Τριμερής: Άτυπο πρόγευμα χωρίς ατζέντα και δεσμεύσεις

Print Friendly, PDF & Email

19/9/2021

γράφει ο  Ανδρέας Πιμπίσιης   

Αυτή την περίοδο από τα θέματα που είχε, ίσως, τη λιγότερη διάθεση ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών να ασχοληθεί ήταν το Κυπριακό. Ωστόσο, οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν παρασκηνιακά, ιδιαίτερα από ελληνοκυπριακής πλευράς, τον έπεισαν να δεχθεί να παρακαθίσει σε μια συνάντηση με τους δύο ηγέτες, Νίκο Αναστασιάδη και Ερσίν Τατάρ. 

Έχει υπάρξει μια καταρχήν συμφωνία να πραγματοποιηθεί συνάντηση στη Νέα Υόρκη μετά το πέρας του επίσημου προγράμματος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε από καιρό εκφράσει την ετοιμότητά της για μια τέτοια συνάντηση και μετά τη θετική απάντηση που έδωσε και η τουρκική πλευρά ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε ότι θα συγκαλέσει μια κοινή συνάντηση. Ωστόσο, πέραν από το θετικό μήνυμα από πλευράς Γενικού Γραμματέα, οι δύο πλευρές δεν είχαν μέχρι το τέλος της εβδομάδας οτιδήποτε είχε να κάνει με διευθετήσεις, ημερομηνίες ή οτιδήποτε άλλο. 

Διπλωματικές πηγές στη Λευκωσία σημειώνουν χαρακτηριστικά πως καταβλήθηκε τεράστια προσπάθεια για να πειστεί ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, να συγκαλέσει μια συνάντηση για την Κύπρο. Όμως πέραν του ότι θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση, δεν υπάρχει τίποτε άλλο. 

Οι ενδείξεις που είχαν στον Λόφο μέχρι και την Παρασκευή ήταν πως ο Αντόνιο Γκουτέρες θα προσκαλέσει τους Νίκο Αναστασιάδη και Ερσίν Τατάρ σε ένα πρόγευμα εργασίας προκειμένου να συζητήσουν την κατάσταση στο Κυπριακό. Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες μας, η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν ήταν τόσο ζεστή για την πραγματοποίηση μιας ανάλογης συνάντησης. Παρά το γεγονός ότι δημοσίως από την τουρκοκυπριακή ηγεσία δηλωνόταν ετοιμότητα για συνάντηση με τον ΓΓ ΟΗΕ και τον Ελληνοκύπριο ηγέτη, εντούτοις στην πράξη (και παρασκηνιακά) λειτουργούσαν κατ’ αντίθετο τρόπο, δηλαδή ήταν αρνητικοί. 

Ενδεχομένως η αρνητική προσέγγιση, σε μια κοινή συνάντηση των δύο ηγετών με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, να ήταν και μέρος της τακτικής που ακολουθούσε η τουρκοκυπριακή και η τουρκική πλευρά προκειμένου να πετύχει να θέσει τους όρους του παιχνιδιού. Γι’ αυτό και φαίνεται πως στο τέλος οι Τούρκοι δέχθηκαν να πάνε στο πρόγευμα με τον ΓΓ ΟΗΕ νοουμένου ότι η συνάντηση θα είναι άτυπη, άνευ ατζέντας και χωρίς δέσμευση για οποιοδήποτε ανακοινωθέν ή άλλο κείμενο. Βασικά δεν θέλουν να βγει τίποτε, σημείωσε διπλωματική πηγή με την οποία συζητούσαμε προσφάτως τις εξελίξεις. Το σκηνικό θα ξεκαθαρίσει τις επόμενες ημέρες όταν οι διαβουλεύσεις ανάμεσα στα Ηνωμένα Έθνη και τις δύο πλευρές θα συνεχιστούν στη Νέα Υόρκη όπου θα βρίσκονται οι Νίκος Αναστασιάδης και Ερσίν Τατάρ. 

Η συνάντηση φαίνεται ότι θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 27 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, σύμφωνα και με τις τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχε η πλευρά των Ηνωμένων Εθνών με τους δύο ηγέτες. Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, την Πέμπτη, μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Αθήνα όπου είχε μεταβεί για τη σύνοδο των εννέα Μεσογειακών Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε αναφέρει ότι θα έχει ένα πρόγευμα εργασίας με τον ΓΓ ΟΗΕ και τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων, χωρίς να προσδιορίσει ακριβώς την ημερομηνία. 

Αργότερα την ίδια ημέρα το γραφείο του Ερσίν Τατάρ εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία κοινοποιούσε την πραγματοποίηση άτυπης τριμερούς στις 27 Σεπτεμβρίου. Με την ανακοίνωση δίνονταν και κάποιες λεπτομέρειες της επικοινωνίας που είχε η Ελίζαμπεθ Σπέχαρ με τις δύο πλευρές. Η απερχόμενη ειδική αντιπρόσωπος είχε ενημερώσει τις δύο πλευρές ότι ο ΓΓ ΟΗΕ σκέφτεται να συγκαλέσει μια τριμερή στις 27 Σεπτεμβρίου και ζητούσε την άποψη των ηγετών. 

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε από τουρκοκυπριακής πλευράς, ο Ερσίν Τατάρ φέρεται να ανέφερε πως είναι έτοιμος για μια συνάντηση «αν κληθεί επίσημα από τον ΓΓ». Το γραφείο του Ερσίν Τατάρ διαμαρτυρήθηκε γιατί, όπως υποστήριξε, η ελληνοκυπριακή πλευρά διέρρευσε αμέσως τις διαβουλεύσεις που γίνονταν με αξιωματούχους του ΟΗΕ χωρίς να υπάρχει επίσημη πρόσκληση προς τα δύο μέρη. 

Εγκλωβισμένη στα διαδικαστικά 

Η ελληνοκυπριακή πλευρά έριξε όντως πολύ μεγάλο βάρος προκειμένου να καταφέρει να πραγματοποιηθεί μια συνάντηση σε επίπεδο ηγετών, η οποία ουσιαστικά θα δώσει κάποιες ανάσες ζωής στο Κυπριακό. Ωστόσο, όπως όλα δείχνουν, αυτή τη στιγμή, βρέθηκε και πάλι εγκλωβισμένη στα διαδικαστικά χωρίς να υπάρχει ανοικτός ορίζοντας για τη συνέχεια. Εν ολίγοις ενώ επιτεύχθηκε μια συνάντηση, και πάλι με πρωτοβουλία της ελληνοκυπριακής πλευράς, αυτή η συνάντηση φαίνεται ότι θα πραγματοποιηθεί με όρους που έθεσαν οι Τουρκοκύπριοι. 

Μια εξέλιξη που κάθε άλλο παρά ικανοποιητική θα μπορούσε να θεωρηθεί. Γιατί από ελληνοκυπριακής πλευράς το ζητούμενο είχε από καιρό ξεκαθαριστεί. Ήθελε μια συνάντηση ανάλογη με εκείνες που είχαν πραγματοποιηθεί στο παρελθόν ανάμεσα στους δύο ηγέτες και των ΓΓ ΟΗΕ το 2017 και το 2019. Δύο συναντήσεις, όπως η ελληνοκυπριακή πλευρά υπογράμμιζε, που έδωσαν κάποιο αποτέλεσμα τόσο σ’ ό,τι αφορά τη διαδικασία όσο και σε σχέση με την ουσία. 

Στην τελευταία του επιστολή προς τον ΓΓ ΟΗΕ ο Πρόεδρος Αναστασιάδης του έγραφε και τα εξής: «Λαμβάνοντας υπόψη το παρόν αδιέξοδο στο Κυπριακό πρόβλημα, πιστεύω πως μια τέτοια συνάντηση θα μας προσφέρει την ευκαιρία για να προχωρήσει η διαδικασία προς τα εμπρός, όπως για παράδειγμα τις δύο κοινές συναντήσεις στη Νέα Υόρκη και το Βερολίνο το 2017 και το 2019 που οδήγησαν στην επανάληψη των συνομιλιών». Σημείωνε επίσης πως ζητούμενο είναι «η επίτευξη μιας λύσης που να βασίζεται στη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, στη βάση της Κοινής Διακήρυξης της 11ης Φεβρουαρίου 2014, τις έως τώρα συγκλίσεις και το πλαίσιο των έξι σημείων που παρουσίασε ο ΓΓ ΟΗΕ στο Κραν Μοντάνα». 

Προτάσσοντας συνεχώς το ότι το 2017 και το 2019 οι Νίκος Αναστασιάδης και Μουσταφά Ακιντζί είχαν καταφέρει κατά τις συναντήσεις τους με τον ΓΓ να βγάλουν κάποιο αποτέλεσμα, φαίνεται τελικά πως λειτούργησε αρνητικά στην προκειμένη περίπτωση. Η τουρκοκυπριακή πλευρά θέλοντας να αποτρέψει το να βγει ένα αποτέλεσμα από μια κοινή συνάντηση Αναστασιάδη – Τατάρ φρόντισε αρχικά να εμφανίζεται αρνητική και τότε μόνο ήταν θετική όταν σιγουρεύτηκε πως δεν θα βγει τίποτε. 

Είναι εμφανές ότι οι δύο ηγέτες πάνε στη Νέα Υόρκη με εντελώς διαφορετικές στοχεύσεις και ατζέντα. Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιδιώκει επανέναρξη των συνομιλιών και η τουρκοκυπριακή πλευρά δέχεται να επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις μόνο εάν προηγουμένως της αναγνωριστεί κυριαρχική ισότητα.

Παρασκήνιο και συναντήσεις

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, δεν θα περάσει από το Λονδίνο ταξιδεύοντας προς τη Νέα Υόρκη. Για χρόνια τώρα η πτήση ήταν Λάρνακα-Λονδίνο και μετά Λονδίνο – Νέα Υόρκη. Φέτος από Αθήνα προγραμμάτισε να πάει απευθείας Νέα Υόρκη. Παρά τα αυστηρά μέτρα, λόγω πανδημίας, και παρά το μήνυμα από την αμερικανική πλευρά προς όλους τους ηγέτες να αποφύγουν το συγκεκριμένο ταξίδι, ο ΠτΔ μαζί με τους συνεργάτες τους θα βρεθεί στη Νέα Υόρκη. Κι αυτό γιατί οι παρασκηνιακές επαφές και οι συναντήσεις έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από την ομιλία στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. 

Λόγω της ιδιαιτερότητας της κατάστασης, παραμένει ακόμα άγνωστο ποιες και πόσες συναντήσεις θα πραγματοποιηθούν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Όλα θα εξαρτηθούν από τα δεδομένα που θα διαμορφωθούν επί του εδάφους. Μια συνάντηση με τον Αμερικανό Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, αλλά μέχρι στιγμής φαίνεται να μην υπάρχει κάποια ανταπόκριση στα σχετικά μηνύματα που είχαν σταλεί από τον Λόφο προς τον Λευκό Οίκο.

Ερσίν Τατάρ: Δύο κράτη ή τίποτε

Ο Ερσίν Τατάρ έχει καταστίσει σαφείς τις επιδιώξεις του ως προς τη συνάντηση της Νέας Υόρκης, με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και τον Ελληνοκύπριο ηγέτη, και δεν είναι άλλες από την επανάληψη των όσων είχε παρουσιάσει και στη Γενεύη τον περασμένο Απρίλη. Στις δηλώσεις του στο τουρκικό πρακτορείο Ανατολή (πηγή ΓΤΠ) ο Ερσίν Τατάρ ήταν αρκούντως κατατοπιστικός: «Θα πούμε και στη Νέα Υόρκη ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε αλλαγή στη θέση μας (λύση δύο κρατών στην Κύπρο) μετά τη Γενεύη (την άτυπη διάσκεψη για την Κύπρο που διεξήχθη στις 27-29 Απριλίου)». Επιμένουμε στο θέμα της πρότασης έξι σημείων που υπέβαλα στη Γενεύη, της διασφάλισης του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος μας ειδικά στη βάση της κυριαρχικής ισότητας. Αυτό που διεξάγεται εδώ είναι ένας εθνικός αγώνας, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για οποιαδήποτε αλλαγή».

Στις ίδιες δηλώσεις ο Ερσίν Τατάρ έδωσε κι ένα στίγμα του τι θα λέει στους συνομιλητές του αυτή την εβδομάδα που θα βρίσκεται στη Νέα Υόρκη. Θα επαναλαμβάνει συνεχώς τον ισχυρισμό ότι υπάρχουν δύο ίσοι χωριστοί λαοί στην Κύπρο και δεν υπήρξε αποτέλεσμα από τις διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν για χρόνια σε ομοσπονδιακή βάση. Θα υποστηρίζει ότι μια συμφωνία μπορεί να είναι εφικτή πλέον μόνο με συνεργασία των «δύο κρατών» που ζουν πλάι-πλάι στην Κύπρο στη βάση της κυριαρχικής ισότητας. Γιατί σύμφωνα με τον Ερσίν Τατάρ η Κυπριακή Δημοκρατία μετατράπηκε σε «Ελληνοκυπριακή Δημοκρατία» και θα συνεχίζει σε κάθε συνάντηση να δηλώνει πως η «τδβκ» μπορεί να συνεργαστεί με την Κυπριακή Δημοκρατία. Όπως ανέφερε και στη συνέντευξή στο τουρκικό πρακτορείο: «Δεν μπορούμε ποτέ να επιτρέψουμε μια θέση που θα οδηγήσει το ζήτημα σε ένα ενιαίο οικοδόμημα στο νησί, που η πλειοψηφία θα διοικεί τη μειοψηφία με μία κυριαρχία».

ΠΗΓΗ:https://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/1294341/trimeris-atypo-progyma-choris-atzenta-kai-desmefseis