2/9/2018
του Παύλου Ξανθούλη, Βρυξέλλες
Σύσταση ομάδων εργασίας με στόχο τη στήριξη αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης της Τουρκίας «επί του εδάφους» προτείνει, σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», η αντιπροσωπεία της Κομισιόν στην Άγκυρα, αξιοποιώντας το «νέο περιβάλλον επαναπροσέγγισης» που οικοδομείται εργολαβικά μεταξύ Βρυξελλών – Βερολίνου και της κυβέρνησης Ερντογάν. Οι ίδιες πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν ότι η αντιπροσωπεία της Κομισιόν στην τουρκική πρωτεύουσα έχει ετοιμάσει ένα γραπτό «σχέδιο δράσης», για τα έτη 2018-2020, στο πλαίσιο του οποίου εισηγείται τρόπους υποβοήθησης της διαδικασίας αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης, όταν ληφθεί πολιτική απόφαση προς αυτή την κατεύθυνση, από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., αδιαφορώντας για τις ενστάσεις της Λευκωσίας.
Όπως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, πέραν από τη σύσταση «ομάδων εργασίας» και την εκπόνηση «σχεδίου δράσης», η αντιπροσωπεία της Κομισιόν υπερβαίνει τον τεχνοκρατικό της ρόλο και διατυπώνει πολιτικές απόψεις και ισχυρισμούς, σύμφωνα με τους οποίους η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης της Τουρκίας «έχει καταστεί όμηρος (hostage) της προοδευτικής επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ της Τουρκίας και ορισμένων (certain) κρατών-μελών…».
Αν και η αντιπροσωπεία της Κομισιόν δεν κατονομάζει τα «ορισμένα» αυτά κράτη-μέλη, είναι προφανές ότι εννοεί κατά κύριο λόγο την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία άλλωστε είναι η μοναδική χώρα της Ε.Ε. που διατυπώνει ουσιαστικές ενστάσεις επί της αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης, διασυνδέοντας την προοπτική αυτή με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Άγκυρας που απορρέουν από την υφιστάμενη τελωνειακή ένωση, στη βασική της μορφή (σ.σ. άνοιγμα τουρκικών λιμανιών στο εμπόριο από την Κύπρο). Στο ίδιο πλαίσιο, η αντιπροσωπεία της Κομισιόν στην Τουρκία χαρακτηρίζει την ενδεχόμενη αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ως «μια ξεκάθαρη επωφελή προσπάθεια από οικονομικής άποψης και για τις δύο πλευρές» (a clear win-win endeavour in economic terms for both sides) – Ε.Ε. και Τουρκία. Ανάλογες θέσεις διατυπώνουν βεβαίως και οι πολιτικοί προϊστάμενοι της Κομισιόν στην έδρα της Ε.Ε., στις Βρυξέλλες, προτάσσοντας τα οικονομικά οφέλη που θα προκύψουν, καθώς εκτιμάται ότι ο όγκος εμπορικών συναλλαγών Ε.Ε. – Τουρκίας θα εκτιναχθεί από 140 δισεκατομμύρια ευρώ στα 300 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εάν και όταν υλοποιηθεί ο σχεδιασμός για αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης της Τουρκίας.
Αυτός είναι και ο βασικός τρόπος μέσω του οποίου η Ε.Ε. θα μπορούσε συλλογικά, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, να στηρίξει την τουρκική οικονομία, η οποία κινδυνεύει με κατάρρευση. Ωστόσο, η διαδικασία δρομολόγησης της αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης δεν μπορεί να ολοκληρωθεί με συνοπτικές διαδικασίες, καθώς απαιτείται σημαντικός χρόνος για την εξασφάλιση όρων εντολής και για ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης, με αποτέλεσμα η εν λόγω συνταγή να μην είναι σε θέση να παράσχει άμεσα αποτελέσματα για διάσωση της τουρκικής οικονομίας. Συνεπώς, όπως πληροφορούμαστε, η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης εκλαμβάνεται ως ένας «μεσοπρόθεσμος στόχος» στήριξης της τουρκικής οικονομίας.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Άνγκελα Μέρκελ έδωσε εντολή στον ΥΠΟΙΚ της Γερμανίας Πέτερ Αλτμάιερ να επισκεφθεί στις αρχές Οκτωβρίου την Άγκυρα, πλαισιωμένος από Γερμανούς επιχειρηματίες, οι οποίοι θα εξετάσουν το ενδεχόμενο άμεσων επενδύσεων στην Τουρκία. Το Βερολίνο αφήνει παράλληλα να διαρρεύσει ότι θα επιθυμούσε όπως η Άγκυρα στραφεί προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) για στήριξη της οικονομίας της, κάτι όμως που ο Ερντογάν και ο ΥΠΟΙΚ και γαμπρός του Τούρκου Προέδρου, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, φέρονται επί του παρόντος να απορρίπτουν, καθώς θεωρούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα θέσει τη χώρα υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ και του Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίο βρίσκονται σε δημόσια αντιπαράθεση. Αυτό πάντως που προκαλεί αίσθηση και παράλληλα εύλογα ερωτήματα είναι η επιλογή του υπουργείου Οικονομικών της Γερμανίας να τηρεί σιγήν ιχθύος γύρω από το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής στήριξης της τουρκικής οικονομίας, στο πλαίσιο ενός ιδιότυπου μνημονίου, κάτι που προβάλλει ως ένα ενδεχόμενο σενάριο (βλέπε άλλη στήλη).
Τις εξελίξεις στο μέτωπο της τουρκικής οικονομίας συζήτησαν πριν από λίγες μέρες στο Παρίσι οι ΥΠΟΙΚ της Γαλλίας και της Τουρκίας, εξετάζοντας τρόπους στήριξης της Άγκυρας, ενώ ανάλογες συζητήσεις θα έχει ο Μπεράτ Αλμπαϊράκ με τον Γερμανό ομολογό του Πέτερ Αλτμάιερ, καθώς και ο Ταγίπ Ερντογάν με την Άνγκελα Μέρκελ, στη διάρκεια της επίσημης επίσκεψης που θα πραγματοποιήσει στο Βερολίνο, στις 28-29 Σεπτεμβρίου.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία καθιστά σαφές ότι οι όποιες επιλογές στήριξης της οικονομίας της χώρας, περιλαμβανομένης και της αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον στρατηγικό στόχο της πλήρους ένταξης της χώρας στην Ε.Ε., κάτι που υπονόησε ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν πριν από μερικές μέρες, προκαλώντας την αντίδραση της Άγκυρας, η οποία μέσω ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ επιχείρησε «να κόψει τον βήχα» του Παρισιού (βλέπε άλλη στήλη).
Σενάριο μνημονίου για Τουρκία
Η προσφυγή της Τουρκίας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για διάσωση της τουρκικής οικονομίας αποτελεί τη βασική επιθυμία του Βερολίνου, κάτι που ωστόσο απορρίπτει ο Ταγίπ Ερντογάν, καθώς εκτιμά ότι μια τέτοια εξέλιξη θα τον θέσει υπό τον έλεγχο του Ντόναλντ Τραμπ, με το οποίο βρίσκεται σε δημόσια αντιπαράθεση. Υπό το φως της άρνησης Ερντογάν να στραφεί στο ΔΝΤ, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, ευρωπαϊκοί κύκλοι ανέφεραν στον «Φ» ότι «ένα ιδιότυπο πρόγραμμα στήριξης της τουρκικής οικονομίας από κάποια ευρωπαϊκά κράτη ίσως αποτελέσει μια αναγκαία και ύστατη επιλογή». Η ιδέα αυτή φέρεται να έχει συζητηθεί κυρίως στο Βερολίνο, το οποίο εκφράζει φόβους ότι 6.500 γερμανικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη Τουρκία θα υποστούν τεράστιες ζημιές. εάν και εφόσον η τουρκική οικονομία καταρρεύσει. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στη γερμανική οικονομία και κατά συνέπεια στην ευρωπαϊκή οικονομία και στο ευρώ. Δεν είναι προφανώς τυχαίο ότι η Καγκελαρία απέφυγε να τοποθετηθεί σε ερώτηση γύρω από το ενδεχόμενο ενός προγράμματος διάσωσης για την Τουρκία, ενώ και το υπουργείο Οικονομικών της χώρας τηρεί σιγήν ιχθύος, ενισχύοντας τη σεναριολογία. Το Bloomberg, επικαλούμενο δύο γερμανικές πηγές, αναφέρει ότι ευρωπαϊκά κράτη ενδέχεται να εμπλακούν στη διάσωση της Τουρκίας και ότι σε μια τέτοια περίπτωση θα επιβληθούν ισχυροί όροι, κάτι που εκ των πραγμάτων παραπέμπει σε ένα μνημονιακό πρόγραμμα.
Έκοψε τον βήχα του Εμανουέλ Μακρόν;
Ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, μετά από συνεννόηση με την Άνγκελα Μέρκελ, έδωσε οδηγίες στον ΥΠΟΙΚ της χώρας του Μπρούνο Λε Μερ να προσκαλέσει στο Παρίσι τον Τούρκο ΥΠΟΙΚ (και γαμπρό του Ερντογάν) Μπεράτ Αλμπαϊράκ. Η συνάντηση έγινε την περασμένη Δευτέρα, 27 Αυγούστου, υπό το φως της τραγικής κατάστασης της τουρκικής οικονομίας και με δεδομένο πονοκέφαλο για την Ε.Ε. τον δανεισμό της Τουρκίας από τράπεζες της Ισπανίας (κατά κύριο λόγο), της Γαλλίας και της Ιταλίας. Στη συνάντηση συζητήθηκαν τρόποι στήριξης της τουρκικής οικονομίας και η Γαλλία φάνηκε έτοιμη να συνδράμει την προσπάθεια που αναμένεται ότι θα καταβληθεί, ενώ πληροφορίες φέρουν το Παρίσι να βλέπει θετικά και την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης Ε.Ε. – Τουρκίας.
Την ίδια ακριβώς μέρα, στις 27 Αυγούστου, ο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος μιλούσε στο πλαίσιο συνάντησης πρέσβεων, ζήτησε την εγκαθίδρυση μιας «στρατηγικής συμμαχίας» με την Τουρκία. Ο Γάλλος Πρόεδρος ζήτησε «έξοδο από την υποκρισία», έκανε λόγο για πανισλαμικό σχέδιο του Ερντογάν που βρίσκεται σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές αρχές, αφήνοντας να διαφανεί η θέση του Παρισιού για τερματισμό της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας. Ξένοι διπλωματικοί κύκλοι έλεγαν στον «Φ» ότι το Παρίσι προσβλέπει σε μια «στρατηγική συμμαχία» με την Άγκυρα, με βασικούς άξονες την οικονομία, το μεταναστευτικό και την εξωτερική πολιτική», σημειώνοντας μάλιστα ότι η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης εκλαμβάνεται ως η εναλλακτική σχέση που θα υποκαταστήσει την ανενεργή ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.
Άμεση ήταν η αντίδραση του ΥΠΕΞ της Τουρκίας. Χωρίς να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι στη γαλλική πρωτεύουσα βρίσκονταν ο Τούρκος ΥΠΟΙΚ και ζητούσε από τη Γαλλία να συμβάλει στη διάσωση της τουρκικής οικονομίας, η Άγκυρα δεν δίστασε να επιτεθεί κατά του Εμανουέλ Μακρόν, σημειώνοντας ότι δεν γνωρίζει τις πραγματικότητες στην Τουρκία. Κυρίως, όμως, το τουρκικό ΥΠΕΞ διαμήνυσε ότι δεν συζητά υποκατάσταση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγικό στόχο για τον Ταγίπ Ερντογάν. Ευρωπαίοι διπλωμάτες έλεγαν στον «Φ» ότι «το ξέσπασμα του τουρκικού ΥΠΕΞ αποτελεί μήνυμα προς το Παρίσι… για να ακούσει και το Βερολίνο», το οποίο ως γνωστόν έχει παρόμοιες απόψεις με αυτές που εξέφρασε δημοσίως ο Εμανουέλ Μακρόν.
ΠΗΓΗ:http://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/575355/omades-ergsias-ga-anabathmisi-teloneiakis-enosis-toyrkias
