23/7/2025
Γράφει ο Γιάννης Πεγειώτης
Πρόκειται για μια πτυχή της κυπριακής τραγωδίας του 1974 που παραμένει αδιερεύνητη και θα μπορούσε να επανεξεταστεί υπό το φως νέων στοιχείων και αρχείων, όταν και εφόσον αποδεσμευτούν από τα βρετανικά κρατικά αρχεία.
Ένα ελάχιστα γνωστό επεισόδιο της βρετανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Κύπρο φέρνει στο φως παλαιό δημοσίευμα του περιοδικού Aviation News (τεύχος 9-22 Αυγούστου 1974), το οποίο περιγράφει με λεπτομέρειες τόσο τις επιχειρήσεις διάσωσης τουριστών και τη φιλοξενία Τουρκοκυπρίων στις βρετανικές βάσεις, όσο και μια μεγάλης κλίμακας άσκηση ρίψης βομβών από αεροσκάφη Vulcan, στα ανοικτά της νότιας ακτής του νησιού – την ώρα που η Κύπρος φλεγόταν από το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή.
Μετακίνηση πληθυσμών και μαζικές αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, οι βρετανικές βάσεις Επισκοπής και Ακρωτηρίου αποτέλεσαν καταφύγιο για εκατοντάδες Τουρκοκύπριους, αλλά και Βρετανούς υπηκόους, οι οποίοι μεταφέρθηκαν από τα αστικά κέντρα σε πρόχειρους καταυλισμούς με σκηνές. Οι συνθήκες διαβίωσης περιλάμβαναν υπαίθρια μαγειρεία, φαρμακευτικό υλικό και 6.000 λίβρες παιδικών τροφών. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν πτήσεις επαναπατρισμού για τουρίστες από 25 εθνικότητες.
Σε στρατιωτικό επίπεδο, η πρώτη επιχείρηση περιλάμβανε τη μεταφορά ανδρών της μονάδας 40 Commando των Royal Marines, μαζί με δυνάμεις τεθωρακισμένων (16/5), οχήματα τεσσάρων τόνων και Land Rovers, με αεροσκάφη του Strike Command από τη Μάλτα. Το δημοσίευμα εξήρε την ετοιμότητα και την οργάνωση του βρετανικού Υπουργείου Άμυνας και των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Μεσόγειο.
Άσκηση ρίψης βομβών εν μέσω κρίσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η αποκάλυψη πως, το ίδιο καλοκαίρι, πραγματοποιήθηκε «η μεγαλύτερη άσκηση ρίψης συμβατικών βομβών των τελευταίων ετών» από βομβαρδιστικά Vulcan της Βασιλικής Αεροπορίας, τα οποία είχαν ως βάση το Ακρωτήρι. Η τριήμερη άσκηση είχε σκοπό την εκπαίδευση πληρωμάτων και προσωπικού υποστήριξης – μηχανικών, φορτωτών και ομάδων ασφαλείας πυρομαχικών – στη χρήση συμβατικών όπλων.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, περισσότερο από μισό εκατομμύριο λίβρες βομβών ερρίφθησαν στη θάλασσα, ανοιχτά της νότιας Κύπρου, κατά τη διάρκεια της άσκησης. Η επιχειρησιακή αυτή κινητοποίηση εγείρει σειρά ερωτημάτων για το timing, τη γεωγραφική της εμβέλεια και τον συμβολισμό της – λίγες μόλις ημέρες πριν και κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο.
Τα ερωτήματα
Το γεγονός πως η άσκηση πραγματοποιήθηκε σε περίοδο ιδιαίτερα τεταμένη για την Ανατολική Μεσόγειο, προκαλεί εύλογες απορίες:
-
Ποια ήταν η ακριβής σκοπιμότητα της άσκησης εκείνη τη χρονική στιγμή;
-
Ποιες θαλάσσιες περιοχές επλήγησαν και με ποιον επιχειρησιακό στόχο;
-
Ποιο μήνυμα ήθελε να εκπέμψει το Λονδίνο με μια τέτοια προβολή ισχύος;
-
Και τέλος, γιατί το συγκεκριμένο επεισόδιο έτυχε περιορισμένης προβολής, παρά το γεγονός ότι συνέπεσε με μια από τις σοβαρότερες κρίσεις στην Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο;
Πρόκειται για μια πτυχή της κυπριακής τραγωδίας του 1974 που παραμένει αδιερεύνητη και θα μπορούσε να επανεξεταστεί υπό το φως νέων στοιχείων και αρχείων, όταν και εφόσον αποδεσμευτούν από τα βρετανικά κρατικά αρχεία.
ΠΗΓΗ:https://geopolitico.gr/2025/07/agnosti-vretaniki-askisi-vomvardistikon-sta-notia-tis-kyprou-to-kalokairi-tou-1974/
