ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΑ ΙΟΥΛΙΟΣ ΚΑΙ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1974

29/8/026

γράφει η Φανούλα Αργυρού*

Μέρος Γ’

 9 Αυγούστου 1974  Γενεύη ΙΙ – Το τηλεγράφημα προς Κάλαχαν και CIA 

Πως  εξηγείται ο χάρτης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ 

Τα βρετανικά σχέδια πρότειναν διχοτόμηση ή ομοσπονδιακή λύση

Στις  22 Ιουλίου, πριν  ξεκινήσει η Γενεύη Ι, ο Τζέιμς Κάλαχαν πήρε  επειγόντως αξιολόγηση από το Φόρειν ΄Οφις ως προς τον προσανατολισμό «λύσης». Το έγγραφο ετοιμάστηκε με μεγάλη βιασύνη και σημείωνε ότι θα χρειαζόταν επεξεργασία. Όμως, το περιεχόμενό του είναι υψίστης σημασίας γιατί εκθέτει την βρετανική πολιτική από τον Ιούλιο του 1974 μέχρι το «Σχέδιο Ανάν» και το δημοψήφισμα  της 24^ης Απριλίου 2004. Και παρουσιάζει και μια άλλη ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση – που είχε ξανασυζητηθεί μετά την Συνθήκη της Λοζάνης,  το 1958 και το  1964, αλλά απορρίφθηκε σε όλες τις περιπτώσεις – εκείνη της πλήρους μετακίνησης των Τουρκοκυπρίων από την Κύπρο…

Μεταξύ άλλων μελετήθηκαν ως εναλλακτικές λύσεις :

«Τρόπος διαμοιρασμού της εξουσίας σε μια ανεξάρτητη Κύπρο – Εξάλειψη της τουρκικής μειονότητας – Ανταλλαγή πληθυσμών εντός της Κύπρου: διχοτόμηση ή ομοσπονδιακή λύση. 

Το Φόρειν ΄Οφις ενδεικτικά ακολούθησε την τελευταία επιλογή. Το έγγραφο είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένο με την βρετανο-τουρκική πολιτική για γεωγραφικό διαχωρισμό και τη δημιουργία δύο συνιστωσών  ομόσπονδων κρατών που υποστήριξαν από τις  3.1.1964 μέχρι σήμερα μέσω της Δι-κοινοτικής, Δι-ζωνικής Ομοσπονδίας η οποία έχει τις καταβολές της από το 1955…  

Γενεύη ΙΙ – Ξεκίνησε στις 8 Αυγούστου με επικεφαλής και πάλι τον Κάλαχαν  και το επιτελείο του από το Φόρεϊν Όφις. Αυτή τη φορά η Διάσκεψη ήταν πενταμελής, με τη συμμετοχή και βρετανών ανώτερων Στρατιωτικών, με συμβαλλόμενα μέρη Γλ. Κληρίδη με τους συμβούλους του και  Ρ. Ντενκτάς με τους δικούς του. Με βωβούς παρατηρητές τον Αμερικανό Άρθουρ Χάρτμαν, (στην πρώτη Γενεύη είχε παρευρεθεί ο Γουίλιαμ Παφουμ)  και τον σοβιετικό παρατηρητή  Βίκτορ Μινιν που επίσης παρευρέθηκε στη Γενεύη Ι. 

Οι Ελληνοκύπριοι σύμβουλοι:  Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης, Τάσσος Παπαδόπουλος, Κρίτων Τορναρίτης και Πολύβιος Πολυβίου.  Ο μόνος επιζών ο τελευταίος.

9 Αυγούστου – Χάρτες 

9 Αυγούστου – Έφθασε από την Κύπρο ο βρετανός συνταγματάρχης (Colonel)  Jerry Hunter με τους τελευταίους χάρτες οριοθέτησης (demarcation maps)  της γραμμής Αττίλα (είχαν αναλάβει οι Βρετανοί). Λόγω της ασταμάτητης προέλασης των   τουρκικών στρατευμάτων οι χάρτες άλλαζαν συνεχώς. Σύμφωνα  με αυτούς τους χάρτες,  που δόθηκαν και στους Αμερικανούς,  σε συνδυασμό με τη ροή των πληροφοριών που ερχόντουσαν για δεύτερη εισβολή,   οι μυστικές υπηρεσίες Βρετανίας και Αμερικής διαμόρφωναν  και προσάρμοζαν τους δικούς των χάρτες παρακολουθήσεως και προβλέψεως. 

9 Αυγούστου – Το τηλεγράφημα των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών που  φανέρωσε για ακόμα μια φορά πόσο γνώριζαν οι Βρετανοί ΠΡΙΝ την πρώτη εισβολή ΚΑΙ ΤΙ  θα ακολουθούσε! 

Απόρρητο τηλεγράφημα μόνο για τα μάτια του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, (εστάλη και στη CIA στην Ουάσιγκτον) , προς  Κάλαχαν (και βρετανικές αποστολές) για τις τουρκικές προθέσεις για  δεύτερη εισβολή,  με  στόχο την κατάληψη περιοχών πέραν της γραμμής πέντε μιλίων ανατολικά της Μόρφου μέσω Λευκωσίας φθάνοντας στην Αμμόχωστο. Γραμμή δια μέσου Λευκωσίας που θα περνούσε ανατολικά της πρωτεύουσας θα αιχμαλώτιζε το ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας, τα δικαστήρια, και τα τουρκικά στρατεύματα θα προχωρούσαν σε μια γραμμή που επεκτεινόταν μέχρι τον κομβικό «Κολοκασίδη»  (Colocassides round-about.)

Και το πιο αποκαλυπτικό: «Πιστεύουμε το σχέδιο στρατιωτικά έχει νόημα (the plan makes military sense.) Και θα είναι μέσα στα πλαίσια των δυνατοτήτων των τουρκικών δυνάμεων που βρίσκονται τώρα στην Κύπρο να το εκτελέσουν και οι Τούρκοι μπορούν να εκτελέσουν την 3^η φάση δίχως να αντιμετωπίσουν ελληνική επίθεση… Το σχέδιο είναι σύμφωνα με ότι γνωρίζαμε για τα τουρκικά σχέδια πριν την επέμβαση: Πιστεύουμε οι Τούρκοι πάντα ήλπιζαν να εξασφαλίσουν την Αμμόχωστο -… για την οποία είχε μιλήσει ο Ecevit.. και το εκπληκτικό είναι η δήλωση πως το σχέδιο θα εκτελεστεί ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη και όχι αργότερο της 20^ης Αυγούστου…»  (Οι υπογραμμίσεις της συγγραφέως.)

9 Αυγούστου – Ο Κάλαχαν ενημέρωσε τον Χάρτμαν και αυτός το Σίσκο στην Ουάσιγκτον για τις πληροφορίες και ότι και oi δικοί τους (Αμερικανοί) είχαν πρόσβαση στις ίδιες πληροφορίες για 2^η εισβολή από τους Βρετανούς.  Το τηλεγράφημα στάλθηκε και στην CIA… 

Σχετικό αμερικανικό  έγγραφο επιβεβαιώνεται με το πρωτογενές βρετανικό. 

Και έτσι εξηγείται και  ο χάρτης που βρέθηκε στα αμερικανικά αρχεία που λανθασμένα ονομάστηκε αρχικά ως ‘χάρτης Kissinger’ ενώ στο πάνω μέρος του χάρτη ο τίτλος λέγει καθαρά ότι «Ο χάρτης αυτός ετοιμάστηκε από την Υπηρεσία Πληροφοριών και Έρευνας προβάλλοντας τις τουρκικές κινήσεις στην Κύπρο 13 Αυγούστου 1974» (Map done by the Bureau of Intelligence and Research projecting Turkish moves on Cyprus 13 August 1974). 

Στον χάρτη καταγράφτηκαν οι διάφορες φάσεις των τουρκικών προελάσεων όπως ακριβώς είχαν και όσες θα ακολουθούσαν,  σύμφωνα με τις έγκυρες πληροφορίες που είχαν οι Βρετανοί, από τις 17 Ιουλίου 1974 και που μοιράζονταν με τους Αμερικανούς …

Για όσους διερωτώνται λοιπόν πώς και γνώριζαν οι Αμερικανοί από τις 13 Αυγούστου τις επόμενες κινήσεις Ετσεβίτ. 

9 Αυγούστου – Το βράδυ στις 10.μ.μ. ο Κάλαχαν  μετέφερε στους Γλ. Κληρίδη και Μιχαλάκη Τριανταφυλλίδη τις τουρκικές απαιτήσεις για μεγάλες αυτόνομες περιοχές και, παρ’ όλο που ο Κληρίδης δεχόταν διοικητικό ομόσπονδο σύστημα, κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε να το πουλήσει στον κόσμο στην Κύπρο.

Ο Callaghan στη Γενεύη ήταν πλήρως ενήμερος  για τις τουρκικές προθέσεις 2^ης εισβολής όπως γνώριζε και για την πρώτη από τις 16 Ιουλίου 1974. Και ενημέρωνε σχετικά τους Αμερικανούς. 

10 Αυγούστου – Η  Ann Warburton, βρετανίδα αντιπρόσωπος στα Ηνωμένα Έθνη (βρισκόταν στη Γενεύη ΙΙ και παρευρέθηκε και στην συνάντηση Ετσεβίτ/Γουίλσον 17 Ιουλίου στη πρωθυπουργική κατοικία) ) ενημέρωσε τον Χάρτμαν ότι στις 17 Ιουλίου ο Ετσεβίτ τους είχε εξηγήσει μέχρι που θα έφθανε η γραμμή Αττίλα (Αμμόχωστο) και του ζήτησε να ενημερώσει τον Χένρι Κίσινγκερ… 

Η Ann Warburton ήταν η πρώτη  γυναίκα πρέσβειρα της Μ. Βρετανίας, όταν διορίστηκε το 1976 στη Δανία. Πέθανε το 2015. Σ΄αυτή την προσωπικότητα οφείλουμε τόσο εμείς όσο και οι Αμερικανοί (Κίσινγκερ),  τη γνώση ότι ο Ετσεβίτ είχε ενημερώσει τους Βρετανούς μέχρι που θα τραβούσε  τη γραμμή Αττίλα του…

Η συνέχεια 9-14/8/1974  στο Μέρος Δ’ την ερχόμενη Κυριακή.

Πηγές – Βρετανικό Εθνικό Αρχείο, Αμερικανικά Αρχεία – Βιβλίο «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019». 

Φανούλα Αργυρού

Ερευνήτρια/δημοσιογράφος 

https://www.theguardian.com/politics/2015/jun/15/dame-anne-warburton  

 Ο επικήδειος της από την βρετανική «The Guardian» 15.6.2015

Το άκρως απόρρητο τηλεγράφημα των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών (Joint Intelligence Committee) 9/8/1974  προς Κάλαχαν και CIA

ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 9/8/2026