24 Δεκέμβριος 2017, 18:00
Του Μάριου Πούλλαδου
ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΗΠΑ – ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΟΖ
ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ, ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΕΙΣΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΗΣ ΜΕΤΑΤΡΑΠΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ 2004 ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ-ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΖΗΤΗΜΑ
Αυτό, λοιπόν, που απομένει είναι η Κυπριακή Δημοκρατία να αξιοποιήσει τους φυσικούς της πόρους με γειτονικά κράτη, πολλαπλασιάζοντας την οικονομική και γεωπολιτική της ισχύ
Μετά την είσοδο της Κύπρου στην Ε.Ε. το 2004, το Κυπριακό έπαψε ν’ αποτελεί μόνο ένα διμερές ελληνοτουρκικό ζήτημα εισβολής και κατοχής και μετατράπηκε σιγά – σιγά σε ευρωπαϊκό. Με την ανακάλυψη, ωστόσο, των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στη λεκάνη της Aνατολικής Mεσογείου το 2010, το Κυπριακό άλλαξε φάση και μετατράπηκε σταδιακά και σε περιφερειακό-ενεργειακό ζήτημα. Το ερώτημα, ωστόσο, που μέχρι σήμερα πλανιέται μετέωρο, είναι κατά πόσον είναι εφικτή η αξιοποίηση των φυσικών πόρων του νησιού, χωρίς προηγουμένως να υπάρξει λύση του κυπριακού προβλήματος, δεδομένων των κλιμακούμενων τουρκικών απειλών.
Αν και το φυσικό αέριο ποτέ δεν τέθηκε επίσημα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αποτελούσε και εξακολουθεί να αποτελεί τον “ελέφαντα στο δωμάτιο” των συνομιλιών. Οι όποιες κινήσεις και μελλοντικές αποφάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας για εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, θα εξαρτηθούν από τη στήριξη των μεγάλων δυνάμεων, τη στάση των περιφερειακών εμπλεκόμενων χωρών, των εταιρειών και των διεθνών οργανισμών, όπως η Ε.Ε., που είναι άμεσα ενδιαφερόμενη. Πάντως, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είχε δηλώσει προ μηνών πως είναι άλλο πράγμα οι γεωτρήσεις και άλλο πράγμα η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για το μέλλον του Κυπριακού σε συνδυασμό με τα ενεργειακά.
Ο ρόλος των ΗΠΑ
Η κάθοδος της Exxon Mobil στην ΑΟΖ δημιούργησε προσδοκίες για ενεργότερο εμπλοκή των ΗΠΑ στο Κυπριακό προς όφελος της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεδομένων των κακών σχέσεων Άγκυρας-Ουάσινγκτον. Το ζητούμενο είναι, κατά πόσο η Κυβέρνηση Τραμπ θα ακολουθήσει στο Κυπριακό την πολιτική της προκατόχου της. Υπενθυμίζεται ότι τον Σεπτέμβριο του 2014, λίγους μήνες μετά την επίσκεψή του στην Κύπρο, σε δηλώσεις του στο Χάρβαρντ, ο τέως Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, δήλωσε πως «η Τουρκία κατανοεί πλήρως ότι δεν είναι πλέον προς το συμφέρον της να διατηρεί στρατεύματα στην Κύπρο».
Δεύτερον, επεσήμανε, ο Ερντογάν «τα έχει σπάσει με τη μοναδική ομάδα για την οποία η κατοχή έχει νόημα, κι αυτή είναι οι στρατιωτικοί». Τρίτον, ότι «η Τουρκία έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει ένα τεράστιο συμφέρον για την ίδια, να αξιοποιήσει το πλεονέκτημα των σημαντικών πόρων, ιδίως του φυσικού αερίου, που υπάρχουν στην Ανατολική Μεσόγειο».
Δύο περίπου μήνες αργότερα, ο ίδιος, μιλώντας στην Ενεργειακή Σύνοδο του Atlantic Council στην Κωνσταντινούπολη, αναφέρθηκε στη σημασία των ανακαλύψεων στην Ανατολική Μεσόγειο και στον ρόλο της Τουρκίας, σημειώνοντας: «Δεν μπορούμε να βασιστούμε στα λόγια. Πρέπει να τελειώσουμε τη δουλειά… Αυτός ήταν και ο λόγος που επισκέφτηκα την Κύπρο. Ήθελα να ενθαρρύνω τους Κυπρίους να αναπτύξουν τους ενεργειακούς τους πόρους σε συνεργασία με όλους, όλους, τους γείτονες, ξεκαθαρίζοντάς τους πως πρέπει όλοι να επωφεληθούν, ούτως ώστε η Ανατολική Μεσόγειος να εργαστεί από κοινού και να μετατραπεί σε κόμβο για την αγορά φυσικού αερίου».
Δύο χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2016, ο Αμερικανός αξιωματούχος μετέφερε προς τον Πρόεδρο Αναστασιάδη την τουρκική θέση για την ασφάλεια, που προέβλεπε τη συγκρότηση μιας βάσης, στην οποία θα σταθμεύουν τα στρατεύματα της Τουρκίας στο νησί, προκειμένου να κλείσει το θέμα, ζητώντας, μάλιστα, από τον κ. Αναστασιάδη να την αξιολογήσει και να αποφασίσει. Η πραγματικότητα στη συνέχεια διέψευσε τον Αμερικανό Αντιπρόεδρο, αφού η Τουρκία όχι μόνο διεμήνυσε πως ούτε ένας Τούρκος στρατιώτης δεν θα αποχωρήσει, αλλά έκτοτε απειλεί με θερμό επεισόδιο την περιοχή, αν η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρήσει «μονομερώς» στην αξιοποίηση του φυσικού της πλούτου.
Οι λεονταρισμοί του τουρκικού ΥΠΕΞ
Μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά και κατά τη διάρκεια των γεωτρήσεων της Total, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών με ανακοίνωσή του προειδοποίησε ότι θα δοθεί η απαραίτητη απάντηση στις δραστηριότητες της ε/κ πλευράς. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας, Μπεράτ Αλ Μπαϊράκ, επικαλέστηκε και τα «εγγυητικά δικαιώματα της Άγκυρας», σημειώνοντας ότι σε επαφές που είχε με εκπροσώπους των εταιριών, τους ξεκαθάρισε πως «χωρίς να υπάρχει νομική επίλυση του προβλήματος, δεν είναι σωστό για τις εταιρείες αυτές να κάνουν βήματα σε περιοχές κινδύνου».
Η Eni και η Total, οι ιδιοκτήτριες του αμφισβητούμενου από την Τουρκία οικοπέδου 6, γνωρίζουν τη γνώμη της Άγκυρας, αλλά προτίθενται να συνεχίσουν τα σχέδιά τους. Απόδειξη γι’ αυτό είναι η γεώτρηση στον στόχο «Καλυψώ» και «Σουπιά» το επόμενο διάστημα. Η Eni, όπως αναφέρουν αξιόπιστες πηγές του χώρου, διερεύνησε λεπτομερώς το θέμα και τεκμηρίωσε τη νομιμότητα των δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΑΟΖ, βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και άλλων συναφών διεθνών συμφωνιών. Σε αυτήν τη βάση, η Eni και η Total δηλώνουν βέβαιες για τα δικαιώματά τους να ερευνήσουν και να εκμεταλλευτούν το συγκεκριμένο και άλλα ο οικόπεδα, τα οποία κέρδισαν νόμιμα μέσω του διεθνούς ανταγωνισμού.
Ο αγωγός Τουρκίας-Ισραήλ
Όσον αφορά τον διακαή πόθο της Άγκυρας για κατασκευή αγωγού από το Λεβιάθαν προς την Τουρκία, θα πρέπει να τονιστεί πως μέχρι να προστεθεί το κόστος του αγωγού στο κόστος του φυσικού αερίου στην πλατφόρμα, η τελική τιμή θα ήταν υψηλότερη από αυτές των εισαγωγών από τη Ρωσία ή το Αζερμπαϊτζάν. Υπάρχουν, επίσης, πολιτικά προβλήματα που προκύπτουν από τον αγωγό , αφού αυτός θα διέρχεται από την ΑΟΖ της Κύπρου. Επομένως, χωρίς λύση στο κυπριακό πρόβλημα, η Λευκωσία δεν πρόκειται να δώσει τη συγκατάθεσή της σε ένα έργο που ωφελεί την Τουρκία.
Η Τουρκία ήδη έκανε αποτυχημένες συστάσεις προς το Ισραήλ, ούτως ώστε το Τελ Αβίβ να πείσει τη Λευκωσία να αποδεχτεί τη διέλευση αγωγού από την ΑΟΖ του. Ακόμη και αν γίνει ένας τέτοιος αγωγός, διεθνείς αναλυτές από την ενεργειακή βιομηχανία τονίζουν πως τα έξοδα διαμετακόμισης από την Τουρκία στην Ευρώπη θα πολλαπλασίαζαν την τιμή κόστους σε εξαιρετικά μη ανταγωνιστικές τιμές, σε σύγκριση με τις επικρατούσες ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου.
Οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις
Εν κατακλείδι, με την ολοκλήρωση όλων των προγραμματισμένων γεωτρήσεων μέχρι τα τέλη του 2018, η Κύπρος και οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες θα γνωρίσουν τη συνολική ποσότητα φυσικού αερίου στα αδειοδοτημένα οικόπεδα. Ωστόσο, ο δρόμος από τη στιγμή της ανακάλυψης μέχρι την επιτυχή εκμετάλλευση και τη μετέπειτα πώλησή του στις περιφερειακές αγορές αερίου είναι μακρύς.
Το αφήγημα ότι η Τουρκία θα πειστεί να συναινέσει σε λύση του Κυπριακού, κάνοντας υποχωρήσεις με αντάλλαγμα ενεργειακά οφέλη, έχει καταρρεύσει. Αυτό, λοιπόν, που απομένει είναι η Κυπριακή Δημοκρατία να αξιοποιήσει τους φυσικούς της πόρους με γειτονικά κράτη, πολλαπλασιάζοντας την οικονομική και γεωπολιτική της ισχύ. Με αυτό τον τρόπο, οι όποιες νέες διαπραγματεύσεις αρχίσουν, θα τεθούν σε διαφορετικές βάσεις και από διαφορετική θέση ισχύος.
ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/477760/lysi-meso-aksiopoiisis-tou-fysikou-aeriou
