Η Συμμετοχή της Κύπρου στην PESCO

Print Friendly, PDF & Email

19 Νοέμβριος 2017, 18:00

Του Ανδρέα Πενταρά*

Στις 13 Νοεμβρίου 2017, οι Υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας 23 κρατών μελών της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, υπέγραψαν την προσχώρηση των χωρών τους στη Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (PESCO), αποδεχόμενοι τους όρους που καθορίζονται στο άρθρο 46 του κεφαλαίου της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας της Συνθήκης της Λισαβόνας. Παρακάτω, θα προσπαθήσουμε να επεξηγήσουμε τι ακριβώς είναι η PESCO και πώς η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να ωφεληθεί από τη συμμετοχή της σ’ αυτήν.

Στη συνθήκη του Μάαστριχτ (1993), με την οποία επανιδρύθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθιερώθηκε ο πυλώνας της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ), ο οποίος περιλάμβανε όλα τα θέματα που αφορούν την ασφάλεια της Ένωσης, ενώ άφηνε για το μέλλον τα θέματα της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας. Ως γνωστόν, η συνθήκη του Μάαστριχτ αντικαταστάθηκε με τη συνθήκη της Λισαβόνας (2009), στην οποία τα θέματα ασφάλειας και άμυνας περιλήφθηκαν σε ιδιαίτερο κεφάλαιο με περισσότερες λεπτομέρειες και διαδικασίες εφαρμογής.

Στο άρθρο 42.2 της νέας συνθήκης επαναλαμβάνεται η θέση ότι η κοινή άμυνα θα αποφασισθεί στο μέλλον από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ποια, όμως, είναι η διαφορά μεταξύ ασφάλειας και άμυνας στο επίπεδο της ΕΕ; Την απάντηση έδωσε ο καθηγητής του Ινστιτούτου Στρατηγικών Σπουδών των Παρισίων, Φρανσουά Γκερί. «Άμυνα είναι η δυνατότητα της ΕΕ να αποκρούσει εξωτερική επίθεση, ενώ ασφάλεια είναι η δημιουργία συνθηκών ειρήνης και σταθερότητας στην εξωτερική περίμετρο της Ένωσης».

Ο λόγος που η ΕΕ επί του παρόντος ασχολείται μόνο με θέματα ασφάλειας και όχι άμυνας είναι προφανής. Την ευθύνη άμυνας της Ευρώπης έχει αναλάβει από την ίδρυσή του το ΝΑΤΟ και αυτό επιβεβαιώθηκε πρόσφατα με την κοινή διακήρυξη ΝΑΤΟ-ΕΕ στη Βαρσοβία.

Στο πλαίσιο υλοποίησης της πολιτικής ασφάλειας, η ΕΕ διεξήγαγε μέχρι σήμερα αρκετές ειρηνευτικές και ανθρωπιστικές αποστολές, όλες εκτός εδάφους της ΕΕ, όπως καθορίζεται στο άρθρο 42.1 της συνθήκης της Λισαβόνας, με συμμετοχή στρατιωτικού προσωπικού από πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος.

Τα βήματα

Ως πρώτο βήμα για τον καλύτερο συντονισμό, ετοιμότητα και αποτελεσματικότητα των ειρηνευτικών δυνάμεων της ΕΕ καθορίσθηκε με το άρθρο 42.3 η συγκρότηση πολυεθνικών δυνάμεων, στο πλαίσιο της οποίας οργανώθηκαν τα συγκροτήματα μάχης (Battle groups), τα οποία διατηρούν ανά εξάμηνο ετοιμότητα ανάληψης αποστολής. Η Κύπρος, μαζί με την Ελλάδα τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία έχουν ενταχθεί στο συγκρότημα HELBROC, με κράτος πλαίσιο την Ελλάδα.

Η Εθνική Φρουρά μετέχει στο εν λόγω συγκρότημα με λόχο υγειονομικού και διμοιρία στρατονομίας και πρόσφατα συμμετείχε σε άσκηση του συγκροτήματος στην Ελλάδα.

Ως δεύτερο βήμα στην υλοποίηση της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας, η ΕΕ προχώρησε στην υλοποίηση της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (PESCO), σύμφωνα με τις πρόνοιες του κεφαλαίου 46 της συνθήκης της Λισαβόνας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η PESCO είναι ένας μηχανισμός, μέσα από τον οποίο τα συμμετέχοντα κράτη θα συνεργάζονται στενά σε μια ποικιλία προγραμμάτων και σχεδίων που θα επιλέγουν, όπως η στρατιωτική και ακαδημαϊκή εκπαίδευση, η αμυντική βιομηχανία, η τυποποίηση, η διοίκηση, οι πληροφορίες, η στρατιωτική ιατρική, οι ξένες γλώσσες, οι διαδικασίες μάχης κ.λπ. (υπάρχουν στο τραπέζι 35 συνολικά προγράμματα), μέσω των οποίων θα προάγουν την επιχειρησιακή ικανότητα και συντονισμό των Ενόπλων τους Δυνάμεων, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα αντιμετώπισης των αυξανόμενων προκλήσεων ασφάλειας της ΕΕ. Κάθε κράτος θα μπορεί να προτείνει σχέδια και προγράμματα για υλοποίηση. Διευκρινίζουμε ότι η PESCO δεν είναι ούτε σύμφωνο άμυνας, ούτε Ευρωστρατός.

Βέβαια, τα κράτη που συμμετέχουν αναλαμβάνουν και υποχρεώσεις, μια των οποίων είναι η αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 2% του ΑΕΠ, κάτι που για την Κύπρο δεν δημιουργεί οποιοδήποτε πρόβλημα, αφού οι σημερινές δαπάνες είναι στο 1,8% περίπου. Παράλληλα, όμως, μέσα από το Ευρωπαϊκό Αμυντικό Ταμείο (EDF), θα μπορούν τα κράτη να αντλούν πόρους για προώθηση προγραμμάτων, ιδιαίτερα για προγράμματα έρευνας, καινοτομίας και τεχνολογίας. Στενά συνδεδεμένος με την υλοποίηση των προγραμμάτων και τον έλεγχο προόδου θα είναι και ο Ευρωπαϊκός Αμυντικός Οργανισμός (EDA), στον οποίο ήδη η Κύπρος συμμετέχει.

Σημαντικά πλεονεκτήματα

Η σημασία της συμμετοχής της Κύπρου στη PESCO είναι μεγάλη και τα πλεονεκτήματα που θα έχει τόσο στον επιχειρησιακό όσο και στον γεωπολιτικό τομέα είναι εξόχως σημαντικά.

Στον επιχειρησιακό τομέα, το στρατιωτικό προσωπικό της ΕΦ και ιδιαίτερα τα στελέχη θα αποκτήσουν γνώσεις και εμπειρίες που έχουν οι ευρωπαϊκοί στρατοί, η δε ΕΦ θα ενσωματώσει τεχνολογίες, δόγματα και τακτικές, που να απαντούν στο σύγχρονο πεδίο της μάχης, ενώ παράλληλα θα υποχρεωθεί να εκσυγχρονίσει το οπλοστάσιό της και να αναδιοργανωθεί σε καλύτερη βάση.

Στον πολιτικό τομέα, η συμμετοχή στην PESCO, δίνει κύρος και αξιοπιστία στην Κυπριακή Δημοκρατία και αυξάνει σημαντικά τη γεωπολιτική υπεραξία της. Έχουμε τονίσει και σε άλλη αρθρογραφία, ότι η γεωπολιτική υπεραξία μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνον από τη γεωγραφία, αλλά και από τη σταθερότητα και αξιοπιστία των εσωτερικών δομών του κράτους, τις σχέσεις με άλλα κράτη και οργανισμούς, τον ρόλο που διαδραματίζει στο διεθνές σύστημα, καθώς και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Η ισότιμη συμμετοχή της Κύπρου στα όργανα του πυλώνα της ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ και ιδιαίτερα της PESCO, παράλληλα, βέβαια, με άλλες εξωτερικές δράσεις, όπως οι τριμερείς συνεργασίες με γειτονικές χώρες, οι εδαφικές διευκολύνσεις σε τρίτες χώρες, οι ενεργειακοί σχεδιασμοί κ.λπ., προσθέτουν στη στρατηγική υπεραξία της Κύπρου, η οποία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος της ε/κ πλευράς, στη διαδικασία λύσης του Κυπριακού.

Απομένει το τρίτο και τελευταίο βήμα για την υλοποίηση της κοινής ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας, που είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συμφώνου άμυνας και του Ευρωστρατού, κατά τα πρότυπα του ΝΑΤΟ. Εκτιμούμε ότι αυτό θα γίνει με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, έτσι ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει τη δική της αυτόνομη άμυνα.


*Αντιστράτηγος ε.α.

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/469935/i-symmetoxi-tis-kyprou-stin-pesco