ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
10/07/2017 21:29
Εισαγωγική ομιλία Προέδρου της Δημοκρατίας στη συνέντευξη Τύπου για τα αποτελέσματα της Διάσκεψης για την Κύπρο, στο Κραν Μοντανά
Στόχος της σημερινής διάσκεψης Τύπου είναι πρώτον, η ενημέρωση του συνόλου του λαού, Ελληνοκυπρίων αλλά και Τουρκοκυπρίων, με τεκμηρίωση και αναφορά στα πραγματικά γεγονότα και δεύτερον, η παράθεση κάποιων πρώτων προβληματισμών που αφορούν στην παρά πέρα πορεία.
Όπως καλά γνωρίζετε, η Διάσκεψη για την Κύπρο, στο Κραν Μοντανά, ήταν το αποτέλεσμα της συμφωνίας που είχε επιτευχθεί στις 4 Ιουνίου 2017, στη Νέα Υόρκη και η οποία ανεδείκνυε για πρώτη φορά ότι χωρίς την επίλυση ή την επίτευξη επαρκούς προόδου στο Κεφάλαιο της Ασφάλειας και Εγγυήσεων δεν θα μπορούσε να αναμένεται θετικό αποτέλεσμα από την παρούσα διαδικασία.
Στις 28 Ιουνίου, με την έναρξη των εργασιών στο Κραν Μοντανά, ο Βοηθός Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών κ. Φέλτμαν, ο οποίος και προήδρευε της Διάσκεψης, επεσήμανε πως το Κεφάλαιο της Ασφάλειας και Εγγυήσεων είναι το πλέον κρίσιμο για την εξεύρεση συνολικής λύσης, ενώ ξεκαθάρισε πως το έγγραφο που είχε παρουσιαστεί ως κοινό δεν μπορούσε να θεωρηθεί ως τέτοιο λόγω των διαφωνιών που εκφράσθηκαν.
Κατά την απογευματινή σύνοδο της Διάσκεψης, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών παρουσίασε την τουρκική πρόταση, η οποία αποτελείτο από τα ακόλουθα μέρη:
(α) Η Συνθήκη Εγγύησης θα συνεχίσει να ισχύει και θα επεκταθεί και στις δύο συνιστώσες πολιτείες,
(β) Η Συνθήκη Συμμαχίας θα συνεχίσει να ισχύει, αλλά θα καταργηθεί το τριμελές στρατηγείο,
(γ) Τα τουρκικά στρατεύματα θα μειωθούν σημαντικά με την έναρξη εφαρμογής της λύσης και μετέπειτα, θα μειωθούν σε αντίστοιχο αριθμό με αυτόν των ελληνικών στρατευμάτων, μέχρι να φθάσουν σε συμφωνημένο αριθμό με μόνιμη όμως παρουσία εσαεί,
(δ) Η εφαρμογή της λύσης θα επιβλέπεται από μια επιτροπή στην οποία θα συμμετέχουν με έναν εκπρόσωπο η Τουρκία, η Βρετανία και η Ελλάδα, ένας Ελληνοκύπριος και ένας Τουρκοκύπριος από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ένας εκπρόσωπός από κάθε συνιστώσα πολιτεία και ένας εκπρόσωπος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών που θα προεδρεύει, με ρητή αναφορά –προσέξετε– τον αποκλεισμό συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως ήταν αναμενόμενο, τόσο εγώ ο ίδιος όσο και ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας απορρίψαμε την τουρκική πρόταση.
Άξια αναφοράς, θα πρέπει να σημειώσω, είναι η τοποθέτηση του Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Τίμμερμανς, ο οποίος σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πολλά να συνεισφέρει και ρόλο να διαδραματίσει στον τομέα της Ασφάλειας, σε ένα κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη συνέχεια, ο Βοηθός Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, εμμένοντας στην άποψη ότι το θέμα Ασφάλειας και Εγγυήσεων έχει υψίστη σημασία για την περαιτέρω πορεία των διαπραγματεύσεων, κάλεσε τα μέρη να τοποθετηθούν σε τρία βασικά ερωτήματα:
(α) Ποια θεμελιώδης αλλαγή ή ποιο σύστημα ασφάλειας θα αντικαθιστούσε τη Συνθήκη Εγγύησης και το σύστημα Εγγυήσεων ευρύτερα;
(β) Πώς αντιμετωπίζονται οι ανησυχίες των δύο κοινοτήτων στο θέμα της Ασφάλειας;
(γ) Πώς διασφαλίζεται η εφαρμογή και παρακολούθηση της λύσης;
Την επομένη, ανέπτυξα εκτενώς και με συγκεκριμένα επιχειρήματα τη εμπεριστατωμένη πρόταση που υπέβαλα τον Σεπτέμβριο 2016, η οποία καλύπτει και απαντά πλήρως αλλά και τεκμηριωμένα το σύνολο των ερωτημάτων που υπέβαλε ο Βοηθός Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή πλευρά περιορίστηκαν στο να επαναλάβουν τις τουρκικές θέσεις που έχω ήδη προαναφέρει, με εμμονή της τουρκοκυπριακής πλευράς στη διατήρηση των δεσμών της με την Τουρκία.
Από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κ. Τίμμερμανς, απαντώντας στα ερωτήματα του Βοηθού Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, αναφέρθηκε σε μια σειρά από ρήτρες των Συνθηκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παρέχουν τη δυνατότητα αντιμετώπισης του αισθήματος ανασφάλειας των δύο κοινοτήτων, τόσο σε θέματα εσωτερικής όσο και σε θέματα εξωτερικής ασφάλειας.
Θέσεις κατέθεσε και ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας κ. Κοτζιάς, με βάση την ίδια γραμμή που είχε συμφωνηθεί.
Στις 30 Ιουνίου, κατά την πρώτη παρουσία και συμμετοχή του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Διάσκεψη για την Κύπρο και ύστερα από διαβουλεύσεις με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, καθόρισε τις παραμέτρους μέσα στις οποίες, σύμφωνα πάντα με τα αποτελέσματα των συστάσεών του, θα έπρεπε να κινηθούν οι διαπραγματεύσεις προκειμένου να επιτευχθεί πρόοδος ή/και συγκλίσεις στις ακόλουθες έξι ενότητες.
Αναφέρω αυτολεξεί από το κείμενο όπως κατεγράφη:
(α) Ασφάλεια και Εγγυήσεις
Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα νέο καθεστώς ασφαλείας και όχι τη συνέχιση του παλιού. Νομίζω – ανέφερε – ότι χρειάζεται ο τερματισμός των μονομερών επεμβατικών δικαιωμάτων και ο τερματισμός της Συνθήκης Εγγυήσεως.
Η παρούσα κατάσταση θα αντικατασταθεί από ένα σταθερό σύστημα ασφάλειας όπου ολόκληρη η Κύπρος και το σύνολο των Κυπρίων και από τις δύο κοινότητες, θα αισθάνονται ασφάλεια μέσω ισχυρών μηχανισμών εφαρμογής και εποπτείας της λύσης, που θα περιλαμβάνουν διεθνή διάσταση, όπως ΟΗΕ, πολυμερές – διεθνές πλαίσιο, φιλικές χώρες. Οι σημερινές εγγυήτριες δυνάμεις – ανέφερε – δεν είναι σε θέση να εφαρμόζουν και να εποπτεύουν οι ίδιοι την εφαρμογή της λύσης.
(β) Ξένα στρατεύματα
Θα πρέπει να υπάρξει δραστική μείωση των στρατευμάτων από την πρώτη ημέρα εφαρμογής της λύσης και στη συνέχεια, ο αριθμός των δυνάμεων να μειωθεί στα επίπεδα με βάση τις Συνθήκες Συμμαχίας του 1960, ενώ ταυτόχρονα να συμφωνηθεί το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης αλλά και οι μηχανισμοί εποπτείας.
Αναφορικά με τη ρήτρα λήξης της παραμονής των στρατευμάτων έναντι της ρήτρας αναθεώρησης, δηλαδή κατά πόσον θα υπήρχε το λεγόμενο sunset ή review clause, κατά πόσον θα ετερματίζετο οριστικά ή θα υπήρχε επανεξέταση του χρονικού πλαισίου που θα παρέμεναν οι μειωμένες δυνάμεις, είπε ότι αυτό θα πρέπει να συζητηθεί με τη συμμετοχή των Πρωθυπουργών και των τριών εγγυητριών δυνάμεων.
(γ) Εδαφικό
Οι εδαφικές αναπροσαρμογές θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανησυχίες που εκφράσθηκαν από πλευράς των Ελληνοκυπρίων.
(δ) Περιουσιακό
Υπάρχουν δύο αρχές που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη: (α) Για περιοχές που υπόκεινται σε εδαφικές αναπροσαρμογές όπου θα πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στους εκτοπισθέντες ιδιοκτήτες, αλλά όχι σε απόλυτο βαθμό – σε 100% είχε πει, – και (β) Το υπόλοιπο καθεστώς που θα πρέπει να οικοδομηθεί κατά τρόπο που θα δίδεται προτεραιότητα στους χρήστες, αλλά όχι και πάλι σε απόλυτο ποσοστό. Συγκεκριμένα στοιχεία θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω, όπως ανέφερε.
(ε) Αποτελεσματική συμμετοχή
Αυτό το θέμα θα πρέπει να συζητηθεί – όπως ανέφερε – περαιτέρω όσον αφορά στο θέμα της θετικής ψήφου (πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις, σε ποια σώματα και ποιοι θα είναι οι σχετικοί μηχανισμοί επίλυσης αδιεξόδου), ενώ άλλα εκκρεμούντα ζητήματα που αφορούν στον καταμερισμό εξουσίας, θα πρέπει επίσης να συζητηθούν, περιλαμβανομένης και της αξίωσης της τουρκοκυπριακής πλευράς για εκ περιτροπής προεδρία.
(στ) Μεταχείριση Τούρκων υπηκόων
Όσον αφορά στη μόνιμη διαμονή των Τούρκων, να υπάρξει μια ποσόστωση, η οποία θα είναι ακριβοδίκαιη (equitable) και όχι ίση, σε σχέση με τους Έλληνες υπηκόους που θα αποκτούν μόνιμη διαμονή, εκτός από το καθεστώς που σχετίζεται με τους φοιτητές, τουρίστες και εποχικούς εργάτες.
Όπως ανέφερε, απαιτείται περαιτέρω συζήτηση αναφορικά με το τι κρίνεται ως ακριβοδίκαιο για την εφαρμογή της μόνιμης διαμονής.
Κυρίες και κύριοι,
Ως αποτέλεσμα της άρνησης της τουρκικής πλευράς να διαπραγματευθεί στο πλαίσιο των παραμέτρων του Γενικού Γραμματέα και ενόψει ενός διαφαινόμενου αδιεξόδου, ανέλαβα την πρωτοβουλία και στις 5 Ιουλίου, κάτω υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις, υπέβαλα προτάσεις που αντιμετώπιζαν τις ανησυχίες των Τουρκοκυπρίων, χωρίς να παραγνωρίζουν τις ευαισθησίες της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Και μιλώ για προτάσεις οι οποίες αναφέρονταν από τη μια, σε γενικές γραμμές στο σύστημα ασφάλειας, αλλά κατά κύριο λόγο, που αντιμετώπιζαν τις εσωτερικές πτυχές του κυπριακού προβλήματος, μέσα στις παραμέτρους όπως τις προδιέγραψε ο Γενικός Γραμματέας.
Θέλω να τονίσω πως μέσω των εγγράφων προτάσεων μας, σαφέστατα ετονίζετο ότι ουδεμία των προτάσεων θα ίσχυε εάν δεν ετερματίζετο το μονομερές δικαίωμα επέμβασης και οι εγγυήσεις, εάν δεν υπήρχε αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και εάν δεν ικανοποιούνταν οι δίκαιες αξιώσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς επί των εδαφικών αναπροσαρμογών.
Προτάσεις, οι οποίες οφείλω να πω ότι έτυχαν θετικής αντιμετώπισης από τους συμμετέχοντες, πλην, βεβαίως, της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων.
Κυρίες και κύριοι,
Στις 6 Ιουλίου, στην παρουσία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών ανέπτυξα εν εκτάσει τις εμπλουτισμένες αλλά και τεκμηριωμένες προτάσεις μας, ειδικότερα για τα θέματα που άπτονται της κατάργησης των επεμβατικών δικαιωμάτων και των τουρκικών εγγυήσεων, και της αντικατάστασής τους από ένα νέο σύστημα αρχιτεκτονικής ασφάλειας, το οποίο θα επέτρεπε την πλήρη αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τις ανησυχίες των Τουρκοκυπρίων συμπατριωτών μας.
Την ίδια ώρα, εισηγηθήκαμε έναν αξιόπιστο μηχανισμό παρακολούθησης εφαρμογής της λύσης.
Στις διαβουλεύσεις του Γενικού Γραμματέα που ακολούθησαν με τα μέρη, η τουρκική πλευρά άφησε να νοηθεί πως θα επεδείκνυε ευελιξία στο πλαίσιο των παραμέτρων που καθόρισε ο Γενικός Γραμματέας όσον αφορά στα επεμβατικά δικαιώματα αλλά και την κατάργηση των εγγυήσεων.
Στη μακρά διαβούλευση που επακολούθησε κατά τη διάρκεια του δείπνου και κατ’ αντίθεση με τις εντυπώσεις που η τουρκική πλευρά δημιούργησε στον Γενικό Γραμματέα, ο κ. Τσαβούσογλου αρνείτο πεισματικά να αποκαλύψει τις τουρκικές θέσεις, ισχυριζόμενος ότι είναι γνωστές στον Γενικό Γραμματέα.
Ταυτόχρονα, απαιτούσε την εκ των προτέρων ικανοποίηση των τουρκοκυπριακών θέσεων στα Κεφάλαια που άπτονται της εσωτερικής πτυχής, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ικανοποίησης της Τουρκίας στο θέμα της ισότιμης μεταχείρισης Ελλήνων και Τούρκων υπηκόων, όπως επίσης της ανάγκης η λύση να καταστεί πρωτογενές δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάτι που ετίθετο εκτός παραμέτρων ως έβδομο θέμα και ηγέρθη με έντονο τρόπο ως προαπαιτούμενο προκειμένου να αποκαλύψει τις θέσεις του.
Προ του διαφαινόμενου αδιεξόδου, ο Γενικός Γραμματέας ανέλαβε την πρωτοβουλία να προτείνει ένα σύντομο ανακοινωθέν, που θα κατέγραφε γενικά αποδεκτές θέσεις στο Κεφάλαιο Ασφάλειας και Εγγυήσεων, όπως επίσης επί κάποιων άλλων πτυχών που θεωρείτο δυνατόν να επιτευχθεί σύγκλιση.
Στις επανειλημμένες δικές μου ερωτήσεις αλλά και του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών κ. Κοτζιά, εάν οι πρόνοιες του τερματισμού του επεμβατικού δικαιώματος και της Συνθήκης Εγγυήσεων θα ίσχυαν από την πρώτη ημέρα εφαρμογής της λύσης, ο κ. Τσαβούσογλου, αποφεύγοντας πλέον τις υπεκφυγές, αποκάλυψε πως η θέση της Τουρκίας παρέμενε αμετάβλητη.
Δηλαδή, το σύστημα Ασφάλειας και Εγγυήσεων, όπως επίσης και το επεμβατικό δικαίωμα θα πρέπει να διατηρηθούν με ρήτρα αναθεώρησης – ενδεχόμενης κατάργησης δηλαδή – σε δεκαπέντε χρόνια, ενώ στο θέμα των στρατευμάτων, η απόλυτη θέση της Τουρκίας ήταν πως ο όποιος αριθμός συμφωνηθεί θα παραμείνει μονίμως στην Κύπρο.
Ο Γενικός Γραμματέας, προς αποφυγή όξυνσης μιας περαιτέρω κρίσης, ανέλαβε το βάρος των ευθυνών δηλώνοντας πως υπό τις εξελίξεις, διαφαίνεται ότι στο θέμα του τερματισμού της Συνθήκης Εγγυήσεων και του παρεμβατικού δικαιώματος, οι όλες εισηγήσεις του καθ’ όλη τη διάρκεια των διαβουλεύσεων βασίζονταν σε εσφαλμένη αντίληψη που είχε σχηματίσει κατά τις συνομιλίες του με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών.
Σαφέστατα ο Γενικός Γραμματέας ανέλαβε ένα βάρος, που είμαι βέβαιος, πως δεν του αναλογούσε αλλά υπήρχαν οι σκοπιμότητες προς αποφυγήν, επαναλαμβάνω, μιας όξυνσης ή μιας κρίσης.
Θα ήθελα να σημειώσω πως στο θέμα των εσωτερικών πτυχών, πέραν των άλλων διαφωνιών, η θέση της τουρκοκυπριακής πλευράς στο θέμα των εδαφικών αναπροσαρμογών περιοριζόταν στην παραχώρηση μέρους μόνον της Μόρφου.
Κυρίες και κύριοι,
Δεν θα ήθελα να επεκταθώ σε αναφορά της σειράς των γεγονότων, αφού είμαι βέβαιος πως μέσα από τις ερωτήσεις σας θα μου δοθεί η ευκαιρία να παραθέσω περαιτέρω λεπτομέρειες και πληροφορίες.
Εκείνο όμως που θα ήθελα να καταστήσω σαφές σε όσους κακόβουλα διοχετεύουν μηνύματα πως τάχα η ελληνοκυπριακή πλευρά ευθύνεται για το ατυχές αποτέλεσμα ή πως τάχα η Τουρκία ήταν έτοιμη να αποδεχθεί τερματισμό του μονομερούς δικαιώματος και των εγγυήσεων, θέλω να δηλώσω πως η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί μια λύση μέσα στις παραμέτρους που έθεσε ο Γενικός Γραμματέας αν:
Πρώτον, η Τουρκία εννοεί τα όσα έλεγε, ή ως άφηνε να νοηθεί, ή ως αφήνουν να νοηθούν κάποιοι κύκλοι, ότι πρώτον, τερματιστούν από την πρώτη ημέρα εφαρμογής της λύσης οι Συνθήκες Εγγυήσεων και Συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος επέμβασης.
Δεύτερον, εξευρεθεί αποτελεσματικός μηχανισμός εφαρμογής και αξιόπιστης παρακολούθησης αλλά και αξιόπιστης υλοποίησης της λύσης, με βάση την ολοκληρωμένη πρόταση που έχουμε υποβάλει.
Τρίτον, να συμφωνηθεί χρονοδιάγραμμα πλήρους αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων, με βάση την πρόταση που έχουμε υποβάλει.
Θέλω να επαναλάβω πως στόχος και σκοπός μας είναι όπως, μέσα από τις προτάσεις που έχουμε υποβάλει είναι η δημιουργία ενός πραγματικά ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους, απαλλαγμένου από τις όποιες εξαρτήσεις τρίτων χωρών ή της οποιαδήποτε τρίτης χώρας.
Ενός σύγχρονου, απόλυτα εναρμονισμένου με το ευρωπαϊκό κεκτημένο κράτους, που θα δίδει πραγματικά την προοπτική ειρηνικής συνύπαρξης και προοπτικής για το μέλλον για όλους ανεξαιρέτως τους κατοίκους του – Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους.
Κυρίες και κύριοι,
Η Κυβέρνηση τις επόμενες των ημερών αναλαμβάνει εκστρατεία ενημέρωσης των ηγετών ξένων χερών, των Μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με προσωπικές επιστολές του ιδίου αλλά και με δραστηριοποίηση και κινητοποίηση του συνόλου των διπλωματικών αποστολών.
Ταυτόχρονα, σε διαβούλευση με το Εθνικό Συμβούλιο αλλά και σε συνεργασία με την Ελληνική Κυβέρνηση θα χαράξουμε την πάρα πέρα πορεία.
Κυρίες και κύριοι,
Προτού τελειώσω, θα ήθελα να εκφράσω τις θερμότατες ευχαριστίες μου στον Έλληνα Πρωθυπουργό και στον Υπουργό Εξωτερικών και τους συνεργάτες του, για την άψογη συνεργασία και την απόλυτη στήριξη κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων στο Κραν Μοντανά.
Δεύτερον, θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες και προς τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου, που με υπευθυνότητα, έστω και με διαφορετικές απόψεις, στήριξαν τις προσπάθειες που καταβάλαμε.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω προς τον Διαπραγματευτή, τη διαπραγματευτική ομάδα και τους τεχνοκράτες, που σημαντικά με βοήθησαν στη διαμόρφωση προτάσεων ή την αντιμετώπιση των αξιώσεων από πλευράς είτε της Τουρκίας είτε της τουρκοκυπριακής πλευράς.
Ευχαριστίες οφείλω και σε όλους εσάς ή σε όσους των δημοσιογράφων μας είχαν τιμήσει με την παρουσία τους και, εν πάσει περιπτώσει, μέσα από τις ανταποκρίσεις τους δεν υπήρξε η μη αναμενόμενη ή αβεβαιότητα ή ανασφάλεια – διότι θέλω να πιστεύω πως οι ανταποκρίσεις ήταν αντικειμενικές.
Σας ευχαριστώ και είμαι στη διάθεσή σας να απαντήσω στις όποιες ερωτήσεις έχετε.
ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ
10/07/2017 23:38
Συνέντευξη Τύπου του Προέδρου της Δημοκρατίας – Ερωτήσεις, απαντήσεις
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, καλησπέρα σας. Θα μιλήσουμε για την επόμενη μέρα. Η Τουρκία ήδη αναφέρει ότι πρέπει να βρούμε λύση εκτός παραμέτρων του ΟΗΕ. Τι πιστεύετε ότι εννοεί, καταρχήν, και, δεύτερον, πώς θα αντιμετωπίσετε μια τέτοια τουρκική θέση; Και μία διευκρίνιση, σας παρακαλώ. Ισχύει ότι δώσατε τη συγκατάθεσή σας για να κλείσει η Διάσκεψη στο κρίσιμο δείπνο της Πέμπτης, όπως ανέφερε ο κ. Ντουζαρίκ;
Απάντηση: Το πρώτο ερώτημα είναι τι εννοεί η Τουρκία. Δεν μπορώ να ερμηνεύσω τις βουλές της Τουρκίας, αλλά εν πάση περιπτώσει ούτε και ποιο ενδεχομένως να είναι το σχέδιο Β ή Γ. Αυτό που ξέρω είναι ότι εμείς εμμένουμε στις διαδικασίες των ΗΕ και εις όσα μέχρι σήμερα έχουν συμφωνηθεί. Όσον αφορά εάν εδόθη ή όχι η συγκατάθεσή μας, δεν ερωτηθήκαμε. Διαπίστωση του ΓΓ ήταν ότι ως έχουν τα πράγματα δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ότι η Διάσκεψη έκλεινε. Δεν τερματίζετο, αλλά έκλεινε η Διάσκεψη.
Ερώτηση: Καλησπέρα κύριε Πρόεδρε. Αμέσως μετά το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά είπαμε σαν ελληνοκυπριακή πλευρά και σαν Αθήνα πως το ναυάγιο οφείλεται αποκλειστικά στην Άγκυρα. Όμως, λίγες ώρες μετά το ναυάγιο ο ΓΓ του ΟΗΕ συναντήθηκε στο Αμβούργο με τον κ. Ερντογάν και ο εκπρόσωπός του είπε πως εξέφρασε ο κ. Γκουτέρες τη βαθύτατη ευχαριστία του για την ισχυρή δέσμευση της τουρκικής κυβέρνησης. Πού είναι η απονομή ευθυνών;
Απάντηση: Το θέμα της απόδοσης ευθυνών, θέλω να το καταστήσω σαφές. Ήταν απαρχής η θέση του ΓΓ ότι πρόθεσή του δεν ήταν να αποδώσει εις ουδέναν ευθύνες, διότι δεν ήταν ούτε διαμεσολαβητής ούτε ασκούσε ή έδωσε συγκεκριμένο σχέδιο, το οποίο θα έπρεπε να γίνει αποδεκτό ή να απορριφθεί. Δεύτερον, από διπλωματική αβρότητα και προς αποφυγήν, ακριβώς, εκτροχιασμού της διαδικασίας εκτός των ΗΕ, και αφού συναντήθηκε με τον Τούρκο Πρόεδρο, είμαι βέβαιος ότι η θέση της Τουρκίας είναι η γνωστή, ότι «εμείς πάντοτε επιθυμούμε τη λύση του Κυπριακού, είμαστε ένα βήμα μπροστά». Ως εκ τούτου, ήταν φυσικό, και ακριβώς για να μείνουμε στις παραμέτρους των ΗΕ, να εκφράσει τις ευχαριστίες για την αποφασιστικότητα της Τουρκίας. Είναι, νομίζω, εξόφθαλμο ότι στη διπλωματική γλώσσα λέγονται όσα πρέπει να λεχθούν.
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, είχα σκοπό να ρωτήσω για τις απειλές που αφήνει και εκτοξεύει η τουρκική πλευρά για την ανάπτυξη των κοιτασμάτων, αλλά μου προκάλεσε εντύπωση ότι είσαστε πολύ αναλυτικός. Το μόνο που δεν μας είπατε ήταν τι προνοούσε η πρόταση, την οποία καταθέσατε στις 5 του μηνός.
Απάντηση: Εννοείτε για θέματα ασφάλειας ή για θέματα εσωτερικής διακυβέρνησης;
Ερώτηση: Της εσωτερικής πτυχής. Είχε και μια πτυχή που αφορούσε στα θέματα ασφάλειας. Δεν μας είπατε τι προνοούσε αυτή η πρόταση και -επιτρέψτε μου- όταν επαναλάβατε τώρα την πρόσκληση-πρόκληση προς την τουρκική πλευρά -εάν δεχτεί αυτές τις προϋποθέσεις, τότε είσαστε έτοιμος να συζητήσετε- δεν βάλατε μέσα τη Μόρφου. Άλλαξε κάτι;
Απάντηση: Για το όνομα του Θεού. Δεν έκαμα λεπτομερή αναφορά. Είναι βασικές προϋποθέσεις που ετέθησαν, επειδή αποδίδεται από κάποιους ξένους κύκλους στην Άγκυρα ότι τάχα ήταν έτοιμη να αποδεχτεί και, νομίζω, γίνομαι κατανοητός τι εννοώ. Δεν θέλω να επεκταθώ.
Ερώτηση: Άρα η Μόρφου είναι προϋπόθεση;
Απάντηση: Να καταλάβετε απόλυτα γιατί έκαμα αναφορά στα συγκεκριμένα. Διότι όσον αφορά στις εσωτερικές πτυχές είναι εξόφθαλμο ότι δεν ικανοποιήθηκε ουδεμία των αξιώσεων της ελληνοκυπριακής πλευράς, όπως ετέθησαν στο τραπέζι, μεταξύ των οποίων και οι εδαφικές αναπροσαρμογές με βάση το χάρτη της ελληνοκυπριακής πλευράς, συμπεριλαμβανομένης όχι μόνο της Μόρφου, αλλά και των μαρωνίτικων κοινοτήτων και άλλων περιοχών. Για να ξεκαθαρίζουμε κάποια πράγματα. Όσον αφορά στους λόγους που έκαμα αναφορά στο θέμα, είναι διότι προβάλλουν κάποιοι τρίτοι ότι η Τουρκία τάχα ήταν αποφασισμένη να τερματίσει το μονομερές δικαίωμα επέμβασης, τα εγγυητικά δικαιώματα, να προχωρήσει δηλαδή εις όσα άφησε στον ΓΓ να νοηθεί. Και γι’ αυτό είπα, εις όσους προβάλλουν ανάλογους ισχυρισμούς και διαδίδουν, είτε εντός Κύπρου, είτε σε κάποια ΜΜΕ, είτε σε πολιτικούς κύκλους -γενικότερα μια προσπάθεια υπόσκαψης, την οποία δεν λαμβάνω υπόψη- αλλά ιδιαίτερα προς τρίτους, προς τρίτες χώρες ή θεσμούς, γι’ αυτό και λέω ότι παραμένουμε στη θέση εάν και εφόσον ισχύει τάχα η επιθυμία της Άγκυρας που δεν εξεφράσθη ποτέ, αντίθετα, επαναβεβαιώθηκαν οι θέσεις της με εμμονές σε μια 15ετία με μια ελαστικότητα, ως έλεγε ο κ. Τσαβούσογλου, με ευελιξία όσον αφορά αντί τα 15 να κυμαίνεται μεταξύ 10 και 15 χρόνων η αναθεώρηση όχι ο τερματισμός. Γι’ αυτό και η πρόταση. Όσον αφορά στα ενεργειακά, δεν έχω τι να πω παρά ότι προχωρούμε με το ενεργειακό πρόγραμμα υλοποίησης των στόχων που έχουμε θέσει.
Ερώτηση: Η ερώτηση ήταν γιατί δεν αποκαλύψατε το περιεχόμενο της πρότασής σας σε σχέση με τα εσωτερικά ζητήματα.
Απάντηση: Εδόθη στους αρχηγούς των κομμάτων, εδόθη στους πάντες. Εάν έκαμνα αναφορά εδώ, θα ήτο μεγάλη έκταση. Αλλά δεν έχω κανένα ενδοιασμό να αναφέρω ποιες ήταν οι δικές μας προτάσεις και κάτω από ποιους συγκεκριμένους όρους, επαναλαμβάνω, με τη ρητή αναφορά ότι αν δεν γίνουν αποδεκτές οι προϋποθέσεις που θέταμε, θα θεωρούντο ως άκυρες οι όποιες προτάσεις έχουν υποβληθεί. Μεταξύ των άλλων ήταν η εκ περιτροπής προεδρία, εάν και εφόσον ικανοποιούμασταν στα θέματα ασφάλειας, εγγυήσεων, στρατευμάτων, εδαφικών αναπροσαρμογών, ήταν στα θέματα του περιουσιακού η συζήτηση, όχι ακριβώς όπως ετέθη, αλλά ο διαχωρισμός των όσων έχουν συναισθηματικό δεσμό που θα έπρεπε να δικαιούνται να επιστρέψουν, διάφορες άλλες πτυχές του περιουσιακού με διασφάλιση των δικαιωμάτων των ιδιοκτητών, όσον αφορά το θέμα της ισοδύναμης αντιμετώπισης Ελλήνων και Τούρκων, ήτο ρητή η δική μας θέση ότι, ούτως ή άλλως, εξαιρούνταν του κανόνα οι τουρίστες, οι φοιτητές, οι εποχιακοί εργάτες και, συνεπώς, το θέμα κεφαλαίων και υπηρεσιών είναι κάτι που προβλέπεται και στην Τελωνειακή Ένωση. Εκείνο που απέμενε και που έχει σημασία και με τη δημογραφική σύνθεση, δεν θα ήταν δυνατόν να δεχτούμε αναλογία των μονίμων να εγκατασταθούν κάτω από το 4 προς 1, όσο και η αναλογία του πληθυσμού.
Ερώτηση: Συμφωνούν όλοι πάντως ότι δόθηκε μια σκληρή μάχη για την Κύπρο εκεί. Τώρα, σας κατηγορούν, κύριε Πρόεδρε, ότι ανοίξατε τα χαρτιά σας στις 5 Ιουλίου κάνοντας δώρα στην Τουρκία, μας είπατε πριν από λίγο το περιεχόμενο της πρότασής σας. Για να μιλήσουμε με τη γλώσσα της διαπραγμάτευσης, ρίξατε άγκυρα, λένε, σε λάθος χρόνο, με λάθος περιεχόμενο για να εισπράξετε τι; Έναν κύριο Τσαβούσογλου, ο οποίος μας καλεί να ξυπνήσουμε από το όνειρο, οι Τούρκοι θέλουν παραμονή –τα ξέρετε καλύτερα από εμάς- στην Κύπρο ες αεί, να μείνουν με εγγυήσεις, με παρεμβατικά δικαιώματα και το ποιο ανησυχητικό ποιο είναι; Μας μίλησαν ενώπιον ΗΕ, όλα αυτά τα έβαλαν κάτω και η Τουρκία μιλά για σχέδιο Β, σχέδιο Γ και ένα κύριο Γκουτέρες, μας έχει μείνει, να μιλά για νότο και βορρά. Μπαίνουμε σε αχαρτογράφητα νερά, θέλω να ρωτήσω, και αν έχουμε πλάνο πώς να αναχαιτίσουμε αυτά που έχουμε μπροστά μας και ποιο είναι αυτό το πλάνο κύριε Πρόεδρε, να μιλήσουμε συγκεκριμένα προς εμάς και στον κυπριακό λαό.
Απάντηση: Οι ισχυρισμοί πως τάχα μάς έμειναν ή δεν μάς έμειναν θεωρώ πως είναι και αβάσιμοι και αστήριχτοι και δεν θέλω να μπω στη λογική αντιπαράθεσης με τον οποιοδήποτε. Μακάρι να υπήρχε πρόοδος στις διαπραγματεύσεις για να οδηγηθούμε σε λύση. Εδώ δεν απεδέχθησαν τα σημαντικότερα που ήσαν εκείνα τα οποία έθεσε ο ΓΓ. Ο ΓΓ άφησε να εννοηθεί ότι αποδέχονταν και στο τέλος τον διέψευσαν. Ο ΓΓ έθεσε προτεραιότητες και δεν ικανοποιήθηκαν. Οι προτάσεις οι δικές μας ήτο πάντοτε άρρηκτα συνδεδεμένες με τις προϋποθέσεις που ο ΓΓ έθεσε. Συνεπώς, όπως κατατέθηκαν, έτσι και απεσύρθησαν. Και δεν είναι θέμα αν θα μείνουν. Είναι εδώ και 43 χρόνια που γίνεται ο διάλογος του Κυπριακού και πολλά των όσων ελέχθησαν μπαίνουν στο τραπέζι ή αποσύρονται. Να υπενθυμίσω ότι η εκ περιτροπής προεδρία ήταν στο τραπέζι, αλλά από τον ομιλούντα ετέθη, να υποχωρήσουμε σε εκείνο, αλλά θα έπρεπε να εκπληρωθούν σειρά προϋποθέσεων. Επομένως, η κάθε πλευρά μπορεί να καταθέτει και να αποσύρει. Ποιος λέει ότι είμαστε δεσμευμένοι; Και γιατί ο βορράς και ο νότος να θεωρείται ότι διαχωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία; Απλώς ο βορράς κατοικείται κατεχόμενος από τους Τουρκοκυπρίους, ο νότος ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία, την κυπριακή Κυβέρνηση, εξού και το Πρωτόκολλο 10 που ενώ εντάσσεται ολόκληρη η Κύπρος στην ΕΕ, εξαιρείται το μη ελεγχόμενο. Το μη ελεγχόμενο είναι το βόρειο τμήμα. Δεν θεωρώ ότι από τις συνομιλίες υπήρξε η οποιαδήποτε ζημιά για την ελληνοκυπριακή πλευρά. Οι θέσεις μας παραμένουν όπως κατατέθηκαν κατά καιρούς, διότι όσες κατατέθηκαν την 5η Ιουλίου απεσύρθησαν λόγω της μη ικανοποίησης των αξιώσεων που θέσαμε.
Ερώτηση: Είπατε πριν ότι είστε έτοιμος να συζητήσετε εντός των παραμέτρων του Γενικού Γραμματέα. Να θεωρήσουμε ότι είναι προϋπόθεση σε οποιαδήποτε νέα προσπάθεια να γίνουν αποδεκτές αυτές οι παράμετροι και από την άλλη πλευρά; Διότι θεωρούμε ότι είναι εξαιρετικά σημαντικές.
Το δεύτερο, δεν έχετε και εσείς την εντύπωση ότι πλέον είναι ξεκάθαρο ότι η συζήτηση για τα ζητήματα της εσωτερικής διακυβέρνησης από τις εσωτερικές πτυχές του Κυπριακού και μετά στην Ασφάλεια, τελικά δεν αποδίδει με βάση το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων; Δηλαδή, κάνατε το άνοιγμά σας στις εσωτερικές πτυχές και πάλι όμως δεν τα βρήκαμε στην Ασφάλεια και τις Εγγυήσεις. Μήπως θα πρέπει να το δούμε αλλιώς;
Απάντηση: Η πρόταση για την Ασφάλεια και τις Εγγυήσεις, ή αν θέλετε η αποκοπή του ομφάλιου λώρου με την Τουρκία, είναι αυτό που είπα προηγουμένως, αυτό που επιδιώκουμε είναι η δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους μακράν των εξαρτήσεων από την όποια τρίτη χώρα και, ειδικότερα, αφού μιλούμε, από την Τουρκία. Νομίζω ότι εάν έτσι είχαν τα πράγματα, δηλαδή απαλλασσόμασταν από την κατοχή, απαλλασσόμασταν από τις εγγυήσεις, τα κατοχικά στρατεύματα αποχωρούσαν από την Κύπρο, θα μπορούσαμε να ζούσαμε Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι μαζί και να ανεχτούμε έστω και κάποιες υποχωρήσεις που μπορούσαν να δημιουργούν προϋποθέσεις διάρκειας και οπωσδήποτε ενός ομαλού κράτους.
Από την ώρα όμως που υπάρχουν, για αυτό και είμαι απόλυτος, για αυτό και επιμένω, ότι, ή θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, ότι για να μπορεί να ζήσουμε χωρίς το παρελθόν και τις παρεμβάσεις των εγγυητριών δυνάμεων, και μιλώ για τα πρώτα χρόνια, διότι μετά την καταστροφή του 1974, η Ελλάδα απόλυτα σέβεται την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας, απόλυτα σέβεται τις απόψεις των εκάστοτε Κυβερνήσεων, ουδέποτε παρενέβη στα εσωτερικά μας, κατ’ αντίθεση με το τι συμβαίνει με την Τουρκία.
Συνεπώς, επιδίωξη είναι να κοπεί ο ομφάλιος λώρος. Σχέσεις άριστες θα έχουμε με όλους, όπως έχουμε με όλους τους γείτονές μας. Δεν αποκλείσαμε ποτέ τις διμερείς άριστες σχέσεις με την Τουρκία. Άλλο όμως οι καλές σχέσεις και άλλο η εξάρτηση. Για αυτό και οι Τουρκοκύπριοι, κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσουν: Ή θα είναι μέρος της Τουρκίας, ή θα είναι μέρος του κυπριακού κράτους όπως θα διαμορφωθεί μετεξελισσόμενο.
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, εδώ και περίπου δύο χρόνια, καλλιεργήθηκε, όχι από εσάς, από κάποιους κύκλους με πρωταγωνιστή τον Ειδικό Σύμβουλο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, ένα κλίμα υπεραισιοδοξίας, ένα κλίμα ότι οι δύο κοινότητες βρίσκονται μια ανάσα από μια συμφωνία με τα αλλεπάλληλα ταξίδια του κ. Eide σε Τουρκία, Αθήνα και Λευκωσία, με το μήνυμα πάντα να λέει ο κ. Eide ότι η Τουρκία επιθυμεί τη λύση του κυπριακού προβλήματος, το ίδιο και ο κατοχικός ηγέτης. Και φτάσαμε σε δύο «Γενεύες», στη μια ο κ. Cavusoglu να τα αφήνει και να φεύγει και να κατηγορεί τον κ. Κοτζιά. Χθες και πάλι ο κ. Cavusoglu κατηγόρησε την ελληνοκυπριακή και την ελληνική πλευρά ότι είχαν έτοιμα τα εισιτήρια – και το επανέλαβε και ο κατοχικός ηγέτης- να φύγουν και να διακόψουν τη Διάσκεψη. Σήμερα ακούσαμε όλους τους πολιτικούς αρχηγούς να λένε με ένα στόμα ότι όλη την ευθύνη τη φέρει η Τουρκία για το ναυάγιο της 2ης Γενεύης, αλλά τον Γ.Γ. του ΑΚΕΛ να αφήνει υπονοούμενα σε εσάς ότι θα μπορούσατε να κάνετε κάτι καλύτερο από ό,τι κάνατε.
Απάντηση: Δεν θέλω με κανένα τρόπο να σχολιάσω τις δηλώσεις του όποιου πολιτικού αρχηγού, τους οποίους σέβομαι. Εκείνο που θέλω να πω είναι ότι, όχι για μια, αλλά για πολλές φορές, είχα προειδοποιήσει ότι η καλλιέργεια κλίματος υπεραισιοδοξίας προς εκείνους που την καλλιεργούσαν δεν ήτο ό,τι καλύτερο. Επίσης, είχα προειδοποιήσει στις 6 Οκτωβρίου, όταν προγραμματιζόταν ή επέμεναν ότι εκτός Κύπρου θα ήταν ωφελιμότερο το κλίμα για συζήτηση του Εδαφικού και αργότερα των Εγγυήσεων, ότι δεν ήμασταν επαρκώς προετοιμασμένοι και, ως εκ τούτου, ενώ θα δημιουργούσαμε προσδοκίες στον κυπριακό λαό, η αποτυχία που θεωρείτο βεβαία, θα δημιουργούσε αρνητικό κλίμα και αυτό θα ήταν εναντίον των προσπαθειών που καταβάλλονται για λύση του κυπριακού προβλήματος. Δεν θέλω όμως να προβώ σε οποιαδήποτε σχόλια. Για την ώρα, αρκούμε σε όσα έχω πει.
Ερώτηση: Μήπως, κύριε Πρόεδρε, έχετε παραπλανηθεί από κάποιους για να δεχτείτε τη σύγκληση της Διάσκεψης, χωρίς να τηρούνται οι ελάχιστες προϋποθέσεις από τις πάγιες τουρκικές θέσεις;
Απάντηση: Δεν παραπλανήθηκα από κανέναν. Οι προσπάθειες που καταβάλλονται είναι για λύση του Κυπριακού. Εάν αρνούμουν την πρόσκληση του ΓΓ, θα έδινα ακριβώς αφορμή να θεωρηθεί ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά φέρει την ευθύνη, αποφεύγοντας έναν διάλογο, μάλιστα με την ημερήσια διάταξη όπως την καθόρισε ο ΓΓ, αναδεικνύοντας για πρώτη φορά τη σημασία επίλυσης του θέματος τερματισμού του δικαιώματος επέμβασης ή και των εγγυητικών δικαιωμάτων, όπως επίσης και της απόσυρσης των στρατευμάτων. Συνεπώς, έπραξα αυτό που κατά την άποψή μου θα μπορούσε να βοηθήσει στην επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Και στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων είναι που φαίνεται ποιος έχει πρόθεση και ποιος όχι, για πραγματικά συμβολή στην επίλυση του Κυπριακού.
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, είπατε πριν από λίγο ότι θα χαράξουμε την παραπέρα πορεία. Σε ποια βάση ή σε ποιο πλαίσιο θα κινηθεί αυτή η νέα πορεία, νοουμένου ότι τέθηκε υπό αμφισβήτηση από την Τουρκία η παράμετρος της διαδικασίας, στο εσωτερικό μέτωπο τίθεται επίσης θέμα αλλαγής στρατηγικής. Πώς μπορεί να συνεχιστεί η προσπάθεια; Μετά από μια περίοδο περίσκεψης, θα μπορούσαν ίσως οι δύο κοινότητες να επανέλθουν και να συνεχίσουν από το σημείο, από όπου σταμάτησε;
Απάντηση: Θεωρώ ότι η οποιαδήποτε αλλαγή πολιτικής, δηλαδή εκτός των Ηνωμένων Εθνών, εκείνους που θα βοηθήσει είναι όσους λένε διαδικασίες εκτός των Ηνωμένων Εθνών, εκτός των παραμέτρων που έχει θέσει ο Γενικός Γραμματέας, αλλά και γενικότερα των αρχών του διεθνούς Οργανισμού, που σημαίνει υλοποίηση του σχεδίου Β’ ή Γ’ από την Τουρκία. Δεν έχω ακούσει μέχρι στιγμής προτάσεις όσον αφορά στην αλλαγή στρατηγικής και τι εννοούμε με αυτό. Εννοούμε τον στρατηγικό στόχο; Εννοούμε κάτι άλλο; Αυτό θα πρέπει να εξηγηθεί από όσους το προβάλλουν και είμαι βέβαιος ότι θα συζητηθεί στο Εθνικό Συμβούλιο κατά τη σύνοδό του τη Δευτέρα, έτσι ώστε να γνωρίζουμε όλοι, πέρα από την πρόταση και τι είναι το περιεχόμενο, δηλαδή πέρα από την επικεφαλίδα της πρότασης, κτλ. Εμείς εμμένουμε ότι θα πρέπει, ακριβώς προς αποφυγή υλοποίησης των απειλών, να εμμείνουμε σταθερά ότι η λύση που επιδιώκουμε είναι στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, όπως έχει χαραχτεί.
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, υπάρχει έτσι ένα κλίμα απογοήτευσης από την κατάρρευση των συνομιλιών. Υπάρχει κάτι που μπορείτε να πείτε, ιδιαίτερα στους εκτοπισμένους μας, ώστε να συνεχίσουν να ελπίζουν σε επιστροφή και αποκατάστασή τους, με δεδομένο ότι διατηρούν το δικαίωμα της περιουσίας τους, με το ΕΔΑΔ να τους παραπέμπει στην αναποτελεσματική επιτροπή περιουσιών της Τουρκίας στα κατεχόμενα;
Απάντηση: Πρώτον, να πω ότι το δικαίωμα περιουσίας αναγνωρίζεται και προσφέρονται, ενδεχόμενα εκεί και όπου δεν μπορεί να αποκατασταθεί ο ιδιοκτήτης, άλλες θεραπείες. Όμως, αυτό που μπορεί να πει κανένας στους εκτοπισμένους –και αυτό το λέω με έντονα τα αισθήματα- είναι πως χωρίς τον διάλογο και τη λύση του Κυπριακού, θα παραμείνουν και θα χειροτερεύουν τα πράγματα. Και δεν εννοώ ότι επειδή υπάρχει ο κίνδυνος χειροτέρευσης θα πρέπει να δεχθούμε και μια χειρότερη λύση.
Επομένως, αυτό που επαναλαμβάνω είναι η εμμονή, έτσι ώστε να εξευρεθεί μια λύση που να ικανοποιεί τις ευαισθησίες, τις αξιώσεις και τις προσδοκίες και των δύο κοινοτήτων.
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, πού βρισκόταν ο κίνδυνος να κατέλθουν και οι Πρωθυπουργοί στον Crans Montana ή να γίνει η συνάντηση στην Νέα Υόρκη σε μερικές εβδομάδες, όπως συζητείτο; Δηλαδή ακόμα κι αν η κατάληξη ήταν η ίδια και ο στόχος της Τουρκίας ήταν το blame game, τότε η επίρριψη ευθυνών εις βάρος της γινόταν σε υψηλότερο επίπεδο η έκθεσή της.
Απάντηση: Ή και το οριστικό ναυάγιο της όποιας προσπάθειας για λύση του Κυπριακού.
Ερώτηση: Οριστικότερο από την παρουσία του Γενικού Γραμματέα; Τη στιγμή μάλιστα που τα θέματα, στα οποία υπήρξε η μεγάλη διαφωνία τα είχε αφήσει ο κ. Guterres στο πλαίσιό του, στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, δηλαδή στους Πρωθυπουργούς.
Απάντηση: Για να προχωρούσαμε στους Πρωθυπουργούς, θα έπρεπε πρώτα να υπάρξει συμφωνία στον τερματισμό του δικαιώματος επέμβασης και των εγγυήσεων. Και είχαμε ζητήσει, τόσο ο ίδιος όσο και ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, ότι θα έπρεπε να είναι συνδεδεμένα τα δύο. Δεν μπορούσε να διαχωριστεί το ένα από το άλλο, τερματισμός των εγγυητικών δικαιωμάτων, επεμβατικών δικαιωμάτων, αλλά ο στρατός να μείνει να συζητηθεί σε άλλο χρόνο. Εάν συμφωνείτο όμως, ουδείς αρνείτο, και ο κ. Τσίπρας μού είχε πει ότι εάν συμφωνηθεί και ξεκαθαριστεί το θέμα της αβεβαιότητας που επικρατούσε μέχρι τη 1 το πρωί, ότι θα ήτο έτοιμος να έρθει στον Crans Montana.
Συνεπώς, το θέμα δεν είναι πού θα αποδοθούν οι ευθύνες. Το θέμα είναι πώς θα μπορούσε να υπάρξει πραγματική πρόοδος για να έχουμε ελπίδα επίλυσης του κυπριακού προβλήματος.
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, αναμένετε να καταγραφεί αυτό στην Έκθεση του Γενικού Γραμματέα;
Απάντηση: Δεν είμαι σε θέση να πω. Ορθό θα ήτο να καταγραφόταν. Αλλά, μην αναμένετε ότι μπορεί να λέω έτσι απλώς για ικανοποίηση ευχών. Πολλές φορές, όχι μια, αλλά πολλές φορές ήταν που παρελήφθη η αντικειμενική παράθεση γεγονότων για λόγους είτε μη ματαίωσης των προσπαθειών για ανανέωση μιας νέας προσπάθειας ή για σκοπιμότητες –και δεν είναι ο Γενικός Γραμματέας, είναι άλλοι που συντάσσουν την Έκθεση. Να περιοριστώ όμως σε αυτό.
Ερώτηση: Επειδή επίκειται μια Έκθεση του ΓΓ για την ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, σας ανησυχεί καθόλου να υπάρξει διασύνδεση των θεμάτων αυτών; Και σε σχέση με τις προτάσεις σας, είπατε ότι δεν υπάρχουν πλέον στο τραπέζι, είναι διασφαλισμένο αυτό ή ξαφνικά κάποιοι τρίτοι, τους οποίους αναφέρατε απόψε, θα τις επαναφέρουν από άλλη οδό;
Απάντηση: Ας τις επαναφέρουν οι ίδιοι. Εάν πρόκειται να συζητούν για τη χώρα τους, μπορούν να συζητούν ό,τι θέλουν. Για να συζητήσει κάποιος, θα πρέπει να δώσεις τη συγκατάθεσή σου. Ενόσω και εφόσον εκείνες ήταν οι θέσεις όπως εξεφράσθηκαν, και κάτω από τους όρους που τέθηκαν, δεν υπάρχουν. Και εάν υπάρχουν για τρίτους ας τις επαναλαμβάνουν και ας τις υιοθετήσουν για τις δικές τους χώρες. Εάν ικανοποιηθούν οι προϋποθέσεις μας, στις παραμέτρους, ναι.
Όσον αφορά την ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, έχω την εντύπωση ή τουλάχιστον δεν εκτιμώ ότι θα υπάρξει η οποιαδήποτε διαφοροποίηση από την μέχρι σήμερα κατάσταση.
Ερώτηση: Η αποτυχία και αυτής της προσπάθειας στην οποία επενδύθηκαν πολλές ελπίδες και προσδοκίες, δεν απομακρύνει το στόχο της ομοσπονδιακής λύσης και εντός της ελληνοκυπριακής κοινότητας αλλά και εντός της τουρκοκυπριακής κοινότητας; Και πού εδράζεται η πεποίθησή σας ότι μπορεί να υπάρξει εκ νέου διαπραγμάτευση υπό τη μορφή που τη γνωρίζουμε σήμερα και το ρωτάμε αυτό, δεδομένης της ευχής του κ. Γκουτέρες για τους Κύπριους του Βορρά και του Νότου – αν και το υποβαθμίσατε πριν από λίγο – και στη θέση του ότι είναι στη διάθεση των μερών που επιθυμούν να φθάσουν σε συμφωνία, ενώ δεν είπε για Κυπριακή Δημοκρατία ούτε για ελληνοκυπριακή ή τουρκοκυπριακή κοινότητα, όπως τον Γενάρη, αλλά και τη θέση της Άγκυρας για αναζήτηση λύσης εκτός των παραμέτρων του ΟΗΕ;
Απάντηση: Είπε ο ΓΓ εκτός παραμέτρων; Δεν εξέφρασα πεποίθηση. Είπα ότι θα καταβάλουμε το άπαν των δυνάμεων μας να κινητοποιηθεί ο διεθνής παράγοντας, να απευθυνθεί εκεί και όπου πρέπει, έτσι ώστε να πεισθεί η Τουρκία να αλλάξει τις θέσεις που υιοθετεί. Διότι με τις θέσεις που εκφράζονται και στις οποίες εμμένει, δεν μπορεί να υπάρξει ένα ανεξάρτητο, κυρίαρχο κράτος, αλλά ένα ενδεχόμενα προτεκτοράτο της Άγκυρας. Θέλω να είμαι σαφής. Και με θλίβει, βεβαίως, γιατί δημιουργείται αυτό το κλίμα δυσαρέσκειας, γιατί είναι εδώ και 43 χρόνια που καταβάλλονται προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού από όλους τους κατά καιρούς Προέδρους. Η απογοήτευση είναι λογικό να κυριαρχεί, τα αισθήματα των Ελληνοκυπρίων ιδιαίτερα και μιας μεγάλης μερίδας των Τουρκοκυπρίων, που θα ήθελαν να δουν την πατρίδα μας να επανενώνεται, όμως δεν είναι ευθύνη δική μας αλλά όσων διατηρούν τέτοιες θέσεις που θέλουν να επεκτείνουν την κυριαρχία τους σε ένα ανεξάρτητο κράτος μέλος της ΕΕ.
Ερώτηση: Συζητάτε και είστε σε μια διαπραγματευτική διαδικασία αρκετούς μήνες με τον κύριο Ακιντζί και παρόλα αυτά δεν έχει κλείσει κανένα εκ των κεφαλαίων. Αναρωτιέμαι εάν επιρρίπτετε πουθενά ευθύνες για το ότι μέσα σε 5 ή 10 μέρες αποφασίσαμε να συζητήσουμε και να συμφωνήσουμε το κεφάλαιο των εγγυήσεων που τελικά αποδεικνύεται ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Και δεύτερο, αν δεν αφεθεί όλη αυτή η δουλειά να πάει χαμένη – όπως συνηθίζει να λέει ο ξένος παράγοντας – και προχωρήσουμε σε άλλη μία διάσκεψη, οι θέσεις που καταθέσατε, αν και έχουν αποσυρθεί, αποτελούν το διαπραγματευτικό μας όριο ή υπάρχουν πιθανότητες και για μεγαλύτερη ευελιξία στο μέλλον από την πλευρά μας;
Απάντηση: Όσον αφορά το θέμα των εγγυήσεων είναι τόσο απλό που δεν χρειάζεται πολλή διαβούλευση. Εάν η πρόθεση της άλλης πλευράς δεν ήταν να ασκεί δικαιώματα ή παρεμβάσεις επί ενός ανεξαρτήτου κράτους, θα ήταν απλούστατο να καταργηθούν οι εγγυήσεις. Είμαστε στο 2017, οι ίδιοι αναγνώρισαν ότι θα πρέπει να υιοθετηθεί ένα νέο σύστημα και στο τέλος, δυστυχώς, αυτοαναιρέθηκαν με τις θέσεις που εξέφρασαν και που εξέφραζαν διαχρονικά στη διάσκεψη του Κραν Μοντανά.
Όσον αφορά το θέμα της κεφαλαιοποίησης των όσων έχουν επιτευχθεί, είχα προτείνει να δίδαμε μια από κοινού δημοσιογραφική διάσκεψη με τον κ. Ακιντζί και να εξαγγείλουμε τις συγκλίσεις, ώστε πρώτον, να δώσουμε την πραγματική εικόνα εκείνων που είχαμε συμφωνήσει, την αποφυγή υπαναχωρήσεων από την όποια πλευρά, αλλά ταυτόχρονα και τη δημιουργία προϋποθέσεων ώστε να επιλυθούν οι μικρότερες και εν συνεχεία οι μεγαλύτερες διαφορές για να μπορέσουμε να καταλήξουμε στα θέματα των εσωτερικών πτυχών του Κυπριακού. Δυστυχώς, δεν έγινε αποδεκτή πρότασή μου.
Ερώτηση: Κινδυνεύουν οι επιδιώξεις της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις τελευταίες εξελίξεις για επίτευξη ομοσπονδιακής λύσης στο Κυπριακό;
Απάντηση: Χωρίς αμφιβολία η κατάληξη του Κραν Μοντανά δεν είναι η πλέον ευχάριστη και, όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, υπάρχει ένα κλίμα δυσπιστίας πλέον, ως προς τις προθέσεις της άλλης πλευράς. Όμως, θα πρέπει να είμαστε ψύχραιμοι, να εμμένουμε στις προσπάθειες προκειμένου να αποφύγουμε τα χειρότερα.
Ερώτηση: Όταν αποφασίσατε και συντάξατε τις προτάσεις που καταθέσατε, είχατε σκεφτεί ποια θα είναι η επόμενη κίνησή σας, αν ο κ. Τσαβούσογλου αποδεχόταν να μπει σε ένα πάρε δώσε πάνω στις προτάσεις σας; Θα ήθελα, επίσης, να μας πείτε ποιος ήταν ο ρόλος του κ. Έιντε και των Βρετανών; Θα είστε υποψήφιος τον Φεβρουάριο του 2018;
Απάντηση: Έχουμε μπερδέψει λίγο τα πράγματα. Θα περιοριστώ στο να σας πω ότι δεν ετίθετο θέμα διαπραγμάτευσης πάρε δώσε όταν μιλάς για θέματα κατάργησης του δικαιώματος εγγύησης, γιατί είτε καταργείται είτε δεν καταργείται, είτε καταργείται το επεμβατικό δικαίωμα είτε δεν καταργείται, είτε φεύγουν τα στρατεύματα, είτε δεν φεύγουν. Συνεπώς, οι θέσεις που υπέβαλα ήταν θέσεις καλών προθέσεων, να διευκολύνω, ώστε με τα αποτελέσματα στις εσωτερικές πτυχές να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις τερματισμού της κατοχής, τερματισμού των επεμβατικών δικαιωμάτων, δημιουργίας πραγματικά ενός σύγχρονου κράτους, ενός φυσιολογικού κράτους, όπως λέχθηκε.
Ερώτηση: Δεν μας είπατε για το ρόλο του κ. Έιντε και των Βρετανών.
Απάντηση: Η σιωπή πολλές φορές αποτελεί απάντηση.
Ερώτηση: Μετά το Κραν Μοντανά έχουμε μπροστά μας ένα μεγάλο έργο που αφορά στο κεφάλαιο αναζήτηση υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ και σήμερα βλέπουμε την τουρκική πλευρά να προβαίνει σε νέες τοποθετήσεις και μηνύματα προς τις εταιρείες που έχουν συμφέροντα στην ΑΟΖ της Κύπρου. Το ερώτημά μου είναι πόσο έτοιμοι είμαστε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που πιθανό να έχουμε στο κεφάλαιο ‘γεωτρήσεις’ και ποιο είναι το σχέδιο δράσης μας σε περίπτωση που η Τουρκία υλοποιήσει κάποιες από τις θέσεις της;
Απάντηση: Το βήμα που παρέχεται στην Κυπριακή Δημοκρατία ως εκ του μεγέθους και της στρατιωτικής της δύναμης ή αδυναμίας, δεν είναι άλλο παρά το διεθνές βήμα, η ΕΕ, και βεβαίως το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας. Και συνεπώς, θα αντιδράσουμε αναλόγως, όπως πράξαμε και στο παρελθόν, με την ευχή ότι δεν θα υπάρξει η οποιαδήποτε πρόκληση που να διακινδυνεύσει τα όποια συμφέροντα, είτε των μεγάλων εταιρειών είτε των συμφερόντων του κυπριακού λαού γενικότερα και ούτε να παραβλάψει τα συμφέροντα της Τουρκίας – γιατί δεν θα είναι χωρίς συνέπειες.
Ερώτηση: Θα αναφερθώ στην παρουσία του Εθνικού Συμβούλιου στο Κραν Μοντανά και τη σημερινή δήλωση της αντιπροέδρου της ΕΔΕΚ κας Βασιλειάδου, η οποία εξερχόμενη σήμερα από το Εθνικό Συμβούλιο είχε αναφέρει ότι δεν είχε αξιοποιηθεί όσο έπρεπε η παρουσία του Εθνικού Συμβουλίου στο Κραν Μοντανά. Τι έχετε να δηλώσετε;
Απάντηση: Ότι η κα Βασιλειάδου δεν συμμετείχε. Ήταν ο κ. Σιζόπουλος και συνεπώς ίσως να μην ήταν επαρκώς ενημερωμένη.
Ερώτηση: Θα επιμείνω στην αξιοποίηση του Εθνικού Συμβουλίου στο Κραν Μοντανα και, κατ’ επέκταση, σε δηλώσεις μελών του Εθνικού Συμβουλίου ότι κάνατε περαιτέρω υποχωρήσεις. Και κάτι τελευταίο για τις υποχωρήσεις για τις οποίες γίνεται λόγος κατά πόσο αυτές παραμένουν στο τραπέζι και στις επόμενες διαπραγματεύσεις;
Απάντηση: Μακάρι να υπάρξουν επόμενες διαπραγματεύσεις, μακάρι να εκπληρωθούν οι όροι και οι προϋποθέσεις που έθεσε ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας και δεν θα υπάρξει πρόβλημα διαλόγου. Χωρίς διάλογο το κυπριακό πρόβλημα δεν λύνεται. Δεν άφησα τίποτα στο τραπέζι ή δεν άφησα τίποτε νέο στο τραπέζι που δεν είχε τεθεί στο παρελθόν.
Ερώτηση: Θα ήθελα μια πιο ξεκάθαρη απάντηση από εσάς. Δεδομένου του ναυαγίου στο Κραν Μοντανά δεν πιστεύετε ότι έφτασε ενδεχομένως η ώρα, όπως εισηγούνται κάποιες πολιτικές δυνάμεις, αναθεώρησης της μορφής λύσης που επιδιώκουμε ως ελληνοκυπριακή πλευρά και αναφέρομαι στην διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία;
Απάντηση: Αν έχετε αντιληφθεί ποια μορφή λύσης θα επιδιώξουμε για να μπορώ να σας απαντήσω.
Αυτό το θέμα θα το αφήσω για να γίνει διαβούλευση στο Εθνικό Συμβούλιο. Θέλω όμως να πω και να επισημάνω τους κινδύνους, να υποβοηθήσουμε πολύ περισσότερο τους στόχους της Άγκυρας για σχέδιο Β εκτός των παραμέτρων των Ηνωμένων Εθνών. Όχι διζωνική, δικοινοτική δηλαδή, αλλά ενδεχόμενα δύο κράτη. Θα πρέπει να κατανοήσουμε κάτι και το λέω με πλήρη συνείδηση. Εάν μέχρι σήμερα, μέσα από έναν οδυνηρό συμβιβασμό αποδοχής ενός συστήματος που θα διασφάλιζε απόλυτα τους Τουρκοκυπρίου,ς αφού θα είχαν την δική τους πολιτεία μέσα στο ομοσπονδιακό σύστημα διακυβέρνησης, δεν έγινε κατορθωτό να εξευρεθεί λύση, δεν γνωρίζω πώς μπορεί να επιτύχουμε, αν εννοούμε βεβαίως και το υπόλοιπο τμήμα της Κύπρου το οποίο είναι σήμερα κατεχόμενο. Πώς θα απαλλαγείς από τη κατοχή με το νέο μόρφωμα ή με την νέα εισήγηση. Αυτό θα πρέπει να μας προβληματίσει.
Ερώτηση: Στην αρχική σας τοποθέτηση είχατε μιλήσει για την μη εποικοδομητική στάση και του κ. Ακκιντζι χωρίς να τον κατονομάσετε μιλώντας για τουρκοκυπριακή πλευρά. Το 2015 ο κ. Κασουλίδης σε μια συνέντευξή του είχε πει ότι αν δεν τον λύσουμε με τον κ. Ακκιντζι δεν μπορούμε να το λύσουμε με κανένα. Μήπως επενδύσαμε περισσότερα στον κατοχικό ηγέτη;
Απάντηση: Δεν είναι θέμα επενδύσεων αλλά θέμα διάθεσης για να διαπραγματευτείς. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι ο τουρκοκύπριος ηγέτης, ο κ. Ακκιντζι, είναι περισσότερο Κύπριος παρά ό,τι άλλο. Αλλά καταλαμβάνετε ότι τα όποια σχόλιά μου ενδεχόμενα να τον οδηγήσουν σε περιπέτειες όπως και τον Μουφτή τον κατεχομένων που σήμερα έχει συλληφθεί ως συνεργάτης του Γκιουλέν. Αυτό που θέλω να πω, και είπα και προηγουμένως, είναι να εξευρεθεί ο τρόπος αποκοπής της επιρροής της Τουρκίας. Μόνο έτσι θα έχουμε ανεξάρτητο κράτος και αυτό το εννοώ. Αν παραμείνει ο ομφάλιος λώρος και αν συνεχίσουν να επιμένουν στα εγγυητικά δικαιώματα και τα μονομερή επεμβατικά δικαιώματα που ισχυρίζονται ότι έχουν, αντιλαμβάνεστε ότι θα είναι ελεγχόμενοι. Όσο οι μισθοί θα καταβάλλονται από την Άγκυρα, όσο τα όποια έργα υποδομής θα γίνονται από την Άγκυρα, όσο θα εξαρτώνται γενικότερα από τη Τουρκία, αντιλαμβάνεστε πόσο ανεξάρτητοι μπορεί να είναι.
Ερώτηση: Κύριε Πρόεδρε, πόσο εύκολο είναι να πείσουμε τη διεθνή κοινότητα ότι δεν θέλουμε τα επεμβατικά δικαιώματα, τα όποια η Τουρκία κατοχύρωσε το 1960, και επιλέγουμε να μείνουμε έστω και προσωρινά σε μια κατάσταση κατοχής;
Απάντηση: Στο μόνο θέμα, ή σε κάποια των θεμάτων μάλλον, που μπορεί μας κατανοούν οι ξένοι, είναι ακριβώς στην απαίτηση κάποιων το 2017 για κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιμένουν να διατηρούν τα επεμβατικά δικαιώματα. Έδωσα κλασικά παραδείγματα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το πώς θα αισθάνονταν κάποιες των χωρών, αν κάποιες ανησυχίες τους για συγκεκριμένη χώρα μετατρέπονταν ή ζητούσε η συγκεκριμένη χώρα να είναι και εγγυήτρια της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας τους. Είναι ευκολότερο να πείσεις για τούτο παρά για κάποια άλλα θέματα, που όσο ο χρόνος περνά, αλλά και μέσα από τα δικά τους βιώματα από τον Παγκόσμιο Πόλεμο και άλλες καταστάσεις, μπορεί να μην είναι αρκετό να τα κατανοήσουν.
Καταληκτικό σχόλιο Προέδρου της Δημοκρατίας
Αυτό που λέω είναι ένα. Υπήρξε σίγουρα μια αποτυχημένη προσπάθεια σαν αποτέλεσμα άτεγκτων και απαράδεκτων αξιώσεων από πλευράς Τουρκίας. Αυτό που θέλω να διαμηνύσω στον κυπριακό λαό, Ελληνοκύπριους αλλά και Τουρκοκύπριους, είναι ότι θα πρέπει να ενώσουμε δυνάμεις να δημιουργήσουμε προοπτικές για ανεξαρτησία, για πραγματική ανεξαρτησία και κρατική οντότητα ως κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα διασφαλίζει τα δικαιώματα όλων. Αν από κοινού δημιουργήσουμε τη κίνηση προς εκείνους που μπορεί να παρέμβουν, να επηρεάσουν στο βαθμό που μπορεί να επηρεάσουν τη σημερινή Τουρκία, για να μιλούμε ειλικρινά, τότε υπάρχει ελπίδα. Και δεν θέλω να πω ότι χάνεται η ελπίδα, ενόσω υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν σε ένα στόχο και ένα σκοπό. Θα πρέπει όλοι με σύνεση να πολιτευτούμε, με ενότητα, και επαναλαμβάνω με διαβήματα που να μπορεί να αποτελέσουν μοχλό πίεσης πάνω στη συγκεκριμένη χώρα. Δεν θα είναι εύκολο το εγχείρημα, θέλω να είμαι ξεκάθαρος. Αλλά εκείνο που έχει σημασία είναι η αποφασιστικότητά μας να συνεχίσουμε τις προσπάθειες έτσι ώστε να τερματιστεί η απαράδεκτη επικρατούσα στη Κύπρο κατάσταση.
ΠΗΓΗ:http://www.pio.gov.cy/MOI/pio/pio2013.nsf/All/A7AECE99E15B86DCC225815900716DAD?OpenDocument&L=G
http://www.pio.gov.cy/MOI/pio/pio2013.nsf/All/BFD20EEF1FAF216BC225815900658E45?OpenDocument&L=G
