιόμετρα. Σύμφωνα και με τα Ηνωμένα Έθνη, το πλάτος της πράσινης γραμμής αρχίζει από μόλις μερικά μέτρα (κυρίως σε κατοικημένες περιοχές της Λευκωσίας) ενώ αλλού φτάνει τα λίγα χιλιόμετρα, όπως η περίπτωση της Αθηαίνου. Βεβαίως, εκτός από τη νεκρή ζώνη, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ελέγχει άλλα περίπου 254 τετραγωνικά χιλιόμετρα στα οποία λειτουργούν οι βρετανικές βάσεις.
Το θέμα της νεκρής ζώνης ήρθε ξανά στο προσκήνιο κατά τη διάρκεια πρόσφατης συζήτησης ενώπιον της Βουλής, όπου εξετάστηκαν τα προβλήματα ασφαλείας και άλλα ζητήματα τα οποία απασχολούν κοινότητες της νεκρής ζώνης, με εισηγητή τον βουλευτή του ΑΚΕΛ Χρίστο Χριστοφίδη. Ανάμεσα σε άλλα ηγέρθησαν ζητήματα ασφαλούς πρόσβασης των γεωργών και παρενόχλησής τους από τους Τούρκους, μη έγκρισης αδειών για ανέγερση οικιστικών μονάδων, ύδρευσης, φωτισμού κ.α.
Ο κ. Μενελάου ενημερώνοντας τους βουλευτές ανέφερε πως η νεκρή ζώνη αποτελεί έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας από το οποίο η Εθνική Φρουρά έχει απαγκιστρωθεί μετά το πέρας των πολεμικών επιχειρήσεων της τουρκικής εισβολής, για να παραχωρήσει στην ειρηνευτική δύναμη περιοχή αναγκαία προκειμένου να μπορεί να ανταποκριθεί με αποτελεσματικότητα στους όρους εντολής της όπως απορρέουν από το ψήφισμα 186 του 1964.
Είπε επίσης, πως η πιο βασική εντολή είναι η συνδρομή από πλευράς της ειρηνευτικής δύναμης στην επιστροφή στις ομαλές συνθήκες και στην εφαρμογή του νόμου και της τάξης του νόμιμου κράτους που είναι η Κυπριακή Δημοκρατία.
Περαιτέρω εξήγησε, πως στην ουδέτερη ζώνη η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δικαιοδοσία την οποία εφαρμόζει σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη, στον ένα ή στον άλλο βαθμό. Διευκρίνισε, πως η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί δικαιοδοσία μόνο για στρατιωτικά θέματα αλλά και γι’ αυτά υπάρχουν τα κανάλια και οι μηχανισμοί επικοινωνίας καθώς και διαβούλευσης με την ειρηνευτική δύναμη. Η εφαρμογή δικαιοδοσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας στη νεκρή ζώνη, πρακτικά σημαίνει την άσκηση όλων των μορφών αστικής δραστηριότητας στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, είπε.
Σε σχετικό κείμενο των Ηνωμένων Εθνών αναφέρεται, πως στο πλαίσιο της εντολής της UNFICYP για την αποκατάσταση συνθηκών ομαλότητας, πολλά τμήματα της νεκρής ζώνης καλλιεργούνται ή/και κατοικούνται. Γνωστοποιείται δε, πως οι πολίτες μπορούν να εισέρχονται ελεύθερα σε αυτές τις περιοχές. Ωστόσο διευκρινίζεται, πως στα υπόλοιπα τμήματα της νεκρής ζώνης, η μετακίνηση ή η δραστηριότητα πολιτών απαιτεί ειδική άδεια από την UNFICYP. Σημειώνεται, πως το θέμα της έκδοσης ειδικών αδειών είναι ένα θέμα το οποίο απασχολεί τις Αρχές των κοινοτήτων που εμπίπτουν στη νεκρή ζώνη και κατ’ επέκταση τους κατοίκους τους, αφού ανά πάσα στιγμή, όποιος δεν κατέχει τη σχετική άδεια μπορεί να εμπλακεί σε περιπέτειες.
Στο επίκεντρο το νομικό καθεστώς
Το θέμα του νομικού καθεστώτος της νεκρής ζώνης έχει απασχολήσει και εκδήλωση της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας με συντονιστή τον τέως Γενικό Εισαγγελέα κ. Κώστα Κληρίδη.
Ο Κοσμήτορας της σχολής κ. Αχιλλεύς Αιμιλιανίδης ανέφερε, πως η διαχρονική αντίληψη του ΟΗΕ είναι πως η UNFICYP έχει την ευθύνη της περιοχής στη βάση της σιωπηρής ανοχής των δύο αντιμαχόμενων ενόπλων δυνάμεων, δηλαδή των τουρκικών κατοχικών δυνάμεων και της Εθνικής Φρουράς.
Είπε επίσης, πως ο ΟΗΕ έχει, ήδη από τη δεκαετία του 1990, υιοθετήσει το δόγμα της ακεραιότητας (integrity) της νεκρής ζώνης, με βάση το οποίο απαγορεύονται όχι μόνο ενέργειες που οδηγούν σε στρατιωτικοποίηση της περιοχής ή σε αλλαγή του status quo, αλλά και δραστηριότητες πολιτών που η UNFICYP θεωρεί πως επηρεάζουν την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης. Αυτό, όπως εξήγησε, έχει οδηγήσει σε διαφορετικές αναγνώσεις του ΟΗΕ και της Κυπριακής Δημοκρατίας ως προς το τι συνιστά «παραβίαση» στη νεκρή ζώνη.
Στην ίδια εκδήλωση η κ. Μαρία Σαββίδου-Παναγιώτου (Αναπληρώτρια Διευθύντρια της Διεύθυνσης Κυπριακού, Τουρκίας και Κατεχόμενων Περιοχών του Υπουργείου Εξωτερικών) τόνισε, πως η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει κυρίαρχη και διατηρεί τον έλεγχο στη νεκρή ζώνη, παρά το γεγονός ότι εκ των πραγμάτων λόγω της κατοχής είναι αναγκαία η παρουσία και ο ρόλος της UNFICYP.
ΠΗΓΗ:https://www.philenews.com/kipros/koinonia/article/1774622/pano-apo-10-000-psiches-zoun-sti-nekri-zoni-i-kathimerinotita-i-proklisis-ke-i-prospathia-diatirisis-tis-kipriakis-parousias/
