Του δρα Θεόδωρου Τσακίρη
Τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Κορυφής, όπως ανακοινώθηκαν στις 23 Μαρτίου 2018, αποτελούν μια σημαντική επιτυχία για την Κύπρο αναφορικά με τη διπλωματική υποστήριξη των κρατών της Ε.Ε. εναντίον των μονομερών τουρκικών διεκδικήσεων, που, παρά τα όσα ισχυρίζεται ο Ερντογάν, δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με το διεθνές δίκαιο. Όταν υπάρχει ουσιαστικός συντονισμός Αθηνών-Λευκωσίας και κινούμαστε προς μια σαφή διεκδικητική κατεύθυνση ανάσχεσης και όχι κατευνασμού της τουρκικής επιθετικότητας, τότε μπορούμε να επιβάλουμε σημαντικό διπλωματικό κόστος στην Άγκυρα.
Η Τουρκία βρέθηκε πλήρως απομονωμένη εντός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και σε ό,τι αφορά στην προσπάθειά της να νομιμοποιήσει την επιθετική της συμπεριφορά κατά της Κύπρου και της ΕΝΙ και σε ό,τι αφορά στην προσπάθειά της να διεθνοποιήσει τις υπερφίαλες απαιτήσεις των κατοχικών αρχών για διαμερισμό εσόδων και «συνιδιοκτησία» της διαδικασίας αδειοδοτήσεων πριν και εκτός του πλαισίου μιας τελικής λύσης. Ουδείς πίεσε την Κυβέρνηση Αναστασιάδη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ή της άσκησε κριτική για τη μη έναρξη των διαπραγματεύσεων σε δικοινοτικό επίπεδο υπό τους όρους Ερντογάν/Ακιντζί, καθώς οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί μας -περισσότερο από μεγάλο τμήμα του εγχώριου πολιτικού προσωπικού- καταλαβαίνουν ότι κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αυτο-εξευτελισμό των Ε/κ.
Ο αυτο-εξευτελισμός δεν αποτελεί απλά ηθικό τέλμα. Αποτελεί μεγάλο διαπραγματευτικό μειονέκτημα για εκείνον που τον υφίσταται καθώς στέλνει το μήνυμα στην άλλη πλευρά ότι είναι διαθέσιμος να υποχωρήσει επί παντός επιστητού και πολύ συχνά άνευ ανταλλάγματος. Αυτό είναι ένα πικρό μάθημα που θα έπρεπε να έχουμε επιτέλους μάθει με δεδομένο τον τρόπο εξέλιξης της προηγούμενης διαπραγματευτικής προσπάθειας μετά το Mont Pelerin, τη Γενεύη και το αποκορύφωμα του αδιεξόδου στο Crans Montana.
Η Τουρκία και το ψευδοκράτος έχουν άλλωστε ξεκαθαρίσει ότι δεν αποδέχονται το «πλαίσιο Γκουτέρες» ως βάση επανέναρξης των συζητήσεων, ότι απαιτούν επιδιαιτησίες και χρονοδιαγράμματα (διαδικασία κλειστού τύπου) και ότι δεν θα επιστρέψουν στο τραπέζι εάν δεν αποδεχθούμε τον διαμοιρασμό του ενεργειακού μας πλούτου εκτός του πλαισίου λύσης.
Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης διαθέτει πλέον στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έναν πολύ ισχυρό λόγο για να μην ξεκινήσει εκ νέου τις διαπραγματεύσεις υπό τις ανωτέρω τουρκικές και τ/κ προϋποθέσεις. Τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνεπάγονται ότι οι Τ/κ πρέπει πλέον να άρουν τις απαιτήσεις τους επί των ζητημάτων εκμετάλλευσης των Υ/Α για να ξεκινήσει εκ νέου ο διάλογος και όχι το αντίστροφο. Αυτό ωστόσο δεν επιλύει το βασικό πρόβλημα. Η μη ικανοποίηση των τ/κ απαιτήσεων που θα ισοδυναμούσε με αναγνώριση του ψευδοκράτους δεν συνιστά νίκη για την ε/κ πλευρά υπό το βάρος των κλιμακούμενων τουρκικών επιθετικών ενεργειών.
Η Άγκυρα στη Βάρνα έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων της τις αποφάσεις της 23ης Μαρτίου, εν μέρει διότι οι εν λόγω αποφάσεις δεν εμπεριέχουν κάποιο ισχυρό αποτρεπτικό μήνυμα που θα προϊδέαζε την Άγκυρα ότι ενδεχόμενη νέα επιθετική της ενέργεια θα της επέβαλλε κόστος για το συνολικό πλέγμα των σχέσεών της με την Ε.Ε.
Αυτή η επιθετική ενέργεια είτε θα επικεντρωθεί σε μια νέα απόπειρα στρατιωτικής παρεμπόδισης των γεωτρήσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας -κάτι αρκετά δύσκολο σε ό,τι αφορά στα τεμάχια 6 και 10, αλλά καθόλου δύσκολο σε ό,τι αφορά στα υπόλοιπα τεμάχια της ΕΝΙ (2, 3, 8, 9), είτε θα λάβει τη μορφή «ισοδύναμου τετελεσμένου» από τουρκικής πλευράς, δηλαδή τη διενέργεια παράνομων γεωτρήσεων σε κάποιο τμήμα της Κυπριακής ΑΟΖ από την ΤΡΑΟ συνοδεία του τουρκικού στόλου.
Τα συμπεράσματα της 23ης Μαρτίου από μόνα τους δεν μπορούν να αποτρέψουν τις τουρκικές επιθετικές ενέργειες που έρχονται αλλά μπορούν να αποτελέσουν εφαλτήριο αντίδρασης η οποία θα πρέπει να στραφεί τόσο εναντίον της Τουρκίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και κατά του ψευδοκράτους σε κυπριακό επίπεδο.
Ανάλογα με τη σοβαρότητα της πρόκλησης θα πρέπει να κινηθεί και η κυπριακή αντίδραση αλλά θα πρέπει να περάσουμε σε συγκεκριμένες πλέον πράξεις, όχι γενικά συμπεράσματα που επαναλαμβάνουν το αυτονόητο, δηλαδή την προφορική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.
Στη Βάρνα η Τουρκία κέρδισε μόνο τη διαβεβαίωση του κ. Γιούνκερ ότι θα επισπευσθεί η αποταμίευση μέρους των €3 δισ. που ούτως ή άλλως έχει ήδη αποφασισθεί, μολονότι οι πρόσφατες καταγγελίες/αποκαλύψεις του Spiegel ότι μέρος των ευρωπαϊκών χρημάτων πηγαίνουν αντί για τους πρόσφυγες σε τουρκικά εξοπλιστικά προγράμματα καθιστούν απαραίτητη την αναθεώρηση της διαδικασίας.
Όταν η Τουρκία θα επιτεθεί εκ νέου, και για αυτό δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία, ανάλογα με τη σοβαρότητα της επίθεσης θα πρέπει να προχωρήσουμε σε συγκεκριμένα πρακτικά μέτρα που θα δώσουν σάρκα και οστά στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη κινούμενοι και πέραν αυτής, όπως:
► την άσκηση βέτο για το θέμα των VISA και της αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας (ως προς την εντολή που επιζητεί η Επιτροπή από το Συμβούλιο),
► την επιδίωξη ευρωπαϊκών διπλωματικών και οικονομικών κυρώσεων,
► την κατάθεση συντεταγμένων επί του συνόλου της ΑΟΖ μας,
► την Ευρωπαϊκή Ναυτική Βάση στο Μαρί,
► την ψήφιση έκτακτου πρόγραμματος εξοπλισμών της ΚΔ,
► την αναστολή -αλλά όχι την οριστική διακοπή- των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, και
► τις στοχευμένες κυρώσεις κατά αξιωματούχων του ψευδοκράτους.
Σε διαφορετική περίπτωση θα οδεύουμε από ταπείνωση σε εξευτελισμό ενώ το ενεργειακό μας πρόγραμμα θα περιοριστεί στο να κάνει απλές «τρύπες» στο νερό…
*Επίκουρος καθηγητής Γεωπολιτικής & Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου του ΔΗΚΟ.
ΠΗΓΗ:https://www.apopseis.com/me-ousiastiko-syntonismo-na-epivaloume-simantiko-diplomatiko-kostos-stin-agkyra/
