https://www.eleftheria.co.uk/pdf/129202673548Eleftheria_1278.pdf κύριο άρθρο «Ελευθερίας» Λονδίνου, 29.1.2026

Πολλά λέχθηκαν για τον μακαριστό Πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου, την προεδρία του (1988-93) και την επαγγελματική/επιχειρηματική του πορεία. Σεβαστήκαμε τις στιγμές και δεν γράψαμε οτιδήποτε ενώ ακόμα ήταν άταφη η σορός του. Όμως, ορισμένα πράγματα πρέπει να λεχθούν χάριν της αλήθειας. Βέβαια, ο αποθανών δεδικαίωται και ορθά η κυβέρνηση τίμησε με τον προσήκοντα τρόπο έναν άνθρωπο που υπηρέτησε τον τόπο, ψήφω λαού, στο ύπατο αξίωμα του κράτους και προσπάθησε με τη δική του οπτική γωνία και πρακτική να λύσει το Κυπριακό. Αλλά, η αλήθεια δεν πρέπει να διαστρεβλώνεται όσο κι αν η συναισθηματική φόρτιση κάνει δύσκολη, προσώρας, την κριτική.

Κατά τη γνώμη μας, περίσσεψαν οι υπερβολές για την προεδρία Βασιλείου και την μετέπειτα συμπεριφορά του. Τόσες πολλές υπερβολές λέχθηκαν που σε κάποιες των περιπτώσεων άγγιξαν τα όρια της υποκρισίας. Ειδικά στο θέμα της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που παρουσιάστηκε περίπου ως όραμα και επίτευγμα του Γιώργου Βασιλείου. Η πραγματικότητα είναι ότι ο Βασιλείου δεν πίστευε, μέχρι πέρατος της προεδρίας του, ότι η Κύπρος θα εντασσόταν ποτέ στην ΕΕ με άλυτο το Κυπριακό. Ενώπιον του αείμνηστου πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στη Λευκωσία είχε δηλώσει δημοσίως (με αυστηρό, επιτιμητικό ύφος) ότι «επιτέλους πρέπει να το καταλάβουμε, η Κύπρος δεν πρόκειται να γίνει μέλος της (τότε) ΕΟΚ χωρίς πρώτα να λυθεί το Κυπριακό». Είναι γεγονός ότι η αίτηση ένταξης κατατέθηκε επί προεδρίας Βασιλείου αλλά με το… ζόρι, απλώς για να γίνει. Σημειωτέον, εκείνη την εποχή το ΑΚΕΛ ήταν εναντίον της ΕΟΚ και η Βρετανία «συμβούλευε» αποφυγή υποβολής αίτησης ένταξης… (Αργότερα, γύρω στο 1995 και όταν ήδη είχε αναλάβει ως ΓΓ του ΑΚΕΛ ο Χριστόφιας, η στάση του κόμματος έναντι της ΕΕ άλλαξε.

Τα γεγονότα της πορείας της Κύπρου προς την ΕΕ τα παραθέτει με ακρίβεια ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, νυν βουλευτής και ανώτατο στέλεχος του ΔΗΣΥ Χάρης Γεωργιάδης. Γράφει σχετικά σε πρόσφατο άρθρο του ο κ. Γεωργιάδης:

«Σημαντικό βήμα έγινε το 1987, όταν επί διακυβέρνησης Σπύρου Κυπριανού και με τη στήριξη της Ελλάδας, η Κύπρος προσχώρησε σε Συμφωνία Τελωνειακής Σύνδεσης με την ΕΟΚ. Η συμφωνία αυτή είχε βαθιά πολιτική σημασία, καθώς αποτελούσε ηχηρή επιβεβαίωση της νομιμοποίησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και προσέδιδε νέα θεσμική διάσταση στις σχέσεις της με την Κοινότητα, ακόμη και με το Κυπριακό άλυτο. (Σημ. στήλης: η τελωνειακή ένωση ήταν προστάδιο της ένταξης, το τελευταίο βήμα πριν να γίνει πλήρες μέλος. Ο Βασιλείου τότε έμεινε…σιωπηλός). Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός αναπροσανατολισμός της κυπριακής οικονομίας επιβεβαίωνε την ανέλπιστα θετική της πορεία μετά το πλήγμα του 1974. Οι δυσοίωνες εκτιμήσεις για το οικονομικό μέλλον των Ελλήνων της Κύπρου μετά την εισβολή διαψεύστηκαν πλήρως. Αντιθέτως, η Κύπρος κατάφερε να μετατρέψει την οικονομία σε σημαντικό πλεονέκτημα. Με όπλο την οικονομία και με τη συστηματική ενθάρρυνση διαδοχικών ελληνικών κυβερνήσεων, ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της Κύπρου άρχισε να αποκτά δυναμική. Η ιδέα για υποβολή αίτησης πλήρους ένταξης είχε διαμορφωθεί στο ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών στα τέλη της δεκαετίας του ‘80, με καθοριστική τη συμβολή των Θεόδωρου Πάγκαλου και Γιάννου Κρανιδιώτη. Ωστόσο, ο τότε πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου, ήταν αρχικά πολιτικά δεσμευμένος από το ΑΚΕΛ, το κόμμα της κυπριακής Αριστεράς, με τις ψήφους του οποίου είχε εκλεγεί. Όπως είχε χαρακτηριστικά αναφέρει ο Θεόδωρος Πάγκαλος, «η Λευκωσία δεν ήταν έτοιμη… ». Το ΑΚΕΛ υιοθετούσε τότε μια παραδοσιακά αντιευρωπαϊκή συμπεριφορά και η (σοσιαλιστική) ΕΔΕΚ ήταν σαγηνευμένη από το παρελθόν και τις ειδικές σχέσεις με τους Αδέσμευτους». Απέναντι στην άρνηση του ΑΚΕΛ και την επιφυλακτική στάση του Βασιλείου, ο Δημοκρατικός Συναγερμός του Κληρίδη αλλά και το Δημοκρατικό Κόμμα του Κυπριανού άρχισαν να ασκούν όλο και εντονότερη πολιτική πίεση, υποστηριζόμενοι τελικά και από την ΕΔΕΚ, η οποία μετάβαλε τη στάση της. Τον Απρίλιο του 1990 ο ηγέτης της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έλαβε την εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης και η θέση του υπέρ της αίτησης ένταξης ήταν ξεκάθαρη. Είχε προηγηθεί λίγους μήνες νωρίτερα η κοσμογονία της κατάρρευσης του κομμουνιστικού μπλοκ και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Τα τοπικά και διεθνή πολιτικά δεδομένα είχαν πλέον ευθυγραμμιστεί και έτσι, στις 4 Ιουλίου 1990, ο Γ. Βασιλείου υπέβαλε επίσημα αίτημα για πλήρη ένταξη της Κύπρου».

Από την ημέρα που κατατέθηκε η αίτηση μέχρι το 1993 που ανέλαβε ο Κληρίδης την προεδρία δεν είχε γίνει απολύτως τίποτα, καμία όχληση προς την ΕΟΚ, καμία νύξη, ούτε μια ενέργεια για προώθηση της αίτησης. Αυτά βρήκαν την άνοιξη του 1993 όταν επισκέφθηκαν τις Βρυξέλλες ο Πρόεδρος Κληρίδης, ο ΥΠΕΞ Αλέκος Μιχαηλίδης και ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Γιαννάκης Κασουλίδης. Βρήκαν μια αίτηση ξεχασμένη, καταχωνιασμένη στα δώματα της Κομισιόν.

Φυσικά, μετά που η κυβέρνηση Κληρίδη δραστηριοποιήθηκε προς κάθε κατεύθυνση και η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε ένθερμα την πορεία της Κύπρου στην ΕΕ με πρωταγωνιστές τον Θεόδωρο Πάγκαλο και τον Γιάννο Κρανιδιώτη, ήλθε η απόφαση της 5ης Μαρτίου 1995 για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Κύπρου με την ΕΕ 16 μήνες μετά την διακυβερνητική της ΕΕ. Όταν ο Κληρίδης επανεξελέγη πρόεδρος το 1998, και η πορεία της Κύπρου για ένταξη ήταν πλέον μη αναστρέψιμη, ο Βασιλείου ζήτησε από τον Κληρίδη να τον διορίσει ως επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Κύπρου στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Βέβαια, η πορεία δεν ήταν στρωμένη με ροδοπέταλα. Καθοριστικό ρόλο για να υπερπηδηθούν τα διάφορα εμπόδια στην ένταξη έπαιξε η ευρωπαϊκή απόφαση για ένταξη ως πακέτο, ομαδικά, και των 10 υποψηφίων χωρών, κάτι που πέτυχε η κυβέρνηση Κώστα Σημίτη με ΥΠΕΞ τον Γιώργο Παπανδρέου. Καθοριστική ήταν επίσης η απόφαση της Βουλής των Ελλήνων, επί προεδρίας Κακλαμάνη, ότι η Ελληνική Βουλή δεν θα ενέκρινε καμία διεύρυνση της ΕΕ εάν σε αυτή δεν συμπεριλαμβανόταν και η Κύπρος. Τα υπόλοιπα είναι γνωστά. Να σημειώσουμε ότι ο Βασιλείου στις προεδρικές του 2008, στον β΄ γύρο με αντιπάλους Χριστόφια Κασουλίδη, «αντάλλαξε» την υποστήριξή του προς τον Χριστόφια (που υποστήριξαν και ΔΗΚΟ & ΕΔΕΚ) με διορισμό της συζύγου του (άσχετης με τα ευρωπαϊκά) ως Επιτρόπου της Κύπρου στην ΕΕ… Τα συμπεράσματα μπορεί να βγουν εύκολα…

Επανερχόμαστε, όμως, στο πώς επελέγη ο Βασιλείου για υποψήφιος του ΑΚΕΛ στις προεδρικές του 1988. Η υποψηφιότητά του δεν ήταν η πρώτη επιλογή του αριστερού κόμματος της Κύπρου. Πρώτη επιλογή ήταν ο Κοκής Ιωαννίδης. Σύμφωνα με τον Μιχάλη Παπαπέτρου, η Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ υπερψήφισε τον Κοκή Ιωαννίδη και ο Βασιλείου μειοψήφισε. Ο ΓΓ Εζεκίας Παπαϊωάννου, διηγείται ο Παπαπέτρου, ανέφερε στους συντρόφους ότι «πληροφορίες από το αδελφό κόμμα της Ουγγαρίας έλεγαν ότι ο Βασιλείου ήταν πράκτορας της Intelligence Service». Δυο-τρεις μέρες μετά την απόφαση, εστάλη στο κόμμα μια φωτογραφία του Κοκή Ιωαννίδη με τα περιδέραια της Μασονίας, που προκάλεσε αμηχανία. Ο Παπαϊωάννου, σύμφωνα πάντα με τον Παπαπέτρου, συγκάλεσε εκτάκτως Κεντρική Επιτροπή και είπε στους συντρόφους: «Νέες πληροφορίες από το αδελφό κόμμα της Ουγγαρίας λένε ότι οι πρώτες πληροφορίες τους ήταν λάθος… Και έπλεξε το εγκώμιο του Βασιλείου». «Τον έκαμε Θεό», είπε ο Παπαπέτρου και έτσι άλλαξαν απόφαση και έχρισαν τον Βασιλείου υποψήφιο.

Ο Παπαπέτρου είπε ότι ο ίδιος ψήφισε στην ΚΕ εναντίον του Βασιλείου. Φυσικά, μετά συνεργάστηκαν οι δυο τους για ίδρυση του κόμματος Ελεύθεροι Δημοκράτες, που αργότερα διαλύθηκε στα χέρια της Πραξούλας, η οποία… ενήγαγε τότε τον Πρόεδρο Χριστόφια επειδή την σταμάτησε από υπουργό!!! Τέτοια πολιτική κουλτούρα – παγκόσμια πρωτοτυπία – δημιούργησαν οι Ενωμένοι Δημοκράτες των Βασιλείου-Παπαπέτρου…

Ο Μιχάλης Παπαπέτρου στον επικήδειο που εκφώνησε είπε ότι ο Βασιλείου «επιχείρησε κοινή δράση με προοδευτικές δυνάμεις στην Τ/κοινότητα αλλά ήταν δυστύχημα επειδή επί των ημερών του δεν βρέθηκε ένας Ταλάτ, ένας Ακιντζί ή ένας Ερχιουρμάν αλλά μόνο ο Ντενκτάς με τις ακραίες διχοτομικές προσεγγίσεις του». Δηλαδή, επί των ημερών προεδρίας Χριστόφια δεν ήταν απέναντί του ο Ταλάτ; Έφταιγε μήπως ο Χριστόφιας που δεν λύθηκε το Κυπριακό;. Επί Ακιντζί, πρόεδρος δεν ήταν ο υπέρμαχος του σχεδίου Ανάν και επικεφαλής της ενδοτικής, λεγόμενης, σχολής Νίκος Αναστασιάδης; Γιατί δεν προχώρησαν τα πράγματα; Απλούστατα διότι τη βασική πολιτική στο Κυπριακό δεν την καθορίζουν οι Τ/κ ηγέτες αλλά η Άγκυρα. Αυτό το θεμελιώδες δεν το αντελήφθη ακόμα ο Παπαπέτρου, μετά από τόσα χρόνια στην πολιτική; Ή μήπως επίτηδες ανέφερε τον Ερχιουρμάν για να ασκήσει πίεση στον νυν Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη να αποδεχθεί τις τουρκικές θέσεις στο Κυπριακό, όπως πράττει εργολαβικά και ο Αβέρωφ Νεοφύτου;

Ορισμένα πράγματα δεν μπορεί να τα σβήσει ο χρόνος. Όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να αλλοιώσουν γεγονότα και να ωραιοποιήσουν καταστάσεις, τα γραπτά μένουν και οι δηλώσεις δεν είναι πλέον verba volant. Καταγράφονται.

ΠΗΓΗ:*Εφημερίδα “Ελευθερία” Λονδίνου, 29/1/2026

https://simerini.sigmalive.com/article/2026/1/29/basileiou-kai-uperboles/