25/1/2026
Γράφει η Φανούλα Αργυρού*
Στις 16.1.2026 δημοσιεύθηκε το άρθρο «Ο Γιώργος Βασιλείου πέθανε. Η εξιδανίκευση όμως δεν είναι ιστορία· είναι πολιτική δειλία» (του Παύλου Παύλου , απόφοιτου Πολιτικών Επιστημών, Ψυχολογίας και Κοινωνιολογίας από τη Γερμανία ‘Σημερινή’ 16.1.2026).
Προς τιμή του ο κ. Π. Παύλου επέκρινε ως «πολιτική δειλία» τις ασυγκράτητες τοποθετήσεις σχεδόν όλων των κομμάτων «υιοθετώντας τη ρητορική της ‘εθνικής ενότητας’ σαν να έφυγε ένας Άγιος και όχι ένας Πρόεδρος με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές και ευδιάκριτο αποτύπωμα…αναπαράγοντας ξανά το γνώριμο μας μοτίβο. Θλίψη χωρίς λογοδοσία, δημόσια μνήμη χωρίς κριτικό απολογισμό…
Και αυτό είναι το ουσιώδες πρόβλημα. Aν κάθε φορά που ένας πολιτικός φεύγει από τη ζωή, η κοινωνία αποσιωπά την κριτική «από σεβασμό», τότε λανθασμένες στρατηγικές μετατρέπονται σε «παρακαταθήκη» και συνεχίζουν να καθορίζουν την πορεία μας. Η πολιτική κληρονομιά δεν είναι μόνο οι καλές προθέσεις ή τα ευγενικά λόγια. Ακούσαμε από πολλούς τι μέντορας ήταν ο Βασιλείου. Είναι και οι δεσμεύσεις που διαμορφώνουν, για δεκαετίες, το μέλλον ενός τόπου…»
Ο αρθρογράφος πολύ σωστά αναφέρθηκε στις ευθύνες του Γ. Βασιλείου για το εκτρωματικό βρετανικό ψήφισμα 649/90 που εισήγαγε την δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία, και εξηγεί τα καταστροφικά του…
Το Βρετανικό Εθνικό Αρχείο αποδέσμευσε σωρεία επισήμων εγγράφων που φανέρωσαν τα «ευδιάκριτα αποτυπώματα» της πολιτικής του Γ. Βασιλείου για το χειρισμό της λύσεως του Κυπριακού, (για τον άνθρωπο που ήθελε λύση χθες, να κάνει την Κύπρο Σιγκαπούρη της Μεσογείου, λύση να εξασφάλιζε και τα τουρκικά συμφέροντα), πως τον χρησιμοποίησαν οι Βρετανοί, πως τον χαρακτήρισαν και τι έλεγε ο ίδιος… Τα οποία δημοσιεύσαμε στην «Σημερινή» και στην «Ελευθερία» Λονδίνου. Παραθέτω ορισμένα.
Βρετανικές Βάσεις
Αναλαμβάνοντας την προεδρία στις 28.2.1988 ο Γ. Βασιλείου σε συνάντησή του με την τότε Πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ στο Λονδίνο, εξέφρασε την έντονη προτεραιότητά του να συναντούσε τον Τούρκο Πρωθυπουργό Τουργκούτ Οζάλ, πίστευε θα έλυνε το Κυπριακό εντός του έτους στηριζόμενος πάνω στους Βρετανούς. Τόνισε στην Μάργκαρετ Θάτσερ ότι ενόσω ο ίδιος θα ήταν Πρόεδρος δεν είχαν τίποτα να σκεφθούν για τις βρετανικές βάσεις των, θα αντιμετώπιζαν το θέμα αυτό μετά τη λύση του Κυπριακού…
Διζωνική
Φάνηκε απαρχής ευέλικτος, (Μάρτιος 1988 έκθεση βρετανού Υπ. Αρμοστή) δεν έδιδε καμία σημασία για το μέγεθος( did not give a damn) των ομόσπονδων εξουσιών…δέχθηκε η εφαρμογή των να ήταν σταδιακή, θα ίσχυαν κάποιοι κανονισμοί για την εγκατάσταση, για να διασφαλίζεται ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν θα μετατρέπονταν σε μειονότητα στη δική τους ζώνη, όμως δεν θα ήταν έτοιμος να δεχθεί διαχωρισμό σε βαθμό που η νήσος να αντιμετώπιζε πρόβλημα για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα…
Ευρωπαϊκή Ένταξη
Στην Κύπρο δυστυχώς, έκαναν τον μ. Γ. Βασιλείου ως τον ‘πατέρα’ της ένταξης. ΄Όμως η αλήθεια διαφωνεί.
«…Η ιδέα για υποβολή αίτησης πλήρους ένταξης είχε διαμορφωθεί στο ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών στα τέλη της δεκαετίας του ‘80, με καθοριστική τη συμβολή των Θεόδωρου Πάγκαλου και Γιάννου Κρανιδιώτη.
Ωστόσο, ο τότε πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου, ήταν αρχικά πολιτικά δεσμευμένος από το ΑΚΕΛ, το κόμμα της κυπριακής αριστεράς, με τις ψήφους του οποίου είχε εκλεγεί. Όπως είχε χαρακτηριστικά αναφέρει ο Θεόδωρος Πάγκαλος, «η Λευκωσία δεν ήταν έτοιμη….»
Άρθρο στον «Πολίτη» Χ. Γεωργιάδη 4.1.2026
«Οι ευρωπαϊκές φωνές άναψαν φωτιές στην Λευκωσία, όλα τα κόμματα πλην του ΑΚΕΛ πίεζαν έντονα τον Βασιλείου για αίτηση ένταξης, τον προειδοποιούσαν για πολιτικό κόστος… δεν τολμούσε, το ΑΚΕΛ τον είχε δεμένο χειροπόδαρα…» («7 Προεδρικά Πορτραίτα» Κώστα Ν. Χατζηκωστή).
΄Όμως, το ΑΚΕΛ είχε σύμμαχο (ή και αντιστρόφως!). Τον Οκτώβριο του 1988 ο Βασιλείου ζήτησε τη γνώμη της Θάτσερ για αίτηση της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, γιατί δεν ήθελε να προχωρήσει δίχως την υποστήριξη της Βρετανίας. Η Πρωθυπουργός τού είπε πως η αίτηση θα έπρεπε να ακολουθήσει τη λύση και όχι πριν…
Οι Βρετανοί πίεζαν συνεχώς, έβρισκαν τη πολιτική του ρεαλιστική και περιορισμένη, όμως είχε μεγάλη πίεση εσωτερικώς και έπρεπε να δουλέψουν περισσότερο για αποτροπή ένταξης. Ο Βασιλείου έλεγε ότι οι Σπ. Κυπριανού και Β. Λυσσαρίδης ήδη τον κατηγορούσαν για την στάση του έναντι των βάσεων…
Η αίτηση τελικά έγινε στις 4 Ιουνίου 1990 με την βοήθεια της Ελλάδας…
Διζωνικό 649/90
Τα έγγραφα αποκάλυψαν ότι η βιασύνη για το ψήφισμα 649/90 ήταν γιατί οι κατευθυντήριες γραμμές 1977/79 που δεν ήταν ‘Συμφωνίες’ , δεν αναφέρονταν σε ΔΔΟ , δεν δέσμευαν σε τίποτα . Γι΄αυτό ο τότε Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας Douglas Hurd τόνισε ότι η λέξη ΔΙΖΩΝΙΚΗ έπρεπε να αναφερόταν στο ψήφισμα. Για νομιμότητα (legitimacy) της ΔΔΟ. Η αποδοχή του οποίου από Γ. Βασιλείου οδήγησε στις βρετανικές «Ιδέες Γκάλι», τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στο ψήφισμα 750/92 και κατά συνέπεια και συνέχεια στο «Σχέδιο Ανάν/Χάνει»…
Φειζέλ
Ο ειδικός αντιπροσώπου του ΓΓ του ΟΗΕ Gustav Feissel επιβεβαίωσε ότι ο Γ. Βασιλείου, προέβη σε σημαντικές παραχωρήσεις προς τους Τούρκους, « Επί της ουσίας ο Γενικός Γραμματέας και ο Γιώργος Βασιλείου είχαν δεχθεί το 99% αν όχι το 100% των τουρκο-κυπριακών απαιτήσεων».
Υπερήφανος ο Βασιλείου για τη διζωνική
Στις 10.7.1990 έγραψε ο Βρετ.΄Υπ. Αρμοστής: «Ο Βασιλείου πιστεύει ότι έγινε πρόοδος. Αν όχι για τίποτα άλλο στο βαθμό που η ελληνοκυπριακή κοινή γνώμη τώρα είναι έτοιμη να δεχθεί μια ομοσπονδιακή, διζωνική λύση, βασισμένη σε ξεχωριστά κομμάτια εδάφους, ένα να κατοικείται πρωτίστως αν όχι εξ΄ολοκλήρου από Τουρκοκύπριους και το άλλο από Ελληνοκύπριους. Ο Βασιλείου πιστώνει τον εαυτό του για αυτή την αποδοχή ( διζωνικής από τους Ε/κ) επί τω πλείστων από την δική του ηγεσία. »
«Vasiliou reckons that progress has been made. If only to the extent that Greek Cypriot public opinion is now ready to accept a federal bizonal solution, i.e. based on separate pieces of territory, one inhabited primarily if not wholly by Turkish Cypriots, one by Greek Cypriots. Vasiliou claims credit for having brought about this acceptance, largely by his own leadership».
Πότε όμως οι Ελληνοκύπριοι δέχθηκαν την ΔΔΟ την οποία ο ίδιος δέχθηκε δίχως λαϊκή εντολή;
Ιδού η χαρακτηριστική αφίσα του ΔΗΚΟ επί μ. Σπύρου Κυπριανού για το βρετανικό ψήφισμα 649/90 που δέχθηκε, εισάγοντας δίχως λαϊκή εντολή, τη ΔΔΟ που μας οδήγησε και στο «Σχέδιο Ανάν/Χάνει»…
«Χρήσιμο Κεφάλαιο» ο Βασιλείου για τους Βρετανούς
Για τον Γιώργο Βασιλείου ο Υπ. Αρμοστής Humphrey Maud (Ιούνιος 1990) έγραψε ότι αντιπροσώπευε γι΄αυτούς ένα πολύτιμο κεφάλαιο (precious asset for us) τόσο με την ανεκτικότητά του για την ανενόχλητη χρήση των βάσεων τους όσο και για το ότι ήθελε να βρει λύση εντός της θητείας του.
«Vasiliou has shown himself hugely more imaginative and courageous than his two predecessors as president. He represents a precious asset for us, both in his tolerance of our continued untroubled tenure of the bases and because he means to secure a settlement while he is in office…».
Αποκάλυψη Τάσου Παναγίδη Υπ. Αρμοστή στο Λονδίνο ( έγγ. Φ.Ο 11.6.1990) συζητώντας τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε πια ο Γ. Βασιλείου με την αποδοχή του 649/90 και την αίτηση ένταξης για την οποία οι Βρετανοί ήταν έντονα αντίθετοι:
«Ο Βασιλείου έχει ουσιαστικά δεχθεί Συνομοσπονδία, τι άλλο αναμένετε από αυτόν; … Ο Βασιλείου έκανε ότι του εισηγηθήκατε …τώρα δεν μπορεί να πάει πιο πέρα…»
(Vasiliou had practically accepted Confederation… What more could be expected from him? … Vasiliou had always done what you had suggested…But now he can go no further,,,)
Αυτά για τις… παρακαταθήκες του μ. Γιώργου Βασιλείου από τα Αρχεία του Φόρειν ΄Οφις..
Η συνέχεια στο επόμενο.
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
ΠΗΓΗ:ΣΗΜΕΡΙΝΗ 25/1/2026
