02.02.2017 11:47
Γιώργος Καυκαλιάς
Εν μέσω προκλήσεων στο Αιγαίο και αδιάλλακτης στάσης της Τουρκίας στο Κυπριακό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί αναβάθμιση – εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ – Τουρκίας.
Ο εκσυγχρονισμός της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ – Τουρκίας αυτή την περίοδο βρίσκεται υπό συζήτηση στις αρμόδιες επιτροπές Εξωτερικών Υποθέσεων, Πολιτικών Ελευθεριών και Δικαιωμάτων αλλά και στην καθ’ ύλην αρμόδια Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η εξέλιξη αυτή δε θα πρέπει να θεωρηθεί παντελώς άσχετη και ασύνδετη με τα όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα, ιδιαίτερα με τις αξιώσεις της Τουρκίας σε σχέση με τις τέσσερις ελευθερίες των Τούρκων υπηκόων αλλά και των επιχειρήσεων, μετά τη λύση του Κυπριακού. Πληροφορίες στον Τύπο, αναφέρουν ότι σχετική συζήτηση για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, έγινε και στην κατ’ ιδίαν συνάντηση Χριστοδουλίδη – Κοτζιά στην Αθήνα.
Η συζήτηση βρίσκεται στα αρχικά στάδια και έχει τεθεί ως έκθεση ιδίας πρωτοβουλίας χωρίς νομοθετική ισχύ. Στο σημείο που βρίσκεται η συζήτηση καλούνται οι εμπλεκόμενες επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να ετοιμάσουν σε μορφή έκθεσης τις απόψεις τους και να τις μεταβιβάσουν στην Κομισιόν αλλά και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Να επισημάνουμε ότι την αναβάθμιση – εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Όλως περιέργως η συζήτηση ξεκίνησε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και ακολούθως θα μεταφερθεί σε επίπεδο Κομισιόν και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα οποία θα ξεκινήσουν τη συζήτηση με την Τουρκία για το ζήτημα αυτό.
Πηγές εντός Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αναφέρουν ότι είναι εξαιρετικής σημασίας, το τι κατεύθυνση θα δώσει με τις εκθέσεις του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς αν οι εκθέσεις δώσουν αρνητικό στίγμα σε σχέση με την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, τότε Κομισιόν και Συμβούλιο θα πρέπει να το λάβουν σοβαρά υπόψη.
Καλά ενημερωμένες πηγές αναφέρουν ότι, δεν αποκλείεται να επιχειρηθεί τελικά η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης. Οι συνομιλίες για ένταξη της Τουρκίας έχουν φτάσει σε ένα σημείο που δεν μπορούν να προχωρήσουν, άρα με τον τρόπο αυτό ενδεχομένως να επιχειρηθεί να εξυπηρετηθούν τα επιχειρηματικά συμφέροντα, τα ζητήματα εμπορίου και οικονομικές πτυχές, χωρίς να χρειαστεί να μπουν στα ευαίσθητα ζητήματα της ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, μας ανέφεραν.
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στην Τουρκία θα αρθεί, για να μπορέσει να πάει η χώρα σε δημοψήφισμα σε σχέση με τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις Ερντογάν, κάτι το οποίο θα διαδραματίσει ένα επιπρόσθετο ρόλο.
Η μάχη που δίνουν οι Κύπριοι Ευρωβουλευτές
Οι Κύπριοι Ευρωβουλευτές, δίνουν στις Επιτροπές Εξωτερικών Υποθέσεων, Πολιτικών Ελευθεριών, αλλά και Διεθνούς Εμπορίου, μεγάλη μάχη, έτσι ώστε να περάσουν τροποποιήσεις προς όφελος της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε σχέση με την εξέλιξη αυτή. Κοινή θέση των Κυπρίων Ευρωβουλευτών είναι ότι “δεν μπορούμε να αναφερόμαστε σε αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης αν πρώτα η Τουρκία δεν πληρεί όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την υφιστάμενη συμφωνία προς όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένου και τις Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι γνωματεύσεις από τις Επιτροπές Εξωτερικών Υποθέσεων και Πολιτικών Ελευθεριών, αφού ολοκληρωθούν θα καταλήξουν στην Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου για να γίνει υιοθέτηση στο τελικό ψήφισμα που θα προωθηθεί για υιοθέτηση. Η διορία για τροποποιήσεις στην Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου είναι η 1η Μαρτίου 2017.
Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου μέσω της Κάτι Πίρι, αναφέρει σε προκαταρκτική μορφή έκθεσής της, ότι ο εκσυγχρονισμός της Τελωνειακής Ένωσης θα ενδυναμώσει περαιτέρω του οικονομικούς δεσμούς ΕΕ-Τουρκίας και θα βοηθήσει στο να επιτευχθεί μια αναθεώρηση με θετικό πρόσημο σε σχέση με τις βασικές ελευθερίες και τα δικαιώματα στην Τουρκία. Σημειώνει επίσης τη επαναπροσέγγιση Τουρκίας-Ρωσίας αλλά και δηλώσεις αξιωματούχων της Τουρκίας για εισδοχή της χώρας στον Οργανισμό Συνεργασίας Σαγκάι. Να σημειώσουμε ότι ακόμα και χθες οι Κύπριοι ευρωβουλευτές είχαν την ευκαιρία να καταθέσουν τροποποιήσεις στη συγκεκριμένη προκαταρκτική έκθεση.
Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και Δικαιοσύνης αναφέρει σε προκαταρκτική της έκθεση ότι σε αξιολόγησή της το 2014 η Παγκόσμια Τράπεζα αναφέρει ότι ο τομέας των υπηρεσιών θα πρέπει να συμπεριληφθεί σε τέτοιου τύπου συμφωνίες. Αναγνωρίζει επίσης ότι η ενίσχυση του διμερούς εμπορίου θα παρέχει όφελος και στην ΕΕ και στην Τουρκία. Επισημαίνει ότι οι ενδυνάμωση των εξαγωγών της Τουρκίας, δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας, με σημαντικές επιδράσεις και στους πρόσφυγες που ενδεχομένως να έχουν δικαίωμα εργασίας στη χώρα. Επισημαίνει άλλωστε ότι η ελεύθερη μετακίνηση τεχνικών και διευθυντικών στελεχών είναι κρίσιμης σημασίας για την βαθύτερη οικονομική ενσωμάτωση στην Τελωνειακή Ένωση. Σημειώνει επίσης με λύπη ότι η Τουρκία ακόμα δεν έχει εκπληρώσει 7 από τα 72 ζητούμενα για την απελευθέρωση της βίζας και σημειώνει επίσης ότι δεν μπορεί να γίνει αναβάθμιση στον τομέα των υπηρεσιών αν δεν εκπληρώσει πρώτα η Τουρκία τα 7 ζητούμενα. Τροποποιήσεις έχουν κατατεθεί από τους Κύπριους Ευρωβουλευτές και σε αυτή την έκθεση.
Η υφιστάμενη κατάσταση
Ως γνωστό η Τουρκία αποτελεί τον πέμπτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της ΕΕ, ενώ η ΕΕ αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Τουρκίας. Οικονομικά μεγέθη που δεν μπορούν να μη ληφθούν σοβαρά υπόψη, σε μια τέτοια χρονική συγκυρία, σε σχέση με την αναγκαιότητα αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης.
Το νομικό πλαίσιο για τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας, διέπεται από τη συμφωνία σύνδεσης του 1963 (συμφωνία της Άγκυρας). Το πραγματικό σημείο καμπής σε διμερές επίπεδο τοποθετείται στο 1995, όταν η Άγκυρα και οι Βρυξέλλες αποφάσισαν να εγκαινιάσουν την τελωνειακή ένωση, η οποία, μέχρι σήμερα, αποτελεί το σημείο εκκίνησης για κάθε εξέταση των οικονομικών και εμπορικών συναλλαγών μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας.
Η συμφωνία αυτή θέτει τις βάσεις για τους κανόνες της τελωνειακής ένωσης σχετικά με το εμπόριο προϊόντων. Σκοπός όλων αυτών των πράξεων ήταν να χαραχτεί μία πορεία η οποία, μέσω της τελωνειακής ένωσης και των τεσσάρων ελευθεριών, θα οδηγούσε στην προσχώρηση της Τουρκίας στην ΕΕ.
Σημαντικό στοιχείο στις συζητήσεις για την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, πέραν του απαρχαιωμένου ισχύοντος πλαισίου, όπως το αναφέρουν αξιωματούχοι της ΕΕ, αλλά και τις ραγδαίες οικονομικές αλλαγές, είναι το περιορισμένο εύρος που καλύπτει σήμερα η Συμφωνία. Η υφιστάμενη Τελωνειακή Ένωση καλύπτει μόνο βιομηχανικά προϊόντα και μεταποιημένα γεωργικά προϊόντα.
Αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός της Ένωσης θα σημαίνει εκτός απροόπτου ενδεχόμενη συμπερίληψη του τομέα των Υπηρεσιών, της γεωργίας, των μαζικών μεταφορών, των δημοσίων συμβάσεων και προκηρύξεων, τις πρώτες ύλες, τη ρυθμιστική συνεργασία, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία των επενδύσεων.
Τέλος, παραμένει ανοικτό το ενεργειακό ζήτημα και το κατά πόσον είναι σκόπιμο να περιληφθεί ένα κεφάλαιο για την ενέργεια στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, δεδομένου ότι η Τουρκία είναι σημαντικός εταίρος για την ασφάλεια και τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ
Η Τουρκία σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις είναι θετική σε μεγάλο βαθμό σε συμπερίληψη του τομέα των Υπηρεσιών σε ενδεχόμενο αναβάθμισης, ωστόσο δεν ισχύει κάτι τέτοιο και για τον τομέα της γεωργίας και των δημοσίων συμβάσεων. Να σημειώσουμε ότι ο τομέας των υπηρεσιών αποτελεί το 70% της τουρκικής οικονομίας.
Μια τέτοια εξέλιξη, σε αριθμούς, συνεπάγεται αυξήσεις δισεκατομμυρίων ευρώ σε έσοδα τόσο για την ΕΕ αλλά και για την Τουρκία, η οποία δίνει μεγαλύτερη έμφαση και σημασία στην ΕΕ ως εμπορικό εταίρο, παρά σε οποιαδήποτε χώρα ή θεσμό.
Σύμφωνα με την προκαταρκτική έκθεση της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου, τρία είναι τα πιθανά σενάρια:
- Διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης, δηλαδή της τελωνειακής ένωσης του 1995 χωρίς κάποια τροποποίηση
- Εκσυγχρονισμός της τελωνειακής ένωσης για να καταστεί πιο ισορροπημένη και λειτουργική, και ταυτόχρονα να ενισχυθεί με μια συμφωνία που καλύπτει τους αποκλειόμενους τομείς
- Αντικατάσταση της τελωνειακής ένωσης με μια σφαιρική και σε βάθος συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (DCFTA) κατά το πρότυπο όσων έχουν συναφθεί από την ΕΕ τα τελευταία χρόνια.
Προβληματισμοί της Ευρώπης σε σχέση με την αναβάθμιση:
- σκλήρυνση της στάσης της Τουρκίας από τελωνειακής άποψης σε σχέση με μια σειρά μη ευρωπαϊκών εμπορευμάτων, που αφορούν επιβολή σειράς δασμών σε εμπορεύματα υποδημάτων και όχι μόνο, όπως επίσης και καθυστερήσεις που παρατηρούνται
- υπερβολικά αργή πρόοδο στην ευθυγράμμιση της τουρκικής νομοθεσίας με το κοινοτικό κεκτημένο, ιδίως σε ζητήματα κρατικών ενισχύσεων
- απουσία ενός συστήματος επίλυσης διαφορών
- μη εφαρμογή του πρωτοκόλλου της Άγκυρας όσον αφορά την Κύπρο.
Η Τουρκία με τη σειρά της προτάσσει το πρόβλημα ότι δεν έχει καμιά συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων εντός ΕΕ που αφορούν τα εν λόγω ζητήματα, με αποτέλεσμα να υπάρχει ενδεχόμενο πρότασης παρουσίας της Τουρκίας, με το καθεστώς παρατηρητή από μέρους ΕΕ.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, πηγές εντός ΕΕ αναφέρουν ότι η διαδικασία αυτή, δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα, καθώς πρόκειται για ένα πολύπλοκο και πολύπλευρο ζήτημα, που θα διαδραματίσει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο για το μέλλον της σχέσης μεταξύ Τουρκίας-ΕΕ.
ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/news/politics/401914/proothoun-anavathmisi-teloneiakis-enosis-me-tourkia#.dpuf
