24/1/2026
γράφει ο Κοσμάς Χρηστίδης
Επίτιμος Α/ΓΕΝ
Ο Αρχηγός ασκεί τις αρμοδιότητές του εντός του πλαισίου της συνταγματικής νομιμότητας και υπό την αρχή της πολιτικής εποπτείας των Ενόπλων Δυνάμεων. Η θεσμική του νομιμοποίηση δεν ερείδεται σε προσωπική σχέση εμπιστοσύνης με τον εκάστοτε Υπουργό, αλλά απορρέει από τη συνταγματική αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, από την παράδοση και από τον θεσμικά κατοχυρωμένο ρόλο της στρατιωτικής ηγεσίας. Από αυτή τη διάκριση καθορίζεται και η φύση της λογοδοσίας του, η οποία είναι κατεξοχήν θεσμική και δημόσια. Όταν ανακύπτει σοβαρή διαφωνία με την πολιτική ηγεσία σε ζητήματα στρατιωτικής αρμοδιότητας, οι θεσμικά ανεκτές επιλογές περιορίζονται σε δύο: την παραίτηση ή τη δημόσια, τεκμηριωμένη τοποθέτηση.
Η παραίτηση συνιστά ηχηρή συνειδητή ενδεδειγμένη επιλογή σε περιπτώσεις άμεσης πολιτικής παρέμβασης ή κατάφωρης παραβίασης της αρχής της επιχειρησιακής αυτονομίας και εν γένει σε οποιαδήποτε στιγμή θίγονται θεμελιώδη, δομικά και ταυτοτικά με το όπλο ιδανικά. Ωστόσο, δεν είναι πάντα η βέλτιστη λύση· ο Αρχηγός πρέπει να σταθμίζει κατά πόσο η αποχώρησή του ενισχύει ή αποδυναμώνει τη θεσμική συνέχεια και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του Κλάδου. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: «Εάν παραιτηθώ, θα υπηρετήσει καλύτερα το συμφέρον του Κλάδου;». Ιστορικά παραδείγματα, όπως και η πρόσφατη περίπτωση του στρατηγού Κ. Ζιαζιά, φωτίζουν τον προβληματισμό αυτό.
Η διαχείριση της διαφωνίας κατ’ ιδίαν, χωρίς δημόσια τοποθέτηση, ενέχει τον κίνδυνο θεσμικής αδράνειας. Η επίκληση της «εσωτερικής επιρροής» συχνά συγχέεται με παραμονή στην εξουσία και παραβλέπει τη σημασία της διαδοχής. Η στρατηγική ηγεσία κρίνεται, επίσης, από την ικανότητά της να προετοιμάζει διαδόχους, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της αποστολής ανεξαρτήτως προσώπων.
Όταν το θεσμικό πλαίσιο ή συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις υπονομεύουν το αξιόμαχο ή τη μακροπρόθεσμη στρατηγική επάρκεια, η δημόσια τοποθέτηση του Αρχηγού αποτελεί εργαλείο θεσμικής λογοδοσίας και όχι πολιτικής αντιπαράθεσης. Πρέπει να είναι τεκμηριωμένη, περιορισμένη στο πεδίο αρμοδιότητας και επικεντρωμένη στις προβλεπόμενες επιχειρησιακές συνέπειες. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τέτοιες παρεμβάσεις συχνά οδηγούν σε αποστρατεία, αλλά θεσμικά ενισχύουν τη διαφάνεια και τη στρατιωτική κουλτούρα που αναγνωρίζει τη διαφωνία ως στοιχείο ωριμότητας.
Ακόμη και με θεσμικά συνεπή πολιτική ηγεσία, η σιωπή σε αποφάσεις στρατηγικής σημασίας ισοδυναμεί με αποδοχή των συνεπειών. Περαιτέρω, ο Αρχηγός Κλάδου διαθέτει θεσμικά κατοχυρωμένη δυνατότητα λογοδοσίας και εισήγησης προς τον Αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων για σύγκληση του ΣΑΓΕ για ζητήματα μείζονος σημασίας που άπτονται του Κλάδου του. Η δυνατότητα αυτή δεν πρέπει να απεμπολείται, καθότι συνιστά ουσιώδες στοιχείο της θέσης ευθύνης που κατέχει και ενδυναμώνει τη θεσμική συνέχεια και την αποτελεσματικότητα της στρατιωτικής ηγεσίας.
Συμπερασματικά, η δημόσια έκφραση τεκμηριωμένης στρατιωτικής άποψης αποτελεί θεσμικά θεμιτό και στρατηγικά χρήσιμο εργαλείο. Ενισχύει τη στρατηγική κουλτούρα, τη λογοδοσία και την ανθεκτικότητα των πολιτικο-στρατιωτικών θεσμών. Η ποιότητα της δημοκρατικής εποπτείας των Ενόπλων Δυνάμεων εξαρτάται όχι μόνο από τον πολιτικό έλεγχο, αλλά και από το θάρρος της θεσμικής ευθύνης της στρατιωτικής ηγεσίας.
ΠΗΓΗ:https://www.militaire.gr/thesmiki-logodosia-kai-igetiki-eythyni-tis-stratiotikis-igesias-kosmas-christidis/
