Ένα Eνεργειακό Nτιμπέιτ

Print Friendly, PDF & Email

25 Φεβρουάριος 2018, 18:03

Του Μάριου Πούλλαδου

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΡΑΓΕ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ Φ.Α. ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΒΑΝΤΙΝΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ;

ΞΕΝΟΙ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΕΣ ΑΠΟ ΗΠΑ, ΙΣΡΑΗΛ, ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΣΤΟ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ BEGIN SADAD ΓΙΑ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΖΛ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

«Τα τελευταία χρόνια έχουν ανακαλυφθεί σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου στη λεκάνη της Λεβαντίνης και καθώς οι ερευνητικές δραστηριότητες είναι σε εξέλιξη, δεν είναι απίθανο να υπάρξουν περισσότερα ευρήματα», τονίζει, μεταξύ άλλων, ο Tim Boersma του Κέντρου Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής, του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου, Κύπρο, Ελλάδα, Ισραήλ, Λίβανο και Αίγυπτο, είναι να εξευρεθεί ο καλύτερος τρόπος για μεταφορά του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Σε αυτό ακριβώς το ερώτημα απάντησαν ξένοι εμπειρογνώμονες σε ένα ντιμπέιτ του Δρος Ηλία Τζογόπουλου, που φιλοξένησε το Ισραηλινό Κέντρο Στρατηγικών μελετών Begin Sadat. Ειδικότερα τοποθετούνται οι Michael Ratner, Gallia Lindenstrauss, Sohbet Karbuz, Tim Boersma και Defne Sadiklar-Arslan.

Η αγορά καθορίζει τις εξελίξεις

Ο Michael Ratner, ειδικός στην ενεργειακή πολιτική, Υπηρεσία Έρευνας του Κογκρέσου στην Ουάσιγκτον, τονίζει: «To ερώτημα κατά πόσον το φυσικό αέριο που παράγεται από τη λεκάνη της Λεβαντινής θα μεταφερθεί στην Ευρώπη και, εάν ναι, με ποιο τρόπο θα μεταφέρεται εκεί, πιθανότατα θα καθορίζεται από την αγορά, δεδομένων των παραγόντων της αγοράς και των μη εμπορικών παραγόντων. Υπάρχουν προτεινόμενα έργα για κάθε τρόπο μεταφοράς, όπως αγωγοί και υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ).

» Η επέκταση των υφιστάμενων κυριότερων ευρημάτων στην περιοχή, όπως Ταμάρ και Λεβιάθαν στο Ισραήλ, η «Αφροδίτη» στην Κύπρο, το Zohr στην Αίγυπτο -και οι μελλοντικές ανακαλύψεις που θα αναπτυχθούν σύμφωνα με τις πιέσεις της αγοράς- θα έφερναν το φυσικό αέριο στις αγορές, είτε μέσω αγωγού είτε ως υγροποιημένο φυσικό αέριο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη παράγοντες που δεν αφορούν την αγορά. Οι συμβατικοί όροι, όπως είναι η διάρκεια, η τιμολόγηση και ο προορισμός, θα πρέπει να προσανατολίζονται προς την καθιέρωση μιας παγκόσμιας αγοράς φυσικού αερίου, αντιμετωπίζοντας παράλληλα άλλα ζητήματα πολιτικής.

» Ωστόσο, όπως έχει αποδειχθεί, το φυσικό αέριο, όταν απελευθερώνεται από τις μη εμπορικές δυνάμεις, θα μεταβεί στην αγορά που έχει τη μεγαλύτερη τιμή. Το Ισραήλ, η Κύπρος, η Αίγυπτος, ο Λίβανος και η Συρία αντιμετώπισαν όλοι προβλήματα ανάπτυξης των πόρων τους εν μέρει λόγω των μη εμπορικών ζητημάτων, πολιτικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών ή ασφάλειας. Αυτό έχει οδηγήσει σε στρεβλώσεις της αγοράς που εμπόδισαν την ανάπτυξη των πόρων», καταλήγει.

Το ρίσκο

Η Gallia Lindenstrauss, ερευνήτρια, Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας και επισκέπτης στο Κέντρο Διπλωματικής Πολιτικής, Τελ Αβίβ, από την πλευρά της σημειώνει: «Οι σημαντικές τεχνικές δυσκολίες και το οικονομικό κόστος κατασκευής του αγωγού EastMed θα συνεχίσουν να διατηρούν την επιλογή εξαγωγής φυσικού αερίου από το Ισραήλ στην Τουρκία (και ενδεχομένως στην Ευρώπη). Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους στον τομέα της ενέργειας, ο αγωγός EastMed δεν αποκλείει επίσης την επιλογή ενός αγωγού Ισραήλ-Τουρκίας.

»Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας δεν προχωρούν όπως είχαν προγραμματιστεί. Ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας είχε προγραμματίσει να επισκεφθεί το Ισραήλ τον χειμώνα του 2017, υποτίθεται ότι θα συνάψει τη συμφωνία, αλλά αυτό δεν συνέβη. Εν τω μεταξύ, η τουρκική αντίδραση στην αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ (όπως και μερικές άλλες ρητορικές συγκρούσεις μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ το 2017) για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχουν επηρεάσει αρνητικά την ατμόσφαιρα μεταξύ των δύο κρατών.

»Ο κίνδυνος ότι η Τουρκία στο μέλλον θα παραβιάσει τον αγωγό από το Ισραήλ, σε περίπτωση άλλης ρήξης των σχέσεων, δεν είναι υψηλή κατά τη γνώμη μου. Ένα καλό προηγούμενο είναι η συνεχιζόμενη ροή πετρελαίου από το Αζερμπαϊτζάν στο Ισραήλ μέσω της Τουρκίας, χωρίς διακοπή, παρά το περιστατικό του Μαβί Μαρμαρά. Ωστόσο, υπάρχει το ρίσκο και αυτοί που θα επενδύσουν στο έργο δεν μπορούν να το αγνοήσουν και θα απαιτήσουν εγγυήσεις που θα αυξήσουν την τιμή του φυσικού αερίου του Ισραήλ, αν εξάγεται μέσω της Τουρκίας», καταλήγει.

Δεν αποκλείεται το κυπριακό ΦΑ να φτάσει πρώτο στην Ευρώπη

Ο Sohbet Karbuz, Διευθυντής του τμήματος υδρογονανθράκων, Παρατηρητήριο Μεσογειακής Ενέργειας (OME) στο Παρίσι, υποδεικνύει: «Το ‘πώς’ μέρος της ερώτησης, με εξαίρεση το επίθετο ‘καλύτερα’, είναι εύκολο. Υπάρχουν τρεις επιλογές που βρίσκονται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση για την εξαγωγή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη: μέσω αγωγού, μέσω ΥΦΑ και ενός συνδυασμού και των δύο.

»Το να προσδιορίσουμε ποιο από αυτά είναι ‘καλύτερο’ δεν είναι τόσο εύκολο, διότι κάθε επιλογή παρουσιάζει τεχνικές, εμπορικές, διοικητικές, νομικές και πολιτικές προκλήσεις καθώς και ζητήματα ασφάλειας με ορισμένες γεωπολιτικές επιπτώσεις. Είναι σαν να προσπαθούμε να λύσουμε ένα στοχαστικό πολυσύνθετο πρόβλημα λήψης αποφάσεων, το οποίο δεν είναι τόσο εύκολο. Επομένως, είναι καλύτερο να ξεκινήσετε με μια βασική ερώτηση: Μπορεί να πωληθεί στην Ευρώπη φυσικό αέριο από τη Λεβαντινή λεκάνη;

»Ναι, αν υπάρξει δεσμευτική συμφωνία πώλησης και αγοράς φυσικού αερίου. Ναι, αν η τιμή είναι σωστή, ιδιαίτερα για τους αγοραστές. Μόνο τότε μπορούμε να μιλήσουμε για τους τρόπους και τα μέσα μεταφοράς αερίου από την περιοχή στην Ευρώπη. Έχουμε μια τέτοια συμφωνία; Όχι, επειδή οι εταιρείες θα υπογράψουν μια τέτοια σύμβαση μόνο εάν είναι εμπορικά βιώσιμη με ευνοϊκό ποσοστό απόδοσης. Επί του παρόντος, μόνο φυσικό αέριο από το Λεβιάθαν μπορεί ενδεχομένως να εξαχθεί στην Ευρώπη, αν βρει αγοραστή με τη σωστή τιμή.

»Ωστόσο, αν η εκστρατεία γεώτρησης στην Κύπρο φέτος τελειώσει με θετικά αποτελέσματα, δεν θα ήταν έκπληξη το γεγονός το κυπριακό φυσικό αέριο να φτάσει πρώτο στην Ευρώπη. Υπάρχει μια παλιά αφρικανική παροιμία που λέει: ‘Αν θέλετε να πάτε γρήγορα, πηγαίνετε μόνοι. Αν θέλετε να πάτε μακριά, πηγαίνετε μαζί’. Προς όφελος των ανθρώπων στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η γεωπολιτική και η ιστορία έχουν σημασία, οι εξαγωγές φυσικού αερίου από την περιοχή πρέπει να φτάσουν και να ξεκινήσουν γρήγορα. Αυτό θα απαιτήσει γεωπολιτικούς μετασχηματισμούς, δηλαδή συνέργειες και συνεργασίες», καταλήγει.

Δεν είναι απίθανο να υπάρξουν κι άλλα ευρήματα

Ο Tim Boersma, Ανώτερος Επιστημονικός Υπεύθυνος και Διευθυντής Παγκόσμιων Αγορών Φυσικού Αερίου στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής, Πανεπιστήμιο Κολούμπια στη Νέα Υόρκη, λέει: «Τα τελευταία χρόνια έχουν ανακαλυφθεί σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου στη λεκάνη της Λεβαντίνης και καθώς οι ερευνητικές δραστηριότητες είναι σε εξέλιξη, δεν είναι απίθανο να υπάρξουν περισσότερα ευρήματα. Κάποιοι από αυτούς τους πόρους έχουν ήδη πάρει τον δρόμο προς την αγορά.

»Αξίζει να σημειωθεί πως το 2013 άρχισε η παραγωγή από το θαλασσοτεμάχιο Ταμάρ, που προμηθεύει το Ισραήλ με μια σταθερή πηγή αποθεμάτων για τις επόμενες δεκαετίες. Στους επόμενους μήνες θα ξεκινήσει η παραγωγή από το θαλασσοτεμάχιο Ζορ, που αναμένεται να εξυπηρετήσει την Αίγυπτο κατά παρόμοιο τρόπο, ανακουφίζοντάς την από τον φουσκωμένο λογαριασμό της εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου.

»Ωστόσο, κάποια άλλα κοιτάσματα, ειδικά το θαλασσοτεμάχιο Λεβιάθαν στα ανοικτά του Ισραήλ και το μικρότερο θαλασσοτεμάχιο Αφροδίτη ανοικτά της Κύπρου, παλεύουν για να βρουν αγορές. Η δυνατότητα υγροποίησης σε μεγάλη κλίμακα είναι σίγουρα μια οικονομική πρόκληση στο κλίμα τού σήμερα. Παρά τις κυβερνητικές συμφωνίες, η κατασκευή αγωγού για τη μεταφορά φυσικού αερίου διαμέσου της Μεσογείου φαίνεται να αποτελεί πρόκληση λόγω του βάθους των θαλασσών, του υψηλού κόστους και της αβεβαιότητας όσον αφορά τα χωρικά ύδατα.

»Η οικοδόμηση χερσαίας υποδομής προς Τουρκία δεν είναι δυνατή δεδομένου του πολέμου στη Συρία και των ξινών σχέσεων μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ. Τα καλά νέα μπορεί να είναι διπλά. Πρώτον, δεν είναι απίθανο να βρεθούν επιπλέον κοιτάσματα και αν συμβεί αυτό, μπορεί να στραφούν τα οικονομικά δεδομένα ορισμένων έργων στον σωστό δρόμο κάποια στιγμή στο μέλλον. Δεύτερον, οι νεοαποκτηθέντες πόροι βρίσκουν όλο και περισσότερες τοπικές αγορές, παρά το απαιτητικό και ενίοτε ασταθές πλαίσιο», καταλήγει.

Παρά τις προκλήσεις πρέπει να προχωρήσουν

Η Defne Sadiklar-Arslan, Εκτελεστική Διευθύντρια – περιφερειακή εκπρόσωπος του Atlantic Council με ιδιαίτερη έμφαση στην Τουρκία, από μέρους της σημειώνει: «Ο αγωγός από το Ισραήλ στην Τουρκία, ο οποίος επί του παρόντος βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, παραμένει ο πιο οικονομικά βιώσιμος και ρεαλιστικός τρόπος μεταφοράς του φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο στην Ευρώπη.

Λόγω της γεωγραφικής της εγγύτητας και της ευνοϊκότητας της εγχώριας αγοράς της, η Τουρκία προσφέρει την πιο ελκυστική επιλογή για εξαγωγή. Ο αγωγός θα μπορούσε να συνδεθεί με τον Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου για το πλεόνασμα φυσικού αερίου προς επανεξαγωγή στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας, Αλβανίας και Ιταλίας. Ο άλλος προτεινόμενος αγωγός, ένας απευθείας προς την Ελλάδα, θα έχει διπλάσιο κόστος, με τις χαμηλότερες εκτιμήσεις περίπου στα 6 δισεκατομμύρια δολάρια έναντι περίπου 3 δισεκατομμυρίων για αγωγό προς Τουρκία.

»Σύμφωνα με τον Ισραηλινό Υπουργό Ενέργειας και Υδάτινων Πόρων, Yuval Steinitz, θα ήταν ο μακρύτερος υποθαλάσσιος αγωγός και οι ειδικοί εξακολουθούν να είναι αναποφάσιστοι σχετικά με τη σκοπιμότητα και την οικονομική βιωσιμότητα του έργου. Διαχέεται επίσης η ιδέα για εξαγωγή μέσω υγροποιημένου ή συμπιεσμένου φυσικού αερίου, αλλά δεδομένου του πλεονάσματος του LNG στην αγορά και του γεγονότος ότι θα έπρεπε να ανταγωνιστεί πολύ φθηνό και αναπτυσσόμενο LNG από χώρες όπως οι ΗΠΑ, δεν είμαι βέβαιη ότι είναι βιώσιμος.

»Ωστόσο, η γεωπολιτική εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο στην πορεία ενός αγωγού προς την Τουρκία. Είναι το ζήτημα της Κύπρου, από την επικράτεια της οποίας θα πρέπει να περάσει ο αγωγός, καθώς και η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ. Ωστόσο, ο αγωγός ταιριάζει στους στόχους της ενεργειακής ασφάλειας και της εξωτερικής πολιτικής τόσο της ΕΕ όσο και των ΗΠΑ, η στήριξη των οποίων θα είναι αποφασιστικής σημασίας για την υλοποίηση ενός έργου αυτού του μεγέθους.

»Παρά τις προκλήσεις, πιστεύω ότι οι ενεργειακοί πόροι μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να δημιουργήσουν περιφερειακή συνεργασία και να βελτιώσουν τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ των χωρών. Αυτό φαίνεται να είναι μια τέλεια ευκαιρία γι’ αυτό και θα συμβάλει ταυτόχρονα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια», καταλήγει.

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/490987/ena-energeiako-ntimpeit