Η «Χαμένη Δεκαετία» της Καινοτομίας        

Print Friendly, PDF & Email

  16/7/2018

                                                                                                         

του Νίκου Γ. Σύκα Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του Παγκόσμιου Δείκτη Καινοτομίας 2018 που ανακοινώθηκαν πριν λίγες μέρες, η Κύπρος υστερεί σε αρκετές πτυχές καινοτομίας με κατατάξεις σημαντικά κάτω από τις επιδόσεις άλλων χωρών. Συγκεκριμένα, στην εν λόγω έρευνα σημειώνεται ότι η Κύπρος παρουσιάζει αδυναμίες σε συνολικά 30 βασικές παραμέτρους σε τομείς όπως είναι οι Επενδύσεις, οι Δαπάνες στην Έρευνα & Καινοτομία, οι Υποδομές, η Ανάπτυξη Καινοτομικών Συστάδων «Clusters», οι Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνίας, η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση, οι Ψηφιακές Δεξιότητες, η Εκπαίδευση, η Συνεργασία Πανεπιστημίων – Βιομηχανίας στην Έρευνα κ.ά. Με βάση την ίδια έρευνα η Ελλάδα υστερεί σε 28 παραμέτρους ενώ η Μάλτα υστερεί σε 19 παραμέτρους.  

Η πιο πάνω έκθεση επιβεβαιώνει τις χαμηλές επιδόσεις καινοτομίας της Κύπρου και της Ελλάδας όπως καταδεικνύονται μέσα από πρόσφατες διεθνείς έρευνες για θέματα καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας:      

  1. Ο Ευρωπαϊκός Πίνακας Αποτελεσμάτων Καινοτομίας του 2018 αναφέρει για την Κύπρο ότι “είναι μέτρια στην καινοτομία” και πως “οι επιδόσεις της έχουν μειωθεί από το 2010”. Η Ελλάδα επίσης κατατάσσεται στις ευρωπαϊκές χώρες μέτριας καινοτομίας, με τις καινοτομικές της επιδόσεις να έχουν παραμείνει περίπου οι ίδιες σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ από το 2010 μέχρι σήμερα. Από το 2010 μέχρι το 2018 τη μεγαλύτερη βελτίωση παρουσιάζουν η Λιθουανία, η Μάλτα, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ τη μεγαλύτερη επιδείνωση η Κύπρος και η Ρουμανία.
  2. Σύμφωνα με το GlobalCompetitivenessReport2017-2018 του WorldEconomicForum, στον κομβικής σημασίας δείκτη «δυνατότητα καινοτομίας» η Κύπρος κατρακύλησε στις τελευταίες θέσεις, από την 40η θέση που βρισκόταν το 2009–2010 στην 110η θέση το 2017–2018 (πτώση ρεκόρ 70 θέσεων). Στο συγκεκριμένο δείκτη η Ελλάδα σημείωσε βελτίωση (από την 101η θέση το 2009–2010 στην 85η θέση το 2017–2018 ενώ η Μάλτα παρουσίασε σημαντική άνοδο (από την 61η θέση στην 37η θέση).

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ποσοστό πέραν του 90% των νέων καινοτομιών/Startupsαποτυγχάνουν να γίνουν βιώσιμες. Μια μελέτη του McKinseyυπολόγισε ότι, από τις 10.000 ιδέες, 1.000 εταιρείες δημιουργήθηκαν, 100 έλαβαν αρχική χρηματοδότηση, 20 συνέχισαν να αυξάνουν το κεφάλαιο με την αρχική εισαγωγή στο χρηματιστήριο (IPO), και 2 έγιναν ηγέτιδες της αγοράς.

Οι λόγοι για τα πιο πάνω πολύ ψηλά ποσοστά αποτυχίας –που μεταφράζονται σε τρισεκατομμύρια δολάρια ζημιές ετησίως για τις εθνικές οικονομίες– είναι πολλοί και διαφορετικοί:

  1. Η αρχική ιδέα μπορεί να μην είναι αρκετά δυνατή για να πετύχει τον επιθυμητό αντίκτυπο.
  2. Η αλλαγή για χάριν της αλλαγής δεν είναι καινοτομία – η νέα καινοτομία πρέπει να επιλύει ένα σημαντικό πρόβλημα. Η καινοτομία αρχίζει από την πρόκληση να κάνει κάτι καλύτερα, πιο έξυπνα ή πιο γρήγορα ώστε να ικανοποιήσει μια πραγματική ανάγκη.
  3. Η αγορά μπορεί να μην είναι έτοιμη να υποστηρίξει την καινοτομία τη συγκεκριμένη στιγμή (timing).
  4. Δεν έγινε επαρκής πειραματισμός ή πιλοτική εφαρμογή.
  5. Η νέα καινοτομία δεν είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους και τη στρατηγική της εταιρείας.
  6. Το χάσμα ανάμεσα στη στρατηγική και την εκτέλεση (strategy-to-executiongap).
  7. Τα σφάλματα στις εκτιμήσεις/προβλέψεις καθόσον αφορά το σχεδιασμό και τα διάφορα στάδια ανάπτυξης της καινοτομίας.
  8. Η αδυναμία μετατροπής των αποτελεσμάτων της επιστημονικής έρευνας σε πολύτιμες καινοτομίες.
  9. Ο κατακερματισμός, έλλειψη συνέργειας και συνεργασίας «silos» ανάμεσα στα διάφορα τμήματα ή/και τους εταίρους της καινοτομίας.
  10. Η γραφειοκρατία και η χαμηλή αποδοτικότητα.
  11. Η έλλειψη καινοτομικών δεξιοτήτων.
  12. Η απουσία γόνιμου οικοσυστήματος και κουλτούρας καινοτομίας.
  13. Η έλλειψη κινήτρων και επαρκούς χρηματοδότησης.
  14. Ο βραχυπροθερμισμός τόσο σε επιχειρηματικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο.
  15. Η έλλειψη κρίσιμης μάζας συντελεστών και υποδομών.
  16. Οι μεγάλες ανισότητες.
  17. Η απουσία ποικιλομορφίας (diversity).
  18. Η λάθος ομάδα. Τα μέλη της θα πρέπει να ταιριάζουν στο όραμα, να έχουν τη σωστή εξειδίκευση, αλλά και την καθοδήγηση και το κίνητρο για να εργαστούν συντονισμένα και κοπιαστικά.
  19. Η νέα καινοτομία/Startupμπορεί να υπερφαλαγγιστεί (outcompeted) από τον ανταγωνισμό.
  20. Η αποτυχία επίτευξης επεκτασιμότητας/κλιμάκωσης (scalability).

Το ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον και οι πολλαπλές προκλήσεις απαιτούν σύγχρονα, πιο ευέλικτα στρατηγικά εργαλεία.Μετά από πολύχρονη έρευνα έχω αναπτύξει ένα νέο Μοντέλο Καινοτομίαςτο οποίο:

α) Βοηθά τους Οργανισμούς να καινοτομούν πιο αποτελεσματικά – να παράγουν περισσότερες και καλύτερες καινοτομίες. Ενισχύει τις καινοτομικές δεξιότητες των στελεχών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. 

β) Εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς –Δημόσιες Υπηρεσίες, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Επιχειρήσεις, Επιστημονική Έρευνα– και σε όλες τις κλίμακες (από την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών / Startupsμέχρι τη δημιουργία Έξυπνων Πόλεων και την ενίχυση της εθνικής ανταγωνιστικότητας).

γ) Συνδέει τα Ακαδημαϊκά Ιδρύματα με τις Επιχειρήσεις – φέρνει τις καινοτόμες ιδέες στην αγορά γρηγορότερα.

δ) Αξιοποιεί τις τεράστιες δυνατότητες της Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης για να παράγει καινοτομίες σε πραγματικό χρόνο. Το Διαδίκτυο των Πραγμάτων, οι Αλγόριθμοι και η Τεχνητή Νοημοσύνη επεκτείνουν την ανθρώπινη δημιουργικότητα και ενισχύουν την ικανότητα για καινοτομία.

ε) Παράγει συνεργιστικά οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική αξία – η πεμπτουσία της διατηρήσιμης ανάπτυξης.

στ) Μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα, επιφέροντας απτά αποτελέσματα εδώ και τώρα (π.χ. προσέλκυση ξένων άμεσων επενδύσεων, ώθηση στην ανάπτυξη, επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, νέες καινοτόμες λύσεις σε πολύπλοκα προβλήματα).

Από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο το νέο Υπόδειγμα Καινοτομίας θα παρουσιαστεί σε Συνέδρια και Ημερίδες στην Κύπρο, την Ελλάδα και σε άλλες χώρες.