Ο Ρεαλισμός αποδομεί τον Ρομαντισμό

Print Friendly, PDF & Email

του Μάριου Πουλλάδου

18 Δεκ 2016

Η ΚΥΠΡΟΣ ΑΝΑΚΤΑ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑ – ΤΟΣΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΠΑ-Ε.Ε. ΟΣΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

Αναγκαία η ένταξη της Κύπρου στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, διότι τυχόν αποστρατιωτικοποίηση του νησιού θα το καταστήσει ευάλωτο σε εξωτερικές απειλές, αναφέρει ο Δρ Καραγιάννης

«Η επίλυση του Κυπριακού δεν συνιστά προτεραιότητα για την Άγκυρα, αφού η χώρα, σταδιακά, απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή προοπτική»

«Όποιος ελέγχει τα τέσσερα μεγάλα νησιά στη Μεσόγειο είναι και ο κυρίαρχος»

Ένα από τα βασικά αφηγήματα όσων υποστηρίζουν την ανάγκη άμεσης λύση του Κυπριακού, με κάθε κόστος, είναι η αξιοποίηση του περιβόητου διεθνούς, ευρωπαϊκού και περιφερειακού «μομέντουμ». Το τέλος της θητείας Ομπάμα στις ΗΠΑ και του Μπαν Κι Μουν στον ΟΗΕ προβάλλονται συχνά ως μέρος αυτού του μομέντουμ, γύρω από το οποίο επιχειρήθηκε η επιβολή ενός άτυπου χρονοδιαγράμματος λύσης εντός του 2016. Ήδη από το 2004 οι υπέρμαχοι του Σχεδίου Ανάν προέβαλαν ως επιχείρημα υπέρ της λύσης το γεγονός ότι η Κύπρος θα γινόταν το επόμενο διάστημα μέλος της Ε.Ε.

Επομένως, γι’ αυτούς μια λύση πακέτο με την ένταξη έμοιαζε ιδανική συγκυρία. Ταυτόχρονα, παρουσίαζαν τυχόν απόρριψη του Σχεδίου ως εμπόδιο για την πορεία ένταξης στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Προς διάψευση όλων όσοι κινδυνολογούσαν, η καταψήφιση του Σχεδίου από τη συντριπτική πλειοψηφία των Ε/κ δεν απέτρεψε την Κυπριακή Δημοκρατία από το να καταστεί ισότιμο μέλος της Ε.Ε, παρέχοντάς της, επιπλέον, την ευκαιρία μετατροπής του κυπριακού ζητήματος σε ευρωπαϊκό.

Δώδεκα χρόνια μετά, είναι οι ίδιες ιδεολογικοπολιτικές δυνάμεις που, στην προσπάθειά τους να πείσουν για την ανάγκη λύσης, επικαλούνται τους κινδύνους διατήρησης του status quo για το ενεργειακό πρόγραμμα της Κύπρου. Τόσο η Κυβέρνηση όσο και το ΑΚΕΛ θεωρούν πως η αξιοποίηση του φυσικού πλούτου της Κύπρου σε συνδυασμό με τις ενεργειακές ανάγκες της Τουρκίας είναι ικανές συνθήκες προκειμένου να καμφθεί η αδιαλλαξία του Ερντογάν.

Σε αυτήν τους της προσπάθεια έχουν ένθερμο συμπαραστάτη και τον Ειδικό Σύμβουλο του ΟΗΕ για το Κυπριακό Έσπεν Μπαρθ Έιντε, ο οποίος έβλεπε μέχρι πρότινος «ευθυγράμμιση των άστρων» για το Κυπριακό. Η επικίνδυνα ρομαντική διάθεση που διακατέχει αυτές τις προσεγγίσεις όχι μόνο παραβλέπει αλλά και αγνοεί επιδεικτικά τις ρεαλιστικές πραγματικότητες της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου. Η Κύπρος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος, κομμάτι των περιφερειακών εξελίξεων, κάτι που ασφαλώς γνωρίζουν πάρα πολύ καλά και οι ίδιοι οι Τούρκοι.

Η αναξιοπιστία της Άγκυρας

Ερωτηθείς από τη «Σημερινή» αν η παρούσα χρονική συγκυρία είναι ιδανική για λύση του Κυπριακού, ο Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Αμυντικών Σπουδών του King’s College London Μάνος Καραγιάννης εξέφρασε την εκτίμηση πως η λύση του Κυπριακού δεν αποτελεί προτεραιότητα για την Τουρκία. «Η Αραβική Άνοιξη προκάλεσε τεκτονικές αλλαγές στον πολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής. Η τουρκική ηγεσία, απαλλαγμένη από την κηδεμονία του στρατού, έχει προσπαθήσει να ισχυροποιήσει τη θέση της χώρας στον μουσουλμανικό κόσμο.

Πιο συγκεκριμένα, η Άγκυρα επιδιώκει συστηματικά να εμποδίσει την ίδρυση ενός κουρδικού κράτους στα νότια σύνορά της ώστε να μην ενισχυθούν οι φυγόκεντρες τάσεις των Κούρδων της Τουρκίας. Ταυτόχρονα, συμπεριφέρεται ως περιφερειακή δύναμη στον χώρο της Ανατολικής Μεσογείου, μια στάση που τη φέρνει σε αντιπαράθεση με τη Ρωσία και το Ισραήλ», είπε, προσθέτοντας πως «η επίλυση του κυπριακού προβλήματος δεν συνιστά προτεραιότητα για την Άγκυρα, αφού η χώρα, σταδιακά, απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή προοπτική. Σε κάθε περίπτωση, η Τουρκία του Ερντογάν δεν αποτελεί αξιόπιστο συνομιλητή για την ελληνοκυπριακή πλευρά, διότι χαρακτηρίζεται από μεγάλη αστάθεια και έντονες εσωτερικές συγκρούσεις».

Σύγκλιση ενεργειακών συμφερόντων

Όσον αφορά τις προοπτικές ευθυγράμμισης της ενεργειακής αρχιτεκτονικής των ΗΠΑ και της Ε.Ε. με τα συμφέροντα Κύπρου και Ελλάδας και των υπόλοιπων εμπλεκόμενων χωρών (Ισραήλ και Αίγυπτο), ο Δρ Καραγιάννης εξήγησε πως τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου δεν είναι τόσο σημαντικά για να επηρεάσουν την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου, ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορούν να συνεισφέρουν στην πολυπόθητη διαφοροποίηση προμηθευτών για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Η σύγκλιση των ενεργειακών συμφερόντων Κύπρου-Αιγύπτου-Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει μια συμμαχία φιλοδυτικών χωρών, που θα λειτουργεί ως αντίβαρο στην αυτονομημένη, έναντι της Δύσης, Τουρκία. Η συμμετοχή ευρωπαϊκών και αμερικανικών εταιρειών στην εκμετάλλευση των κυπριακών κοιτασμάτων εγγυάται το ενδιαφέρον των δυτικών κυβερνήσεων για τα τεκταινόμενα στην περιοχή», είπε.

Οι προκλήσεις στην ασφάλεια

Ένα άλλο μείζον ζήτημα που αναδύεται στην προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού είναι ασφαλώς η διάσταση της ασφάλειας του νέου κράτους που θα προκύψει και η ικανότητά του στην αυτοάμυνα από εξωτερικές και εσωτερικές απειλές. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Δρ Καραγιάννης δήλωσε στην εφημερίδα μας πως η λύση του Κυπριακού πρέπει να περιλαμβάνει την πλήρη κατάργηση του συστήματος εγγυήσεων ώστε να εμπεδωθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Σε αντίθετη περίπτωση, συνέχισε, η Κύπρος θα παραμένει σε ένα καθεστώς τουρκικής κηδεμονίας, που θα επεκταθεί από τα κατεχόμενα στις ελεύθερες περιοχές.

«Η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, διότι τυχόν αποστρατιωτικοποίηση του νησιού θα το καταστήσει ευάλωτο σε εξωτερικές απειλές. Το νέο κράτος ενδέχεται να αντιμετωπίσει προκλήσεις που προέρχονται από την κατάρρευση κρατών της Μέσης Ανατολής (π.χ. Συρία, Λιβύη)», είπε, σημειώνοντας καταληκτικά πως η σημαντικότερη απειλή στον ορίζοντα είναι οι προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές, που θα αλλάξουν τα δημογραφικά δεδομένα στη Νότια Ευρώπη.

Μείωση ρωσικής επιρροής

Όπως έχει ήδη προαναφερθεί, οι ίδιοι οι Τούρκοι αντιλαμβάνονται τη στρατηγική αξία της Κύπρου. Σε πρόσφατες δηλώσεις του στο πρακτορείο Σπούτνικ, ο λέκτορας Διεθνών Υποθέσεων στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μέσης Ανατολής Μουσταφά Τουρκές ισχυρίστηκε πως πίσω από το ενδιαφέρον της Ε.Ε. και των ΗΠΑ για τη λύση του Κυπριακού είναι η ανάγκη τους για μείωση της ρωσικής επιρροής στο νησί και, κατ’ επέκταση, στην ευρύτερη περιοχή.

«Αν αναρωτηθείτε πώς διαμορφώνεται η ηγεμονία στη λεκάνη της Μεσογείου, η απάντηση είναι η παρουσία των τεσσάρων νησιών εκεί (Σικελία, Κρήτη, Σαρδηνία, Κύπρος). Όποιος ελέγχει τα τέσσερα μεγάλα νησιά είναι κυρίαρχος. Ως εκ τούτου, κανείς δεν θέλει να φύγει από το νησί (Κύπρος). Ο κύριος λόγος που είναι σημαντική η Κύπρος για την η ΕΕ είναι ότι δίνει την ευκαιρία για να αυξήσει την παρουσία της στην περιοχή», είπε.

Ο ρόλος των Βρετανών

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τουρκές εξέφρασε την εκτίμηση πως, δεδομένων των εξελίξεων στην περιοχή, η Κύπρος άρχισε να επανακτά τη στρατηγική της σημασία. «Όταν η Συρία κατέρριψε ένα τουρκικό αεροπλάνο (το 2012) η Άγκυρα δεν μπορούσε να μάθει πώς συνέβη αυτό, αλλά το Ηνωμένο Βασίλειο είχε αυτήν την πληροφορία, χάρη στα ραντάρ που σταθμεύουν στο νησί».

Αναφερόμενος στο σύστημα των εγγυήσεων του 1960 είπε: «Οι συμφωνίες επιτρέπουν στις τρεις χώρες (Βρετανία-Τουρκία-Ελλάδα) να έχουν μια στρατιωτική παρουσία στο νησί, αλλά προϋπόθεση για μια συμφωνία επανένωσης είναι η αποχώρηση των ξένων δυνάμεων, Οι Βρετανοί έχουν την ανάγκη για απαλλαγή από τις Βάσεις και οριστική αποχώρηση από το νησί. Αν δεν το πράξουν αυτό, τότε ούτε οι άλλοι παίκτες θα αποσύρουν ποτέ τις δυνάμεις τους».

ΠΗΓΗ:http://www.sigmalive.com/simerini/politics/389107/o-realismos-apodomei-ton-romantismo

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.