18/10/2026
Γράφει ο Ανδρέας Πιμπίσιης
Κεφαλαιοποίηση της γεωγραφικής θέσης της Κύπρου στην ανατολική Μεσόγειο μέσω της αναβάθμισης των δύο στρατιωτικών βάσεων στο νησί, μετατρέποντάς τες σε εργαλείο διεθνούς πολιτικής. Τα έργα που θα υλοποιηθούν στο Μαρί και στην Πάφο θα διαφοροποιήσουν το ρόλο που παίζει η Κύπρος και την βγάζουν από ένα απομονωτισμό δεκαετιών.
Μέσα από την αναβάθμιση της ναυτικής και τη αεροπορικής βάσης η Κύπρος:
(α) θα αποτελεί μια ανθρωπιστική σανίδα σωτηρίας στην περιοχή και θα καταστεί ένα ασφαλές περιφερειακό κέντρο για επιχειρήσεις εκκένωσης αμάχων από τη Μέση Ανατολή ή και ευρύτερα.
(β) θα καταστεί πύλη για την ευρωπαϊκή άμυνα αλλά και το ΝΑΤΟ (έστω κι αν δεν είναι μέλος) καθώς η δημιουργία υποδομών που μπορούν να φιλοξενήσουν μεγάλα συμμαχικά πλοία θα φέρουν τη χώρα κοντά στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας.
Η υλοποίηση των σημαντικών έργων γεωστρατηγικής σημασίας θα προχωρήσει βήμα-βήμα με στόχο ο,τιδήποτε ολοκληρώνεται να μπορεί να χρησιμοποιηθεί εάν και εφόσον ζητηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η Λευκωσία δεν έκανε πίσω στο θέμα των αναβαθμίσεων των δύο βάσεων παρά τις αντιδράσεις και την προκλητική συμπεριφορά της Τουρκίας. Το ρίσκο των τουρκικών απειλών εξισορροπείται με το τεράστιο κέρδος που θα προσφέρουν για το νησί οι δύο στρατιωτικές βάσεις, με υποδομές που κρίνονται απαραίτητες για την ασφάλεια Ευρωπαίων και Αμερικανών στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Η επέκταση της ΝΒ «Ευάγγελος Φλωράκης»
Η νέα εποχή για την ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί έχει ήδη ξεκινήσει και προχωρεί ο σχεδιασμός για τη σημαντική αναβάθμιση των ναυτικών υποδομών της Κύπρου, ενισχύοντας παράλληλα και το στρατηγικό ρόλο του νησιού στην ανατολική Μεσόγειο.
Η υλοποίηση του σχεδιασμού για την επέκταση της ναυτικής βάσης βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης. Στόχος να δημιουργηθούν σύγχρονες υποδομές που θα ενισχύσουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Εθνικής Φρουράς και θα αναβαθμίσουν περαιτέρω το ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το υπουργείο Άμυνας έχει ήδη υπογράψει τη σύμβαση για την εκπόνηση της ολοκληρωμένης μελέτης επέκτασης της βάσης, με ανάδοχο την κοινοπραξία ελληνικών μελετητικών εταιρειών TRITON–MARNET.
Κυβερνητικοί κύκλοι με τους οποίους μίλησε ο Φιλελεύθερος επεσήμαναν πως πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα στην προώθηση ενός έργου ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για τη χώρα.
Όπως εξήγησαν η επέκταση, θα επικεντρωθεί κυρίως στην ανάπτυξη νέων λιμενικών και θαλάσσιων υποδομών, με δυνατότητα εξυπηρέτησης μεγαλύτερων ναυτικών μονάδων, καθώς και πλοίων υποστήριξης φίλιων χωρών. Παράλληλα, προβλέπεται η αναβάθμιση των υφιστάμενων χερσαίων εγκαταστάσεων, χωρίς, στο παρόν στάδιο, να σχεδιάζεται επέκταση της χερσαίας έκτασης της βάσης.
Δύο χρονολογίες σταθμός
Η ολοκληρωμένη μελέτη, η οποία αναμένεται αρχές φθινοπώρου του 2027, θα καθορίσει τις τελικές τεχνικές απαιτήσεις και τις αναγκαίες υποδομές, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις επιχειρησιακές ανάγκες της Εθνικής Φρουράς όσο και τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης της αμυντικής συνεργασίας με φίλιες χώρες.
Σύμφωνα με τον υφιστάμενο προγραμματισμό, όπως μας αναφέρθηκε από αρμόδιες πηγές, η έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών επιδιώκεται εντός του 2028, υπό την προϋπόθεση ολοκλήρωσης των αναγκαίων μελετών, εξασφάλισης των απαιτούμενων πιστώσεων και λήψης των σχετικών κυβερνητικών αποφάσεων.
Παράλληλα, με χρηματοδότηση από την Αμερικανοευρωπαϊκή Διοίκηση (US European Command), κατασκευάζεται νέο σύγχρονο ελικοδρόμιο ειδικά για τη φιλοξενία και τον ανεφοδιασμό μεγάλων μεταγωγικών ελικοπτέρων τύπου Chinook. Αυτά θα χρησιμοποιούνται κυρίως για τη μεταφορά και εκκένωση αμάχων από εμπόλεμες ζώνες της Μέσης Ανατολής.
Τι σημαίνει για την Κύπρο
Η αναβάθμιση της ναυτικής βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί, αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων και των αυξημένων προκλήσεων ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Η Κύπρος επιδιώκει να ενισχύσει τη δυνατότητά της να παρέχει υποστήριξη σε ναυτικές δυνάμεις συνεργαζόμενων κρατών, συμβάλλοντας παράλληλα στην περιφερειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα και την αντιμετώπιση ανθρωπιστικών κρίσεων.
Η αξιοποίηση των εγκαταστάσεων από ναυτικές δυνάμεις άλλων χωρών, θα πραγματοποιείται στο πλαίσιο των αμυντικών συνεργασιών της Κυπριακής Δημοκρατίας και πάντοτε κατόπιν έγκρισης των αρμόδιων κυπριακών αρχών.
Εκτιμάται πως όταν το έργο ολοκληρωθεί θα μπορεί να φιλοξενεί μέχρι και οκτώ πολεμικά πλοία.
Από κυβερνητικής πλευράς τονίζεται πως η επέκταση της Ναυτικής Βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης», σε συνδυασμό με την αναβάθμιση άλλων στρατιωτικών υποδομών της χώρας, αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας εκσυγχρονισμού της αμυντικής υποδομής της Κυπριακής Δημοκρατίας και ενίσχυσης του ρόλου της ως αξιόπιστου εταίρου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η επέκταση της ΑΒΠ «Ανδρέας Παπανδρέου»
Η επέκταση της αεροπορικής βάσης στην Πάφο αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας στη συνεργασία ανάμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Και ήδη βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης.
Η επέκταση της ΑΒΠ «Ανδρέας Παπανδρέου» χαρακτηρίζεται ως σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των αμυντικών υποδομών της Κύπρου και την αναβάθμιση του γεωστρατηγικού της ρόλου.
Στόχος και σκοπός
Πηγές του υπουργείου Άμυνας που μίλησαν στον Φιλελεύθερο ανέφεραν πως η επέκταση αποσκοπεί στη δημιουργία σύγχρονων αεροπορικών υποδομών, ικανών να υποστηρίζουν μεγαλύτερο αριθμό και ευρύτερο φάσμα στρατιωτικών αεροσκαφών της Εθνικής Φρουράς, καθώς και φίλιων και συνεργαζόμενων κρατών.
Επίσης σημείωσαν πως η αναβάθμιση της βάσης, αναμένεται να ενισχύσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και την ικανότητά της να συμβάλλει σε διεθνείς αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας, επιχειρήσεις απομάκρυνσης αμάχων και διαχείρισης περιφερειακών κρίσεων.
Η συνεργασία με τις ΗΠΑ
Ιδιαίτερη σημασία έχει η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν ήδη συμβάλει στην εκπόνηση της αρχικής μελέτης του έργου.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, έχει υπογράψει την πρώτη διακρατική συμφωνία μέσω του αμερικανικού προγράμματος Foreign Military Sales (FMS). Η συμφωνία, αφορά στην εκπόνηση των κατασκευαστικών σχεδίων και των τεχνικών προδιαγραφών της επέκτασης και, συνεπώς, το στάδιο του σχεδιασμού και όχι ακόμη την κατασκευή των υποδομών.
Η συνεργασία με την αμερικανική πλευρά αξιοποιεί την τεχνογνωσία της στον σχεδιασμό σύγχρονων στρατιωτικών εγκαταστάσεων, ενώ παράλληλα ενισχύει τη διμερή αμυντική συνεργασία και τη διαλειτουργικότητα με τις ένοπλες δυνάμεις φίλιων χωρών.
Τι θα αλλάξει στη βάση
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η επέκταση θα περιλαμβάνει υποδομές που θα αυξήσουν τις δυνατότητες φιλοξενίας, εξυπηρέτησης και υποστήριξης στρατιωτικών αεροσκαφών.
Στο έργο προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
- νέες ή αναβαθμισμένες εγκαταστάσεις στάθμευσης και υποστήριξης αεροσκαφών,
- υποδομές συντήρησης και τεχνικής εξυπηρέτησης, καθώς και
- οι αναγκαίες βοηθητικές και επιχειρησιακές εγκαταστάσεις για τη λειτουργία της διευρυμένης βάσης.
Τα επιμέρους τεχνικά χαρακτηριστικά και η ακριβής διάταξη των υποδομών θα καθοριστούν μέσα από τα κατασκευαστικά σχέδια και τις τεχνικές προδιαγραφές που εκπονούνται στο πλαίσιο της συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ξεκινά από €145 εκατομμύρια
Το συνολικό εκτιμώμενο κόστος του έργου, ανέρχεται περίπου στα 145 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για υφιστάμενη εκτίμηση, η οποία αφορά τον συνολικό σχεδιασμό της επέκτασης και την υλοποίηση των προβλεπόμενων υποδομών.
Αρμόδιες πηγές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να αυξηθεί το ποσό, ανάλογα με τον χρόνο υλοποίησης του έργου, τις οικονομικές και τεχνικές συνθήκες που θα επικρατούν κατά την κατασκευαστική περίοδο, καθώς και τα πρόσθετα έργα ή τις ανάγκες που ενδέχεται να προκύψουν στο μέλλον. Ως εκ τούτου, το εκτιμώμενο κόστος δεν αποτελεί τελικό συμβατικό ποσό και θα οριστικοποιηθεί μετά την ολοκλήρωση των μελετών, των τεχνικών σχεδίων και των διαδικασιών ανάθεσης.
Μιλώντας με κυβερνητικές πηγές αυτό που σημειώθηκε ως προς το οικονομικό σκέλος του έργου είναι πως η τελική χρηματοδοτική δομή του έργου δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Ως εκ τούτου, το εκτιμώμενο κόστος των €145 εκατομμυρίων θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υφιστάμενη εκτίμηση και όχι ως τελικό συμβατικό ποσό, καθώς είναι δυνατό να αυξηθεί ανάλογα με τον χρόνο υλοποίησης και τα έργα που ενδέχεται να προκύψουν στο μέλλον.
Χρονολογίες σταθμός για τη ΑΒΠ
Σήμερα, το έργο βρίσκεται στο στάδιο του σχεδιασμού. Έχει υπογραφεί η πρώτη διακρατική συμφωνία μέσω του προγράμματος FMS για την εκπόνηση των κατασκευαστικών σχεδίων και των τεχνικών προδιαγραφών, ενώ δεν έχει ακόμη αρχίσει η κατασκευαστική φάση.
Σύμφωνα με τον υφιστάμενο προγραμματισμό, επιδιώκεται η υπογραφή της σύμβασης κατασκευής εντός του 2027, με στόχο την έναρξη των εργασιών στις αρχές του 2028. Το έργο προβλέπεται να υλοποιηθεί σταδιακά, με προτεραιότητα στις υποδομές που θα επιτρέψουν την αύξηση των δυνατοτήτων φιλοξενίας και υποστήριξης αεροσκαφών.
Παράλληλα με την προετοιμασία των μελετών, το υπουργείο Άμυνας εξετάζει εναλλακτικές δυνατότητες χρηματοδότησης. Σε αυτές περιλαμβάνεται και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων κατά την περίοδο 2028–2034.
Βήμα-βήμα υλοποίηση
Αυτό που αποφασίστηκε από πλευράς κυβέρνησης, μετά από σχετική εισήγηση του υπουργού Άμυνας, είναι η βήμα-βήμα υλοποίηση του έργου. Το σκεπτικό πίσω από την εισήγηση του Βασίλη Πάλμα είναι κάθε κομμάτι που ολοκληρώνεται – πως προς την αναβάθμιση – να μπορεί να χρησιμοποιείται από την Κυπριακή Δημοκρατία ή από φίλιες δυνάμεις εάν και εφόσον ζητηθεί.
Όπως εξηγούν κυβερνητικοί κύκλοι τέτοια έργα πάνε σε βάθος χρόνου προκειμένου να υλοποιηθούν γι’ αυτό και κρίθηκε αναγκαίο κάθε κομμάτι της βάσης που θα αναβαθμίζεται να μπορεί να χρησιμοποιηθεί.
Για τη Λευκωσία, η επέκταση της αεροπορικής βάσης Πάφου εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό αναβάθμισης των αμυντικών υποδομών της χώρας. Εφόσον υλοποιηθεί σύμφωνα με τον προγραμματισμό, αναμένεται να ενισχύσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη θέση της ως αξιόπιστου εταίρου ασφάλειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ιστορία και οι πραγματικότητες των δύο βάσεων
Η δημιουργία της αεροπορική βάσης ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και εγκαινιάστηκε επίσημα το 1998. Πήρε το όνομά της από τον Έλληνα πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος μαζί με τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Γλαύκο Κληρίδη είχαν συνυπογράψει το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα.
Ο αρχικός στόχος: Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν διέθετε (και δεν διαθέτει ούτε σήμερα) δικά της μαχητικά αεροσκάφη. Η βάση σχεδιάστηκε με ειδικά υπόστεγα (shelters) και συστήματα για να μπορεί να υποδεχθεί, να εξοπλίσει και να ανεφοδιάσει ελληνικά μαχητικά F-16 και Mirage 2000.
Βάπτισμα του Πυρός: Τον Ιούνιο του 1998, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής άσκησης «Νικηφόρος», ελληνικά F-16 προσγειώθηκαν για πρώτη φορά στην Πάφο, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Τουρκίας και δημιουργώντας ένα νέο στρατιωτικό δεδομένο στην περιοχή.
Η εξέλιξη: Μετά την ατονία του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος στα μέσα της δεκαετίας του 2000, η βάση λειτούργησε κυρίως ως έδρα της 460 Μοίρας Έρευνας και Διάσωσης και της 450 Μοίρας Ελικοπτέρων της Εθνικής Φρουράς (εξυπηρετώντας τα ελικόπτερα Gazelle, Mi-35 και αργότερα τα AW139). Σήμερα, αποτελεί πλέον τον κεντρικό κόμβο φιλοξενίας αεροπορικών δυνάμεων από τη Γαλλία, τις ΗΠΑ και την Ελλάδα κατά τη διάρκεια διεθνών ασκήσεων.
Η Ναυτική Βάση στο Μαρί άρχισε να κατασκευάζεται στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και ολοκληρώθηκε το 2001. Ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του Αντιστράτηγου Ευάγγελου Φλωράκη, Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ), ο οποίος σκοτώθηκε τον Ιούλιο του 2002.
Αρχικός Στόχος: Όπως και η Πάφος, η βάση σχεδιάστηκε για να προσφέρει δυνατότητες ελλιμενισμού και υποστήριξης σε ελληνικά πολεμικά πλοία (φρεγάτες, πυραυλακάτους) που θα έπλεαν προς την Κύπρο, καθώς το κυπριακό Ναυτικό διέθετε μόνο μικρά περιπολικά σκάφη.
Η μαύρη σελίδα: Η βάση έγινε παγκοσμίως γνωστή λόγω της φονικής έκρηξης στο Μαρί στις 11 Ιουλίου 2011.
Η αναγέννηση: Μετά την τραγωδία, η βάση ανοικοδομήθηκε πλήρως και εκσυγχρονίστηκε για τις ανάγκες της Διοίκησης Ναυτικού. 15 χρόνια μετά, η βάση αλλάζει εντελώς σελίδα και από ένα απλό τοπικό ορμητήριο μετατρέπεται σε σύγχρονο ευρω-ατλαντικό ναυτικό σταθμό.
ΠΗΓΗ:https://www.philenews.com/politiki/article/1783588/pafos-mari-vaseis-rolos-kyprou-anatoliki-mesogeios/
