Προς ανοικτή σύγκρουση Πόλη – Μόσχα

Print Friendly, PDF & Email

06 Ιανουάριος 2019, 18:05

Του Μιχάλη Παπαδόπουλου

ΔΥΣΚΟΛΑ ΕΚΤΙΜΑΤΑΙ ΟΤΙ ΘΑ ΕΠΑΝΑΛΗΦΘΟΥΝ ΣΤΟ ΕΓΓΥΣ ΜΕΛΛΟΝ ΕΙΚΟΝΕΣ ΟΠΩΣ ΑΥΤΗ, ΑΠΟ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΟ ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΟ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ

ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΟ ΤΟ ΡΗΓΜΑ ΣΤΟΥΣ ΚΟΛΠΟΥΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟ ΦΑΝΑΡΙ, ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΙΔΡΥΣΕΩΣ, Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Τη δημιουργία μιας «παράλληλης» εκκλησίας στους κόλπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας επιχειρεί η Μόσχα, με τη δημιουργία πατριαρχικών εξαρχιών στη Δυτική Ευρώπη και στην Ασία

Επικυρώνεται σήμερα, με πλήρη αρχιερατική μεγαλοπρέπεια, η απόδοση αυτοκεφαλίας στη νεοσύστατη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, με την παράδοση, από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο προς τον Μητροπολίτη Επιφάνιο, του Τόμου ιδρύσεως της «νέας αδελφής Αυτοκεφάλου Εκκλησίας» της Ουκρανίας. Η πράξη τυπικής επικύρωσης της αυτοκεφαλίας της Ουκρανικής Εκκλησίας, διά της παραδόσεως του Τόμου, θα λάβει χώρα στο Φανάρι, στο πλαίσιο αρχιερατικού συλλείτουργου για την εορτή των Θεοφανίων. Ενέργεια η οποία αναμένεται να επιφέρει πλήρη ρήξη στις σχέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου με το Πατριαρχείο Μόσχας, το οποίο θεωρεί τη νέα αυτοκέφαλη εκκλησία της Ουκρανίας σχισματική, κατηγορώντας την Κωνσταντινούπολη ότι, με αυτό τον τρόπο, νομιμοποιεί και επισημοποιεί το σχίσμα στους κόλπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Δεδομένου ότι η κρίση στους κόλπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία αρύεται από, αλλά και προεκτείνει, στον χρόνο, μακραίωνους ανταγωνισμούς και αξιώσεις ισχύος, δεν είναι μόνον εκκλησιαστική, αλλά και πολιτική, επιδαψιλεύοντας στο σημερινό, ανταγωνιστικό ιστορικό συγκείμενο, τις σωρεύσεις ενός πολυδιάστατου αγώνα για επικράτηση, με βαθύτερες προεκτάσεις και συνεπαγωγές, θεωρείται αναπόδραστο ότι θα διαλάβει χαρακτηριστικά ελλοχεύοντος «σχίσματος», που θα ρηγματώσει ανεπανόρθωτα το ήδη ασύνοχο σώμα της Ορθοδοξίας.

«Σκληρή» επιστολή Κύριλλου προς Βαρθολομαίο

Τους σοβαρότατους κινδύνους διάσπασης της Ορθοδοξίας, λόγω μιας τέτοιας ενέργειας, επισήμανε, με επιστολή του προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη, ο Πατριάρχης Μόσχας και Πασών των Ρωσιών, Κύριλλος, καλώντας τον, έστω και την υστάτη, να αποφύγει την επισφράγιση της πνευματικής ανεξαρτητοποίησης της Ουκρανικής Εκκλησίας από τη Μόσχα, την οποία χαρακτήρισε αντικανονική.

Άφησε, μάλιστα, ανοικτό το ενδεχόμενο, η Ορθοδοξία να βρεθεί ενώπιον ενός ιστορικού σχίσματος, διαμηνύοντας ότι, εάν η Κωνσταντινούπολη συνεχίσει να πορεύεται στη γραμμή της αναγνώρισης, ο κ. Βαρθολομαίος θα πάψει να είναι ο Πρώτος στον ορθόδοξο κόσμο.

Ο Πατριάρχης Κύριλλος κάλεσε, ταυτόχρονα, τον κ. Βαρθολομαίο να αρνηθεί να συμμετάσχει «στην πολιτική περιπέτεια γύρω από τη νομιμοποίηση» των «σχισματικών μητροπολιτών του Κιέβου», σταματώντας την επικοινωνία μαζί τους, ενώ τόνισε πως υπάρχει ακόμη χρόνος, ώστε να αποφευχθούν δυσάρεστες εξελίξεις για την Ορθοδοξία.

Μεταξύ άλλων, ο Πατριάρχης Μόσχας αναφέρει στην επιστολή του προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο: «Μίλησα μαζί σας ιδιωτικά και με λίγους μάρτυρες για τα σχέδια της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης να νομιμοποιήσει το σχίσμα στην Ουκρανία. Τώρα, όταν αυτά τα σχέδια έχουν ουσιαστικά τεθεί σε εφαρμογή, ενδεχομένως για τελευταία φορά, σας απευθύνομαι ενώπιον ολόκληρης της Ορθόδοξης Εκκλησίας… (Παρακαλώ) κάντε πίσω τώρα από την κοινωνία με τους σχισματικούς και αρνηθείτε να συμμετάσχετε στην πολιτική περιπέτεια γύρω από τη νομιμοποίησή τους».

«Μπορώ μόνο να εκφράσω τη λύπη μου για το γεγονός ότι οι αποφάσεις σας, οι οποίες είναι καταστροφικές για την ενότητα της Εκκλησίας, εξαρτώνται από το “εξωτερικό”, δηλαδή από πολιτικές συνθήκες, τις οποίες δεν ντρέπεστε να λέτε άμεσα. Η αποδοχή τέτοιων προσώπων στην κοινωνία με την Εκκλησία υπονομεύει την κανονική διαδοχή και οδηγεί σε σοβαρές, καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την Ορθοδοξία» συμπλήρωσε ο κ. Κύριλλος.

«Τα δίπτυχα των Αγίων Πατριαρχών της Κωνσταντινούπολης μετρούν από μόνα τους δεκάδες ονόματα μεγάλων θεολόγων, ακολούθων και δασκάλων ευσέβειας οι οποίοι δόξασαν την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης με τη διακονία τους. Αλλά υπήρχαν και εκείνοι που την ντρόπιασαν. Μην εισάγετε το όνομά σας στον ίδιο κατάλογο με αυτούς τους Επισκόπους της Κωνσταντινούπολης. Υποχωρήστε τώρα από την επικοινωνία με τους σχισματικούς, αρνηθείτε τη συμμετοχή σε αυτή την πολιτική περιπέτεια της νομιμοποίησής τους και τότε η κανονική Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Ονούφριο, θα σας ευλογεί και η ιστορία θα διατηρήσει τη μνήμη σας ανάμεσα στους Ιεράρχες του Οικουμενικού Θρόνου, που κατάφεραν να διατηρήσουν την ενότητα της Ορθοδοξίας».

«Εάν ενεργείτε σε συμφωνία με τις προθέσεις που τίθενται στην επιστολή σας, θα χάσετε για πάντα την ευκαιρία να υπηρετήσετε την ενότητα των Ιερών Εκκλησιών του Θεού και θα πάψετε να είστε ο Πρώτος στον ορθόδοξο κόσμο που συγκεντρώνει εκατοντάδες εκατομμυρίων πιστών, και τα δεινά που προκλήθηκαν από εσάς στους ορθόδοξους Ουκρανούς θα σας συνοδεύουν μέχρι την Τελική Κρίση… Προσεύχομαι με όλη μου την καρδιά ότι αυτό δεν θα συμβεί. Δεν είναι πολύ αργά για να σταματήσει», αναφέρει στην επιστολή του ο κ. Κύριλλος.

Ο Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ρωσίας απαντούσε στην επιστολή του Οικουμενικού Πατριάρχη, στην οποία τον ενημέρωνε για την «αποκατάσταση» των ουκρανικών σχισματικών και την «ακύρωση» του εγγράφου για τη μεταφορά της Μητρόπολης Κιέβου στη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Μόσχας, έπειτα από περισσότερα από τριακόσια χρόνια ιστορίας, στην επικοινωνία των μη-κανονικών κοινοτήτων, καθώς και την πρόθεση να παράσχουν την Αυτοκεφαλία στην Ουκρανία.

Με Πατριαρχικές Εξαρχίες «απαντά» η Μόσχα

Από την πλευρά της, η Μόσχα έκανε άλλο ένα βήμα προς την πλευρά της διάσπασης, αποφασίζοντας, σε συνοδικό επίπεδο, τη δημιουργία Πατριαρχικών Εξαρχιών στη Δυτική Ευρώπη και στη Νοτιοανατολική Ασία, αμφισβητώντας την Πρωτοκαθεδρία της Κωνσταντινούπολης.

Πρόκειται, στην ουσία, για τη δημιουργία μιας «παράλληλης εκκλησίας» στους κόλπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η οποία, σύμφωνα με εκπροσώπους του Πατριαρχείου Μόσχας, αποτελεί «απάντηση στις αντικανονικές αποφάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ουκρανία».

Σύμφωνα με πληροφορίες της Romfea.gr, η Ιερά Σύνοδος του Πατριαρχείου Μόσχας αποφάσισε, την περασμένη βδομάδα, να δημιουργήσει Πατριαρχικές Εξαρχίες στη Δυτική Ευρώπη και τη Νοτιοανατολική Ασία, εις απάντησιν των ενεργειών του Οικουμενικού Πατριαρχείου για το θέμα της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η Πατριαρχική Εξαρχία στη Δυτική Ευρώπη θα έχει έδρα το Παρίσι και θα συμπεριλαμβάνει τις ακόλουθες χώρες, που θα είναι στην ποιμαντική της ευθύνη: Ανδόρα, Βέλγιο, Μεγάλη Βρετανία και Βόρεια Ιρλανδία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λιχτενστάιν, Λουξεμβούργο, Μονακό και Ολλανδία. Θα διευθύνεται, δε, από τον Επίσκοπο Ιωάννη (Roshchin), ο οποίος διακονούσε στις Ηνωμένες Πολιτείες και πρόσφατα διορίστηκε Διευθυντής των πατριαρχικών ενοριών στην Ιταλία.

Το ίδιο μοντέλο θα εφαρμοστεί και στη Νοτιοανατολική Ασία «με πολλαπλασιασμό Εκκλησιών, κοινοτήτων και πλειάδα κληρικών για τον καθημερινά αυξανόμενο ρωσόφωνο πληθυσμό σε αυτές τις χώρες».

Η Πατριαρχική Εξαρχία στην Ασία θα έχει κέντρο τη Σιγκαπούρη, ενώ θα διαποιμαίνει τις ακόλουθες χώρες: Βιετνάμ, Ινδονησία, Καμπότζη, Βόρεια Κορέα, Νότια Κορέα, Λάος, Μαλαισία, Μυανμάρ, Φιλιππίνες και Ταϊλάνδη. Την Εξαρχία στη Νοτιοανατολική Ασία θα διευθύνει ο Αρχιεπίσκοπος Σολτσενογκόρσκι Σέργιος, επικεφαλής της διοικητικής γραμματείας του Πατριαρχείου Μόσχας.

«Μέτρα και «αντίμετρα»

Όπως επισημαίνει στη «Σ» της Κυριακής ο θεολόγος, Θεόδωρος Κυριακού, είναι εμφανές, πλέον, ότι οι δύο πλευρές έχουν εισέλθει σε μια λογική «μέτρων και αντίμετρων», στην πορεία μιας «ανοικτής σύγκρουσης», η οποία, υπό τις περιστάσεις, εμφανίζεται ως μη αναστρέψιμη.

«Με τη δημιουργία των Εξαρχιών σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και της Ασίας, η Ρωσική Εκκλησία», εξηγεί, «αναβαθμίζει έτι περαιτέρω τις ρωσικές μητροπόλεις που διατηρούσε σ’ αυτές τις περιοχές», οι οποίες βρίσκονται υπό τη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ενισχύοντας, έτσι, την παρουσία της, εις βάρος της Κωνσταντινούπολης.

Παράλληλα, σημειώνει, ο Πατριάρχης Μόσχας και Πασών των Ρωσιών, διά της πρόσφατης επιστολής του, αμφισβητεί ξεκάθαρα το Πρωτείο του Οικουμενικού Πατριάρχη. Όμως, εξηγεί ο κ. Κυριακού, εδώ η στάση της Μόσχας εμφανίζεται οξύμωρη, καθώς, ενώ διαχρονικά αμφισβητούσε την Πρωτοκαθεδρία του Πρωτόθρονου Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, σπεύδει, τώρα, με αφορμή το ουκρανικό ζήτημα, να διαμηνύσει ότι δεν αναγνωρίζει τον Οικουμενικό Πατριάρχη ως Πρώτο.

Ωστόσο, το πραγματικό εύρος και βάθος της ρήξης θα αποτυπωθούν μετά την παράδοση του Τόμου προς την αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας -πράξη η οποία θα σηματοδοτήσει την ολοκλήρωση της διαδικασίας της αυτοκεφαλίας-, ότε και θα κληθούν όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες να τοποθετηθούν, αφού, «ο Ουκρανίας Επιφάνιος, μετά την παράδοση του Τόμου, θα αποταθεί σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες και θα ζητήσει ανταλλαγή επιστολών καθώς και τη μνημόνευσή του ως νέου Πατριάρχη. Τότε θα διαφανεί και το μέγεθος του ‘σχίσματος’, αφού κανείς δεν μπορεί να προδικάσει τη στάση εκάστης Εκκλησίας εκ των προτέρων».

Ήδη, η Μόσχα, προσθέτει ο κ. Κυριακού, έχει απευθυνθεί στις υπόλοιπες Ορθόδοξες Εκκλησίες, ζητώντας να μην απαντήσουν στις επιστολές του Ουκρανίας Επιφάνιου, «γεγονός που καταδεικνύει την αποφασιστικότητά της να μην προβεί σε καμία υποχώρηση επί του θέματος… Ως προς τη στάση που θα τηρήσει εφεξής η ρωσική πλευρά, γνώμη μου είναι ότι το Πατριαρχείο Μόσχας αντικρίζει καθαρώς στρατηγικά το ζήτημα και θα επιμείνει μέχρις εσχάτων».

Από την άλλη, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, όπως έπραττε διαχρονικά σε παρόμοιες κρίσεις, «επενδύει στον παράγοντα χρόνος, πρεσβεύοντας ότι, μεσοπρόθεσμα ή και μακροπρόθεσμα, θα επέλθει η αναγνώριση της νέας αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας, όπως γινόταν σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν».

«Παράλληλες μητροπόλεις»

Αναφερόμενος ειδικότερα στο ζήτημα των «παράλληλων μητροπόλεων» σε περιοχές που βρίσκονται στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο Θεόδωρος Κυριακού επισημαίνει ότι η τελευταία Πανορθόδοξη Σύνοδος επιλήφθηκε του θέματος, αποφαινόμενη ότι εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου θα έλυνε το εν λόγω πρόβλημα, το οποίο, παρά ταύτα, συνεχίζει να υφίσταται.

Επιπρόσθετα, το Οικουμενικό Πατριαρχείο εμφανίζεται ιδιαίτερα ενοχλημένο και από την πρακτική της Μόσχας να αποστέλλει ιερείς σε μητροπολιτικές περιφέρειες της δικαιοδοσίας του για σκοπούς ιερουργίας, χωρίς την εξασφάλιση άδειας εκ μέρους του οικείου Μητροπολίτη, όπως προβλέπεται από τους Ιερούς Κανόνες.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός της τέλεσης θείας λειτουργίας στο Belek της Αντάλιας στην Τουρκία στις 22 Δεκεμβρίου 2018 (παραμονές Χριστουγέννων) από Ρώσο ιερέα, με την… υποστήριξη του Ρωσικού Προξενείου της Αντάλιας, και χωρίς την άδεια του οικείου Μητροπολίτη.

Σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες, απαγορεύεται στους κληρικούς κάθε βαθμίδος “να μεταβαίνουν από τη δική τους Επαρχία σε άλλη και να ιερουργούν σε πόλεις που δεν ανήκουν σε αυτούς. Αν, δε, αποδειχθεί ότι κάποιος έκανε κάτι τέτοιο να καθαιρείται”.

Ως προς τη σημασία που αποδίδει η Εκκλησία στο θέμα αυτό, αξίζει να αναφερθεί ότι ούτε ο ίδιος ο Οικουμενικός Πατριάρχης μεταβαίνει εκτός Κωνσταντινουπόλεως σε άλλη Μητρόπολη, «ακόμη και της δικαιοδοσίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου, χωρίς τη συγκατάθεση ή πρόσκληση του οικείου Μητροπολίτου».

«Καθίσταται, λοιπόν, προφανές, ότι η ενότητα της Ορθοδοξίας συνιστά ένα διαχρονικό πρόβλημα, κι ότι εκείνοι που κατηγορούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο πως δεν προωθεί την ενότητα της Εκκλησίας, οι ίδιοι εδώ και αιώνες την υπονομεύουν», σημειώνει περαιτέρω ο κ. Κυριακού.

Σε στάση αναμονής η Κυπριακή Εκκλησία

Η Κυπριακή Εκκλησία τηρεί, προσώρας, «στάση αναμονής», αποφεύγοντας να λάβει θέση, καθ’ όσον η Ιερά Σύνοδος εμφανίζεται διχασμένη ως προς το ουκρανικό ζήτημα και τη διαμάχη Μόσχας-Κωνσταντινουπόλεως, με κάποιους ιεράρχες να τάσσονται υπέρ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και άλλους υπέρ της Μόσχας».

Υπό αυτό το πρίσμα, είναι αμφίβολο το κατά πόσον η Εκκλησία της Κύπρου θα τοποθετηθεί σύντομα, ενώ, όπως εκτιμά ο Θεόδωρος Κυριακού, η Ιερά Σύνοδος «δεν θα λάβει εύκολα απόφαση, αρκούμενη στην έκφραση ευχών για ενότητα και ειρήνη στους Κόλπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας».

Ωστόσο, όπως παρατηρεί, η εκκρεμότητα αυτή δεν μπορεί να διαλάβει τα χαρακτηριστικά μονιμότητας και, εκ των πραγμάτων, η Κυπριακή Εκκλησία θα αναγκαστεί να τοποθετηθεί επί του θέματος, καθώς, «υπό τα διαμορφούμενα δεδομένα, πλέον, κάθε είδος διαμεσολάβησης έχει τελειώσει».

Η πρώτη επίσημη ρήξη

Δεν αναγνωρίζει την Εκκλησία της Ουκρανίας η Πολωνική Εκκλησία

Σε μια πρώτη επισημοποίηση προθέσεων, η Εκκλησία της Πολωνίας διακοίνωσε πως δεν αναγνωρίζει τη νέα αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας. Συγκεκριμένα, με επιστολή του προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, ο Μητροπολίτης Βαρσοβίας και πάσης Πολωνίας, Σάββας, εκφράζει, επισήμως και για δεύτερη φορά, την άρνησή του να αναγνωρίσει τη νέα αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας.

Μεταξύ άλλων, ο Βαρσοβίας Σάββας επισημαίνει ότι, «σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες, οι σχισματικές ομάδες μπορούν να επιστρέψουν στην κανονικότητα μόνο μέσω της μετάνοιας, ενώ το επιτίμιο μπορεί να το άρει μόνον εκείνος που το επέβαλε», προσθέτοντας ότι «ο Φιλάρετος (σχισματικός, για τη Μόσχα, Πατριάρχης Κιέβου) και οι οπαδοί του δεν έδειξαν μετάνοια και ταπείνωση, τα οποία προηγούνται της άρσης των αναθεμάτων. Επομένως, δεν μπορούν να αναγνωριστούν ως πραγματικοί ποιμένες που μπορούν να τελέσουν μυστήρια, όπως ο λεγόμενος ‘Μητροπολίτης’ Επιφάνιος».

Ταυτόχρονα, ο Μητροπολίτης Σάββας, σχολιάζοντας το γεγονός της «Ενωτικής Συνόδου» που πραγματοποιήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου του 2018 στο Κίεβο, τονίζει ότι «δεν εξαλείφθηκε το σχίσμα, αλλά μάλλον ενισχύθηκε», φέρνοντας στην κοινωνία πολλά οδυνηρά γεγονότα όχι μόνον εκκλησιαστικά, αλλά και κοινωνικοπολιτικά.

Κλείνοντας, ο Προκαθήμενος της Πολωνικής Εκκλησίας, απευθύνει έκκληση προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο να εξετάσει τη συγκεκριμένη απόφαση σε συνάντηση/σύνοδο Προκαθημένων, η οποία θα έχει στόχο την εμπέδωση «Ορθόδοξης Ενότητας».

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/548189/pros-anoikti-sygkrousi-poli-mosxa