Το έγγραφο του 1960: Η Τουρκοκυπριακή ηγεσία και η Κυπριακή Δημοκρατία

Print Friendly, PDF & Email

16/7/2023

Γράφει ο Άριστος Κάτσης

 

Έχει διατυπωθεί από μερικούς η άποψη πως η τουρκοκυπριακή ηγεσία είχε δεχθεί με πολλή ικανοποίηση τη συμφωνία της Ζυρίχης που έδινε αρκετά πλεονεκτήματα στην κοινότητά τους και πως επιδίωκε την στήριξη αυτής της συμφωνίας.

Όταν μάλιστα αμφισβητείται η ορθότητα αυτής της θέσης και προβάλλεται η περίπτωση του τουρκικού πλοίου «Ντενίζ», που συνελήφθη στις 18 του Οκτώβρη του 1959 να μεταφέρει πολεμικό υλικό για τους Τουρκοκυπρίους, η απάντηση που δίνεται είναι πως η ενέργεια αυτή έγινε γιατί οι Τουρκοκύπριοι φοβούνταν πως ο Μακάριος δεν θα εφάρμοζε τις πρόνοιες της Ζυρίχης.

Ας δούμε όμως ποια είναι η αλήθεια στο ερώτημα αν στήριξαν ή υπονόμευσαν οι Τουρκοκύπριοι ηγέτες τη συμφωνία που δημιούργησε την Κυπριακή Δημοκρατία.

Τον Δεκέμβρη του 1963, όταν οι Τουρκοκύπριοι υπουργοί είχαν αποχωρήσει από τις θέσεις τους, στο γραφείο του υπουργού Γεωργίας Φαζίλ Πλουμέρ ανακαλύφθηκε το έγγραφο της Τ.Μ.Τ  «Σχέδιο μεταβατικού σταδίου».  Ο Νιαζί Κιζίλγιουρεκ αναφέρει ότι γράφτηκε το 1960. Ο ίδιος και ο Ιμπραχίμ Αζίζ θεωρούν ως συγγραφέα του εγγράφου,  τον Ραούφ Ντενκτάς.

Το έγγραφο ανέφερε πως για τους Τουρκοκύπριους ηγέτες οι συμφωνίες Ζυρίχης- Λονδίνου ήταν ένας «προσωρινός σταθμός» και όχι «τελική λύση» και αναδείκνυε τη στήριξη που είχαν από τον πρόεδρο της Τουρκίας Γιουρσέλ.  Έγραφε το έγγραφο της Τ.Μ.Τ. (Γλαύκου Κληρίδη, Η κατάθεσή μου, τόμος 1, σελ. 212-214):

«Ι. Αποδεχθήκαμε τις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου σαν προσωρινό ενδιάμεσο σταθμό και γι’ αυτό το λόγο υπογράψαμε.

Αν δεν ήταν προσωρινός σταθμός, αλλά τελική λύση, δεν θα τις είχαμε αποδεχθεί, θα είχαμε συνεχίσει τη σύγκρουση μεταξύ των δύο κοινοτήτων και θα είχαμε θέσει το ζήτημα της διχοτόμησης στα Ηνωμένα Έθνη λέγοντας «δεν γίνεται, οι συμφωνίες είναι ανεφάρμοστες».

Οι λόγοι που αποδεχθήκαμε τον «προσωρινό σταθμό» είναι ότι οι συμφωνίες Ζυρίχης προσέφεραν τα εξής δυο σημεία με το καθεστώς της Δημοκρατίας.

Α) Τα δικαιώματα της Τουρκίας στην Κύπρο αναγνωρίστηκαν σε διεθνές επίπεδο.

Β) Θα εκμεταλλευθούμε τις γκάφες και τα λάθη των Ελλήνων και, αφού προετοιμαστούμε καλύτερα τη χρονική περίοδο που εξασφαλίσαμε, θα αναμένουμε τη μέρα που θα αποκτήσουμε την πλήρη ελευθερία μας…

Αξίζει να αναφέρουμε ότι στις πρώτες επαφές που είχαμε με τον πρόεδρο Gursel, μετά το σχηματισμό μιας καινούριας κυβέρνησης, τα ίδια πράγματα συμφωνήθηκαν και μας είπαν με το σαφέστερο τρόπο ότι για εμάς και την Τουρκία οι συμφωνίες δεν ήταν τίποτα άλλο από ’προσωρινός σταθμός’».

Κάθετο όχι στη συνεργασία με τους ε/κ                              

 Το κείμενο της Τ.Μ.Τ. τάσσεται έντονα εναντίον της συνεργασίας με τους Ελληνοκυπρίους και εκφράζει την πεποίθηση πως η προώθησή  και η αποδοχή της Ζυρίχης ως τελικής λύσης οδηγεί στην «εξόντωση των Τούρκων της Κύπρου». Γράφει λοιπόν το έγγραφο (Γλ. Κληρίδη, στο ίδιο, σελ. 213-214):

«Η ’κυπροποίηση’ των Τούρκων, δηλαδή η συνεργασία με τους Έλληνες στον μέγιστο βαθμό, το να είμαστε σε καλές σχέσεις μαζί τους, να δεχόμαστε τα καπρίτσια των Ελλήνων και να μην δημιουργούμε δυσκολίες, να συνεργαζόμαστε για ‘ενότητα’ ώστε να μην απομείνει καμιά τουρκική διεκδίκηση, όλα αυτά δεν σημαίνουν τίποτα άλλο από την εξόντωση των Τούρκων της Κύπρου.

Και τώρα αυτοί που αποδέχονται τις συμφωνίες σαν τελική λύση προκαλούν την αιώνια υποταγή της κοινότητάς μας στους Έλληνες αντί οποιουδήποτε τιμήματος.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το να δεχθούμε τις συμφωνίες της Ζυρίχης σαν τελική λύση σημαίνει ότι εμείς οι ίδιοι προκαλούμε την εξόντωση των Τούρκων του νησιού. Γι’ αυτό το λόγο, και προτού γίνουν οι συμφωνίες, συμφωνήθηκε με την τότε τουρκική κυβέρνηση ότι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου έπρεπε να μας δοθεί η μεγαλύτερη οικονομική και άλλη βοήθεια για να πετύχουμε τον τελικό μας στόχο».

Η πιο πάνω τελευταία πρόταση είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Η Άγκυρα και η τουρκοκυπριακή ηγεσία είχαν συμφωνήσει πριν από τη λύση της Ζυρίχης να δοθεί «οικονομική και άλλη βοήθεια» στους Τουρκοκυπρίους, για να επιτευχθεί ο «τελικός στόχος» που ήταν η κατάρρευση των συμφωνιών του 1959 και η επιβολή της διχοτόμησης.

Η εκτέλεση Γκουρκάν και  Χικμέτ

Παρόλη την τρομοκρατία που είχε επιβάλει η Τ.Μ.Τ. στους Τουρκοκυπρίους, υπήρχαν ανάμεσά τους γενναίες φωνές που υποστήριξαν την συνεργασία των δύο κοινοτήτων και στρέφονταν εναντίον της διχοτόμησης. Και ανάμεσα σε αυτούς ξεχωριστή θέση κατείχαν ο γιατρός Ιχσάν Αλί και οι δημοσιογράφοι Αχμέτ Γκουρκάν και Αϊxάν Χικμέτ. Γράφει για τους δημοσιογράφους η Τ.Μ.Τ. (Γλ. Κληρίδη, στο ίδιο, σελ. 215):

«Σήμερα αυτοί που μας αντιπολιτεύονται προσπαθούν όσο μπορούν να καταστρέψουν αυτό το διαχωρισμό και να ενοποιήσουν τους δήμους, ισχυριζόμενοι ότι εξαιτίας του διαχωρισμού ορισμένοι – ένας πολύ μικρός αριθμός- έχουν χάσει και πρέπει, με κάθε κόστος, να είναι σε καλές σχέσεις με τους Έλληνες. Τα μέλη της αντιπολίτευσης, ο κ. Ahmet Muzafer Gurkan και ο κ. Ayhan Hikmet έχουν δηλώσει σε ξένους ανταποκριτές ότι η ενοποίηση των δήμων και ο λόγος που ο κ. Desktash και ο δρ Kutchuk θέλουν χωριστούς δήμους είναι ότι έτσι θα προωθηθεί και η διχοτόμηση».

Σε άλλο σημείο του κειμένου η κριτική επεκτείνεται και στον Ιχσάν Αλί με τα πιο κάτω λόγια (στο ίδιο, σελ. 214-215): «Ο δρ Ihsan Ali που έχει γοητευθεί από τους Έλληνες και οι φιλικοί δεσμοί του με τους ενωτικούς ηγέτες έχουν διαπιστωθεί και ο συνεργάτης του Muzafer Gurkan, που και αυτού οι σχέσεις του με τους κομμουνιστές έχουν αποκαλυφθεί, καθώς και ο Ayhan Hikmet που με τα γραφόμενά του και τις ενέργειές του βοηθά τις προσπάθειες των Ελλήνων, όλοι αυτοί πρέπει να σταματήσουν να τα κάνουν αυτά και αν δεν πιστεύουν στον εθνικό αγώνα μας να τους κάνουμε να σιωπήσουν».

Πράγματι, στις 24 του Απρίλη του 1962 η Τ.Μ.Τ. εκτέλεσε τον Γκουρκάν και τον Χικμέτ και τους ανάγκασε «να σιωπήσουν».

Σχέδιο επιβολής της διχοτόμησης

Η τουρκοκυπριακή ηγεσία δεν περιορίστηκε στον προγραμματισμό για χωριστό κράτος, αλλά μέσα στο 1963 προχώρησε σε συγκεκριμένο σχέδιο δράσης για επιβολή της διχοτόμησης. Συγκεκριμένα, στις 14 του Σεπτέμβρη του 1963 ο Κουτσιούκ και ο Ντενκτάς  υπέγραψαν ένα έγγραφο που πρόβλεπε τα ακόλουθα (Σπύρου Παπαγεωγίου, Τα κυπριακά ντοκουμέντα του Κυπριακού, τόμος Α, σελ. 272- 273):

1. Ο Τούρκος αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας θα γίνει δεκτός σαν πρόεδρος της Δημοκρατίας από την τουρκοκυπριακή κοινότητα και θα εγκαθιδρυθεί  μια κυβέρνηση σύμφωνα με τις πρόνοιες του παρόντος συντάγματος .

2. Η μητέρα πατρίδα θα αναγνωρίσει αμέσως την κυβέρνηση που θα σχηματιστεί και η οποία θα ζητήσει από την κυβέρνηση της μητέρας πατρίδας βοήθεια.

3. Η αίτηση για βοήθεια θα ακολουθηθεί από την επέμβαση της μητρός πατρίδος. Αν χρειαστεί, τα δικαιώματα των πολιτών της Δημοκρατίας θα αναγνωρισθούν αμέσως στους Τουρκοκυπρίους που βρίσκονται στην Τουρκία, στους οποίους θα δοθούν διαβατήρια που θα ετοιμαστούν από την Τουρκική Δημοκρατία και έτσι θα διασφαλισθεί η μεταφορά τους στην Κύπρο.

4. Οι Τούρκοι βουλευτές και τα μέλη της Κοινοτικής Συνέλευσης των Τουρκοκυπρίων θα αποτελέσουν την Βουλή της Δημοκρατίας.

5. Μετά την αναγνώριση της Τουρκικής Δημοκρατίας από την μητέρα πατρίδα αυτή θα υπογράψει με την μητέρα πατρίδα εμπορική συμφωνία, ως και συμφωνία βοηθείας, πράγμα που θα επιτρέψει στην τουρκική κοινότητα να αντιμετωπίσει τις ανάγκες της.

6. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ενέργεια αυτή της τουρκοκυπριακής κοινότητας θα συναντήσει την αντίδραση των Ελλήνων. Σαν αποτέλεσμα των επιθετικών ενεργειών θα υπάρξει αγώνας μεταξύ των δυο κοινοτήτων ο οποίος και θα κρίνει το αποτέλεσμα.

7. Όταν αρχίσει ο αγώνας, η τουρκική κοινότητα, πιεζόμενη σ’ όλη την νήσο θα πρέπει διά της βίας να συγκεντρωθεί σε μια περιοχή και θα αναγκασθεί να αμυνθεί. Η εκλογή της περιοχής θα εξαρτηθεί από τα στρατηγικά σχέδια που θα ετοιμάσουν οι ειδικοί.

8. Είναι σημαντικό ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι, που υπηρετούν προς το παρόν στον κρατικό μηχανισμό, θα πρέπει να μεταφερθούν σε μια νέα υπηρεσία ώστε να μην υπάρχουν δυσκολίες τις πρώτες μέρες».

Χωριστό κράτος και τουρκισμός

Το έγγραφο της Τ.Μ.Τ. αναφερόταν επίσης σε «χωριστό κράτος» και ονειρευόταν κυριαρχία του τουρκισμού στην Κύπρο.  Γράφει συγκεκριμένα (στο ίδιο, σελ.216-217):

«Πρέπει να διαδώσουμε σ’ ολόκληρο το νησί, έτσι ώστε να παραδοθεί από γενιά σε γενιά η πεποίθηση ότι κάθε Τούρκος, νέος ή γέρος, αισθάνεται αναγκαίο να επαληθεύσει τη βεβαιότητα ότι η κοινότητά μας είναι χωριστό κράτος.

 «Με δυο λόγια, πρέπει να δοθεί ένα πλάνο στους οργανωτές για να μπορούμε να ρυθμίσουμε σύμφωνα μ’ αυτό τους λόγους και τις ενέργειές μας.  Αν δοθεί το βασικό πρόγραμμα αυτού του εθνικού πλάνου, αν το status της χωριστής κοινότητας συνεχισθεί και ριζώσει και φθάσει η μέρα που ο τουρκισμός θα κυριαρχήσει στην Κύπρο, θα μπορέσουμε να συνεχίσουμε τον αγώνα και να κρατήσουμε το λαό».

Υλοποίηση του σχεδίου το 1974

Το άρθρο 3 του σχεδίου δράσης μιλά για επέμβαση της Τουρκίας, οικονομική βοήθεια απ’ αυτή,  και εποικισμό της Κύπρου από κατοίκους της.  Όλα έγιναν πραγματικότητα το 1974.

Καταλήγοντας, θα θέλαμε να τονίσουμε πως για τη σημερινή ντε φάκτο διχοτόμηση της Κύπρου, όπως υπάρχει ευθύνη Ελληνοκύπριων εθνικιστών που πήραν μέρος στο πραξικόπημα, το ίδιο υπάρχει και ευθύνη των Τουρκοκύπριων εθνικιστών ηγετών που για χρόνια στήριζαν την πολιτική της Άγκυρας για διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας .

Η θέση πως η τουρκοκυπριακή ηγεσία της Τ.Μ.Τ.,  του Ντενκτάς και του Κουτσιούκ ήθελε τη διατήρηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας από τους πολλούς μύθους που έχουν ακουστεί στο κυπριακό πρόβλημα.

Η προετοιμασία για την ανταρσία του 1963

Τα αποσπάσματα που έχουμε αναφέρει από τα δυο τουρκοκυπριακά έγγραφα καταρρίπτουν τον μύθο πως η τουρκοκυπριακή ηγεσία είδε με ικανοποίηση τη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας και πως επιδίωξε τη στήριξή της.  Αντίθετα δείχνουν μια συνεχή προετοιμασία για τα γεγονότα που ακολούθησαν το 1963 και 1974.

Ο Κουτσιούκ, ο Ντενκτάς, η Τ.Μ.Τ. και όλοι οι συνεργάτες τους ουδέποτε πίστεψαν στην Κυπριακή Δημοκρατία ως την τελική λύση του κυπριακού ζητήματος. Θεώρησαν το νέο κράτος ως προσωρινό σταθμό για τη διχοτόμηση έχοντας απόλυτη στήριξη από τον τότε πρόεδρο της Τουρκίας Γκιουρσέλ κι από το  ‘βαθύ κράτος’ της χώρας.

Στα πλαίσια της πολιτικής τους καταπολέμησαν κάθε συνεργασία με τους Ελληνοκυπρίους, θεώρησαν εχθρούς τους όσους αγωνιζόταν για την ειρηνική συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων, στράφηκαν εναντίον του Ισχάν Αλί και προχώρησαν στη δολοφονία του Γκουρκάν και του Χικμέτ. Η όλη προσπάθειά τους στηρίχθηκε κατά πολύ στην «οικονομική και άλλη» βοήθεια που τους είχε τάξει η Άγκυρα, για να προωθηθεί η ιδέα της δημιουργίας ‘ξεχωριστού τουρκοκυπριακού κράτους’. Τέλος, όταν μιλούσαν για κυριαρχία του ‘τουρκισμού’ στην Κύπρο είναι φανερό ότι ταυτίζονταν με τη θέση για επιστροφή όλης της Κύπρου στην Τουρκία.

Εκπληκτικό είναι ότι το σχέδιο δράσης του 1963 έγινε πραγματικότητα ολόκληρο, είτε το 1963 είτε το 1974. Ο Τουρκοκύπριος αντιπρόεδρος, οι Τουρκοκύπριοι υπουργοί και βουλευτές και οι Τουρκοκύπριοι δημόσιοι υπάλληλοι εγκατέλειψαν τις θέσεις τους το 1963, αναγνωρίστηκαν καταρχήν από την Άγκυρα ως ξεχωριστή ‘’διοίκηση’’  και μετά το 1974 ως  ξεχωριστό ’κράτος’.

ΠΗΓΗ:ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ 16/7/2023